Sydney

vanuit Wikipedia, die vrye ensiklopedie.

Sydney
Ligging
Basiese gegewens
Stigting:	26 Januarie 1788
Bevolking:	4 336 374 (2007)
Oppervlakte:	1 664 km² (stadsgebied) 12 144,6 km² (Metro)
Bevolkingsdigtheid:	2 058 inw./km² (stad) 339 inw./km² (Metro)
Gemiddelde inkomste:	VSA-$ 42 559 (KKP)
Geografiese ligging:	33°51′S 151°12′O
Hoogte bo seevlak:	3 m
Tydsone:	AOST (UTC+10) Somertyd: UTC+11
Internet:	City of Sydney
Administrasie
Staat:	Australië
Deelstaat:	Nieu-Suid-Wallis
Administratiewe verdeling:	38 Local Government Areas
Lord Mayor:	Clover Moore

Sydney is die hoofstad van die deelstaat Nieu-Suid-Wallis in Australië en is die grootste en oudste stad in daardie land. Sydney het meer as 4 300 000 inwoners (2006). Sydney is egter nie die hoofstad van Australië nie maar wel Canberra.

Min stede kan met 'n presiese stigtingsdatum of dieselfde kort en dramatiese geskiedenis pronk soos Sydney.^[1] Op 18 en 26 Januarie 1788 het elf Britse skepe, wat vandag as Die Eerste Vloot (The First Fleet) bekend staan, met sowat 1 000 mense aan bord in Sydney se Botany Bay anker gegooi. Meer as 700 van hulle was gevangenes, wat onder bevel van kaptein Arthur Phillip na Australië gedeporteer is. Die destydse Georgiaanse regstelsel het dikwels selfs vir klein oortredings van die wet die doodstraf opgelê. Sydney se eerste inwoners was dus nie noodwendig krimineles in die huidige betekenis van die woord nie, maar eerder arm skepsels wat tot deportasie "begenadig" is vir oortredings soos die onwettige pluk van komkommers in 'n vreemde tuin of die diefstal van 'n sakdoekie.^[2]

Inhoud 1 Geskiedenis 2 Geografie 3 Stedelike uitleg 4 Aktueel 5 Demografie 5.1 Bevolking 6 Besienswaardighede 6.1 Toeriste trekpleisters 7 Museums 8 Parke 9 Uitgaan 10 Verkeer en vervoer 10.1 Lughawe 11 Sport 12 Ekonomie 13 Natuur 14 Bronne 15 Verwysings

[wysig] Geskiedenis

Die gebied rondom die hawe van Sydney word al langer as 40 000 jaar bewoon deur Aboriginestammme. Alhoewel verstedeliking die meeste spore van hierdie bewoning al uitgewis het, is daar op verskillende plekke steeds rotstekeninge te vinde. Die Europese belangstelling het begin toeneem na kaptein James Cook Botany Bay (nou 'n wyk in die Suide van Sydney) ontdek het. Op bevel van die Britse owerheid word daar in 1788 'n strafkamp deur Arthur Phillip gestig. Hy het eers in Botany Bay aangeland maar die plek nie geskik gevind vir sy doeleindes nie. Na 'n kort seiltog na die noorde het hy uiteindelik in Sydney Cove aan wal gegaan te Port Jackson (die regte naam vir die hawe van Sydney).

Arthur Phillip het die kolonie "New Albion" genoem maar om die een of ander onduidelike rede het dit uiteindelik die naam "Sydney" gekry, vernoem na die toenmalige Britse minister van binnelandse sake Thomas Townshend wat ook as Lord Sydney bekend gestaan het. Waarskynlik is die rede vir die naamsverandering vanweë Lord Sydney Phillip se toestemming om 'n kolonie daar te begin. Gevangenisse is vinnig aan die werk gesit om 'n nedersetting te bou en in 1822 het die stad reeds banke, markte, strate en 'n georganiseerde polisiemag gehad. In 1847 het gevangenisse maar sowat 3,2% van die bevolking uitgemaak. Weekliks het daar skepe uit Europa met Iere, Engelse en ander Europese emigrante daar aangekom wat 'n nuwe lewe in die nuwe land wou begin. Die eerste van die goudstormlope het in 1851 plaasgevind en sedertien het die hawe van Sydney baie mense vanuit alle wêrelddele die land sien binnekom.

Met industialisering het Sydney vinnig gegroei en aan die begin van die 20^ste eeu het dit al meer as 1 miljoen inwoners gehad. In die 20^ste het Sydney steeds bly groei en die stad het teenswoordig 'n kosmopolitaanse voorkoms as gevolg van die groot aantal verskillende kulture wat die stad binnegestroom het.

[wysig] Geografie

Sydney is geleë tussen die Stille Oseaan in die ooste en die Blue Mountains in die weste. Dit het ook die grootste natuurlike hawe in die wêreld, met meer as 70 strande, waaronder die beroemde Bondi Beach tel. Sydney het ook die wêreld se grootste woonbuurte, twee maal so groot as Peking en ses keer so groot soos die stede van Rome of Londen. Die metropolitaanse gebied van Sydney (Sydney Metropolitan Area) beslaan 'n oppervlakte van 12 138 vierkante kilometer. Sydney strek oor 'n lengte van 105 kilometer vanaf sy suidelike grens by die Koninklike Nasionale Park oor Botany Bay en Port Hacking tot by die Ku-ring gai Nasionale Park.

Die groot oppervlakte van Sydney is die gevolg van die Australiese lewenstyl waarby die meeste gesinne oor hul eie huis beskik. Nogtans is daar ook woonstelblokke, wat in Australië home units genoem word, veral in die digbevolkte ouer woonbuurte en naby die hawe.

