Lewende fossiel

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die selakant is 'n voorbeeld van 'n lewende fossiel.
Wollemia nobilis

'n Lewende fossiel is 'n dier wat vandag leef waarvan fossiele gevind is in strata wat fossiele van diere bevat wat na bewering miljoene jare gelede uitgesterf het.

Seker die bekendste voorbeeld van 'n lewende fossiel is die selakant: 'n Mens kry fossiele van die selakant in van die vroegste strata, maar nie in latere strata nie. Die ouderdom van selakantfossiele wissel van 380 tot 70 miljoen jaar en daarom is die vis as uitgesterf beskou. Op 22 Desember 1938 het iemand egter 'n selakant in Oos-Londen gevang en later is daar nog selakante gevind.

Ander voorbeelde[wysig | wysig bron]

Gaffelbok[wysig | wysig bron]

Die gaffelbok is die enigste oorblywende soort van die familie Antilocapridae, wat reeds van voor die Ystydperk in Amerika voorgekom het. Die horings van die diere is hul interessantste kenmerk in die opsig dat hul jaarliks gewissel word. In teenstelling met die hert, wat sy hele gewei verloor, wissel die gaffelbok slegs die buitenste horinglaag.

Okapi[wysig | wysig bron]

Gedurende die Plioseen, die tydperk wat die Ystydperk (Pleistoseen) voorafgegaan het, was daar 'n groot verskeidenheid soogdiere wat tot die familie Giraffidae behoort het. Die enigste oorblywende geslagte is die kameelperd (Giraffa) en die okapi (Okapia). Kameelperde kom in die droër boswêreld voor. Hulle is aangepas om die blare van sekere soorte bome 4.5 tot 6  m  bo  die grond by te kom. Die okapi lyk baie meer op die algemene tipe van die uitgestorwe Giraffidae. Dit is 'n seldsame dier en kom slegs in die woude van die Kongo voor. Dit was onbekend aan wetenskaplikes totdat sir Harry Johnstone dit in 1901 ontdek het.

Groot grys kangaroe[wysig | wysig bron]

Die kangaroe is 'n tipiese voorbeeld van die orde Marsupialia of buideldiere. Hierdie diere het wêreldwyd voorgekom, maar is vandag beperk tot Noord- en Suid-Amerika, Australië en 'n groep eilande noord van Australië. Laasgenoemde land wat deur die see van die Antarktiesse vasteland afgesny geraak voordat die hoër soogdiere dit bereik het. Buideldiere het dus hier voortbestaan·terwyl hulle op ander plekke deur die hoër soogdiere verdring is.

Reptiele[wysig | wysig bron]

Die komodo-draak wat slegs op die eiland Komodo aangetref word.

Die grootste akkedisse kom in die familie Varanidae voor. Dit is 'n baie ou familie waarvan fossiele uit die begin van die Tersiêr (75 miljoen jaar gelede) dateer. Die komododraak is die grootste lewende akkedis en is maar eers in 1912 op die Komodoeiland ontdek. Dit word tot 3,6 m lank, met 'n massa van ongeveer 110 kg.

Die tuatara is 'n reptiel wat vandag nog net op 'n paar klein eilandjies aan die noodoostelike kus van die Noord-eiland van Nieu-Seeland voorkom. Dit is die enigste lewende geslag van 'n orde van reptiele, die Rhynchocephalia, wat sowat 200 miljoen jaar gelede gedurende die Trias ('n geologiese periode) ontstaan het. Hulle was tydgenote van die twee reptielordes Saurischia en Ornithiscia (gesamentlik bekend as dinosourusse). Op een uitsondering na het die Rhynchocephalia sowat 135 miljoen jaar gelede uitgesterf.

Die tuatara is 'n akkedisagtige reptiel van 50 cm lank wat in gate tussen kolonies seëvoëls lewe. Hulle is veral snags bedrywig, lief vir water en goeie swemmers. Die tuatara lewe veral van insekte, eiers en die kuikens van seevoëls, maar hulle kan maande sonder kos en vars water klaarkom. Die eiers word in die sand begrawe en dit duur meer as 'n jaar voordat hulle uitbroei. Na bewering word dié reptiele baie oud en 100 jaar is nie 'n seldsame ouderdom nie.

Nog voorbeelde van lewendige fossiele is:

  • Metasequoia glyptostroboides ("Dawn redwood"-boom)[1]
  • Tuatara ('n reptiel)[2]
  • Neopilina (gesegmenteerde diepsee molluske)[3]
  • Lingula (Brachiopoda skulpvis)[4]
  • Wollemia nobilis (Wollemi denneboom): [5]
  • Welwitschia

Voetnotas[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Bronnelys[wysig | wysig bron]

  • KENNIS, Volume 1, 1980, bl. 121-123, ISBN 0 7981 08237
  • Kennis, 1980, vol 4, bl. 650-651, ISBN 0 7981 0826 6