Swaelsuur

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Eienskappe

Algemeen

Naam Swaelsuur 
IUSTC-naam diwaterstofsulfaat 
Ander name Vitrioel
Struktuurformule van
Sulfuric-acid-Givan-et-al-1999-3D-balls.png
Chemiese formule H2SO4
Molêre massa 98.0716 [g/mol]
CAS-nommer 7664-93-9[1]  
Voorkoms olierige kleurlose vloeistof  
Reuk reukloos [1]
Fasegedrag
Smeltpunt 10.35 °C[1]
Kookpunt 340 °C[1]
Digtheid 1.841 (98%)[1] 
Mengbaarheid water
Oplosbaarheid  
Viskositeit 21mPas by 25 °C[1]

Suur-basis eienskappe

pKa 1ste:-3.0
2de: +2.0[2]

Veiligheid

Flitspunt -- 
LD50 oraal 2140 mg/kg (rot)[1]

Tensy anders vermeld is alle data vir standaardtemperatuur en -druk toestande.

 
BYTEND GEVAARLIK

Swaelsuur (Engels:Sulfuric acid[3] of sulphuric acid[4]) is 'n baie sterk minerale bytsuur met die molekulêre formule dihidrosulfaat (H2 SO4). Dit is 'n reuklose, kleurlose tot liggeel, viskeuse vloeistof wat oplosbaar is in water teen enige konsentrasie.[1] Dit het soms 'n donkerbruin kleur as gevolg van kleursel wat tydens die bereidingsproses bygevoeg is, om gebruikers bedag te maak op die gevaar wat die suur inhou.

Die geskiedkundige naam van hierdie suur is vitrioel-olie.[5] Swaelsuur is 'n swaar, olieagtige, kleurlose suur wat 'n vretende uitwerking op die vel en kleding het. Dit word uit swaeldioksied berei en op groot skaal in die chemiese nywerheid gebruik. Swaelsuur (H2SO4) is een van die bekendste en belangrikste chemikalieë en die wêreldproduksie daarvan beloop ongeveer 100 miljoen ton per jaar.

By gewone druk en temperatuur is swaelsuur 'n stroperige vloeistof met 'n digtheid van ongeveer 1 840 kg/ m3 en 'n kookpunt van 611 K (338 °C). Dit is goed wateroplosbaar, hoewel daar by verdunning toegesien moet word dat die suur in 'n dun straal in die water gegiet word en nie andersom nie. In water vorm die swaelsuur hidrate wat sterk higroskopies is en as droogmiddel gebruik kan word.

Dit word byvoorbeeld vir die droging van organiese stowwe soos suiker, hout en papier gebruik. Swaelsuur kom voor in alle vulkaniese bronne, asook op plekke waar steenkool of swaelhoudende olieprodukte verbrand word.

Bereiding[wysig | wysig bron]

Die grondstof vir die bereiding van swaelsuur is swaeldioksied (SO2). Dit word verkry uit die verbranding van swael, metaalsulfiede of waterstofsulfied (H2S). Swaelsuur word veral in 2 prosesse berei, naamlik die loodkamerproses en die kontakproses.

Die loodkamerproses is een van die oudste chemiese vervaardigingsprosesse en dateer uit 1746. Die vorming van die swaelsuur vind in ʼn houer plaas wat met lood uitgelê is. Die kontakproses word so genoem omdat die swaelsuur gevorm word deur die reaksie van SO2 en O2 aan die oppervlak van 'n katalisator soos platinum of vanadiumpentoksied.

Gebruike[wysig | wysig bron]

Swaelsuur word hoofsaaklik vir die vervaardiging van kunsmisstowwe soos superfosfaat gebruik. Daarvoor hoef die swaelsuur nie gesuiwer te word nie en dit word in verdunde vorm gebruik. Swaelsuur word ook vir die volgende prosesse gebruik:

- Die vervaardiging van ammoniumsulfaat en aluminiumsulfaat.

- Die raffinering van aardolie.

- Die vervaardiging van kunsstowwe.

- Die produksie van reinigers.

- Die vervaardiging van titaanverfstowwe.

- Die beits (oppervlakbehandeling) van metale.

- Die droging van organiese materiale.

- Die vervaardiging van soda, soutsuur en tafelsout.

- Die vervaardiging van glas.

Vervaardiging[wysig | wysig bron]

Swaelsuur is een van die belangrikste en noodsaaklikste chemikalieë. Dit word industrieël berei tydens die reaksie van water met swaeltrioksied, wat weer gemaak word deur die chemiese kombinasie van swaeldioksied met suurstof deur die kontakproses of die loodkamerproses.

Gebruike[wysig | wysig bron]

Dit word gebruik in die vervaardiging van plofstof, kunsmis, pigmente, kleur-, genees- en skoonmaakmiddels, asook heelwat anorganiese soute en sure.

Dit is 'n noodsaaklike oksidant in petroleumraffinering en ook heelwat metallurgiese prosesse.[5]

Kyk ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 1,7 "MSDS Iowa State U" (in Engels).
  2. "Tabel met Ka-waardes U. Washington" (in Engels).
  3. IUSTC-aanbeveling, US-spelling
  4. Britse spelling
  5. 5,0 5,1 sulfuric acid. Encyclopædia Britannica. 2010.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.