Baruch Spinoza

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Baruch Spinoza
Spinoza.jpg
Gebore (1632-11-24)24 November 1632
Amsterdam, Nederland
Oorlede 21 Februarie 1677 (op 44)
Den Haag, Nederland
Nasionaliteit Vlag van Nederland Nederland
Vakgebied Etiek, epistemologie, metafisika, Hebreeuse grammatika
Bekend vir Panteïsme, determinisme, neutrale monisme, intellektuele en godsdienstige vryheid, skeiding van kerk en staat, kritiek op Mosaïese outeurskap van sommige boeke van die Hebreeuse Bybel, politieke samelewing afgelei van krag en nie kontrak nie
Beïnvloed deur Descartes, Stoics, Maimonides, Abraham ibn Ezra, Avicenna, Averroes,Aristoteles, Democritus, Lucretius, Epicurus,Niccolò Machiavelli, Thomas Hobbes, Giordano Bruno, Franciscus van den Enden
Invloed op Hegel, Næss, Marx, G. Wagner, Davidson, Deleuze, Einstein, George Eliot, Fichte, Novalis, Leibniz, Goethe, Nietzsche, Wittgenstein, Freud, Althusser, Hardt, Negri, Santayana, Coleridge, Leo Strauss, Georges Bataille
Spinoza's signature (1671).svg

Baruch Spinoza (gebore Benedito de Espinosa, 24 November 1632 in Amsterdam21 Februarie 1677 in Den Haag, later bekend as Benedict de Spinoza) was ’n Nederlandse filosoof van Sefardies-Portugese afkoms. Die omvang en belangrikheid van Spinoza se werk is eers jare na sy dood besef.

Lewe[wysig | wysig bron]

Danksy Spinoza se begronding vir die 18de-eeuse Verligting en moderne Bybelkritiek, insluitende die moderne konsepte van die self en die heelal, word hy gereken as een van die voorste rasionaliste van die 17de-eeuse filosofie. Sy magnum opus, Ethica, wat eers na sy dood gepubliseer is en waarin hy René Descartes se gees-liggaam-dualisme teenstaan, het aan hom erkenning gebring as een van die Westerse filosofie se belangrikste denkers.

In Ethica het Spinoza die laaste Latynse meesterstuk geskep waarin hy die konsepte van Middeleeuse filosofie finaal vernietig. Die Duitse filosoof Georg Wilhelm Friedrich Hegel stel dit dat jy óf ’n “Spinozaïs” moet wees of glad nie ’n filosoof nie. Na aanleiding van sy filosofiese uitkomste en morele karakter beskryf die 20ste-eeuse filosoof Gilles Deleuze hom as die “prins van filosowe”.

Spinoza na naam verskil tussen versillende tale: Hebreeus: ברוך שפינוזה,‎ Baruch Spinoza, Portugees: Benedito of Bento de Espinosa en Latyn: Benedictus de Spinoza; in al hierdie tale beteken sy naam Geseënd. Hy het in die Portugese Joodse gemeenskap in Amsterdam grootgeword en hoogs polemiese sieninge oor die geloofwaardigheid van die Hebreeuse Bybel en die aard van die Goddelike ontwikkel. Die Joodse godsdiensowerhede het ’n cherem (Hebreeus: חרם,) teen hom uitgereik wat hom van die Joodse gemeenskap uitgesluit het toe hy 23 jaar oud was. Sy boeke is ook later op die Rooms-Katolieke Kerk se lys verbode boeke geplaas.

Spinoza het ’n eenvoudige lewe as ’n lensslyper gelei en toekennings sowel as akademiese posisies van die hand gewys. Hy het op die ouderdom van 44 aan ’n longaandoening gesterf, moontlik weens of versterk deur die glasstof wat hy deur sy lewe ingeasem het. Hy is in die begraafplaas van die Nieuwe Kerk in Den Haag begrawe.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]