[wysig] Stedelike uitleg

Die sentrale sakekern van Sydney strek suidwaarts vanaf Sydney Cove tot by die gebied rondom die Central treinstasie. Die sentrale sakekern word in die ooste begrens deur verskeie parke en deur Darling Harbour, 'n gewilde trekpleister vir toeriste met 'n lewendige naglewe. Saam met die besigheidsdistrik van North Sydney wat aan die sentrale sakekern deur die bekende Harbour Bridge verbind word is die ander noemenswaardige besigheidsentra Parramatta in die suidweste, Chatswood in die noorde en Hurstville in die suide.

Die uitgestrekte woongebiede van Sydney word formeel in 642 woonbuurte verdeel^[3] en word bestuur as 40 plaaslike owerheidsgebiede. Daar is nie 'n sentrale stadsbestuur nie, maar die regering van Nieu-Suid Wallis het wel verskeie agentskappe wat stadswye dienste lewer.^[4] Die stad word ook verder in die volgende streke verdeel: Eastern Suburbs, Hills District, Inner West Sydney, Canterbury-Bankstown, Lower North Shore, Northern Beaches, Northern Suburbs, North Shore, St George, Southern Sydney, South-eastern Sydney, South-western Sydney, Sutherland Shire en Western Sydney.

[wysig] Aktueel

Hoewel Sydney nie deur siklone getref word nie en die risiko vir aardbewings laag is, word die stad wel af en toe geteister deur bosrande soos onder andere in 1994 en 2002.

In Desember 2005 het daar rasse-onluste in Sydney uitgebreek na 'n betoging.

[wysig] Demografie

[wysig] Bevolking

• 1800: 2540 inwoners
• 1820: 12 000
• 1851: 39 000
• 1871: 206 800
• 1901: 487 900
• 1925: 1 039 000
• 2006: 4,3 Miljoen
• 2050: 6 Miljoen (vooruitskatting)

[wysig] Besienswaardighede

[wysig] Toeriste trekpleisters

Daar bestaan 'n verskeidenheid toeriste trekpleisters in Sydney, bv:

Sydney Operahuis	Sydney Hawebrug	Bondi Beach	Sydney Akwarium, Darling Harbour.
Sydney Olympic Park	Chinatown	Sydney Tower in die Sentrale handelsgebied	Taronga Zoo, Mosman
Sydney Vismarkte	Oceanworld Manly

[wysig] Museums

• Kunsgallery van Nieu-Suid-Wallis
• Australian Centre for Photograhpy
• Museum of Contemporary Art
• Powerhouse Museum of Science and Design
• Sydney Observatory
• Museum of Sydney
• Australian Museum

[wysig] Parke

• Royal Botanic Gardens
• Hyde Park

Baie van hierdie toeriste trekpleisters kan bereik word met die Sydney Ferry of andersins deur georganiseerde toere.

[wysig] Uitgaan

Daar is in Sydney 'n aktiewe naglewe. Beroemde uitgaanplekke is die wyke Kings Cross en Darling Harbour.

[wysig] Verkeer en vervoer

Die meeste inwoners in Sydney gebruik hulle eie motor vir vervoer. Sydney het egter ook 'n uitgebreide trein, taxi, bus en veerbootnetwerk. Die treine in Sydney word bestuur deur CityRail, 'n maatskappy wat deur die regering van Nieu-Suid-Wallis besit word. Die treindienste het vir 'n tydperk na die 2000 olimpiese spele kwaai agteruit gegaan maar het na 'n besondere swak jaar in 2004 weer verbeter.^[5]

[wysig] Lughawe

Die meeste buitelandse toeriste land eers by Sydney Internasionale Lughawe. Die vliegveld is in 1920 geopen en is daarom ook één van die oudste lughawens in die wêreld. Daar vlieg ongeveer 28 miljoen passasiers vanaf en na die stad.

[wysig] Sport

In die jaar 2000 het die Olimpiese Somerspele van 2000 in Sydney plaasgevind. Die Olimpiese kompleks is geskep deur die nywerheidsgebied van Homebush Bay om te skep. Die Olimpiese Stadion met 'n kapasiteit van 117 000 toeskouers is een van die hoogtepunte van die kompleks. Tydens die sluitingseremonie het die toenmalige voorsitter van die Internasionale Olimpiese Komitee, Juan Antonio Samaranch, Sydney se spele as die beste ooit beskryf.

Na die spele is die Olimpiese Spele is die verblyf en stadions steeds in gebruik gehou. Die nasionale Australiese spanne in sportsoorte soos rugby en sokker speel steeds gereeld tussenwedstryde in die (nou verkleinde) Olimpiese Stadion. Buiten dit maak sekere klubspanne vanuit rugby league (Bulldogs, West Tigers, South Sydney) gereeld gebruik van die stadion. Die basketbalsaal word ook deur die West Sydney Razorbacks gebruik, 'n span wat in die NBL (National Basketball League) speel.

[wysig] Ekonomie

Sydney is ook die finansiële en handelsentrum van Australië. Dit is daarnaas ook 'n toeriste trekpleister met goedkoop verblyf. Sydney word gereeld gekies as een van die mooiste en mees leefbare stede in die wêreld.

[wysig] Natuur

'n Aantal nasionale parke is binne die stadsgrense geleë.

[wysig] Bronne

• Porter, Peter: Sydney. Amsterdam (Nederland): Time Life International 1980

[wysig] Verwysings