Basjkiries

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Basjkiries
башҡорт теле, başqort tele
Gepraat in: Vlag van Rusland Rusland
Vlag van Kasakstan Kasakstan 
Gebied: Basjkortostan
Totale sprekers: 1,2 miljoen[1]
Taalfamilie: Altaïes
 Turks
  Kipchak
   Noord-Kipchak
    Basjkiries 
Skrifstelsel: Cyrilliese alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: Vlag van Rusland Rusland
Gereguleer deur: geen
Taalkodes
ISO 639-1: ba
ISO 639-2: bak
ISO 639-3: bak

Basjkiries (Башҡорт теле başqort tele, [baʂ.ˌqʊ̞rt.tɪ̞.ˈlɪ̞] ) is ’n Turkse taal wat deur die Basjkiriërs gepraat word. Dit is saam met Russies die amptelike taal van die Republiek van Basjkortostan.

Sprekers[wysig | wysig bron]

Die meeste sprekers van Basjkiries woon in Basjkortostan, of in die Tsjeljabinsk-, Orenboerg-, Swerdlofsk-, Samara- en Koergan-oblast, die Chanti-Mansi- Outonome Okroeg, Tatarstan en Oedmoertië. Groot Basjkiriessprekende minderhede kom ook voor in Kazachstan en Oezbekistan.

Alfabet en dialekte[wysig | wysig bron]

Ná die Mongoolse inval van Rusland het die taal Kiptsjak al hoe meer algemeen geraak aangesien dit die taal van die meerderheid van die Goue Horde was. Moderne Basjkiries is deel van die Kiptsjak-groep van Turkse tale. Dit het vandag baie dialekte, waarvan sommige baie soos Tataars is.

In 1923 is ’n skryfstelsel wat op die Arabiese alfabet gebaseer is, spesiaal vir Basjkiries geskep. Terselfdertyd is die Basjkiriese letterkundige taal geskep, wat wegbeweeg het van die ouer Turkse invloede. Sedert 1930 is dit in die Latynse alfabet geskryf en sedert 1938 in die Cyrilliese alfabet, met die bykomense letters Ә ә [æ], Ө ө [œ], Ү ү [y], Ғ ғ [ɣ], Ҡ ҡ [q], Ң ң [ŋ], Ҙ ҙ [ð], Ҫ ҫ [θ], Һ һ [h].

Basjkiriese alfabet (Башҡорт әлифбаһы)
Аа (а) [a] Бб (бэ) [b] Вв (вэ) [w],[v]
Гг (гэ) [g] Ғғ (ғы) [ɣ] Дд (дэ) [d]
Ҙҙ (ҙ) [ð] Ее (йе) [e], [je] Ёё (йо) [jo]
Жж (жэ) [ʒ] Зз (зэ) [z] Ии (и) [i]
Йй (ҡыҫҡа и) [j] Кк (ка) [k] Ҡҡ (ҡы) [q]
Лл (эль) [l] Мм (эм) [m] Нн (эн) [n]
Ңң (эң) [ŋ] Оо (о) [ụ] Өө (ө) [ỵ]
Пп (пэ) [p] Рр (эр) [r] Сс (эс) [s]
Ҫҫ (ҫэ) [θ] Тт (тэ) [t] Уу (у) [u]
Үү (ү) [y] Фф (эф) [f] Хх (ха) [x]
Һһ (һа) [h] Цц (цэ) [ts] Чч (чэ) [tʃ]
Шш (ша) [ʃ] Щщ (ща) [ɕ] Ъъ (ҡатылыҡ билдәһе) [ʔ]
Ыы (ы) [ɯ] Ьь (йомшаҡлыҡ билдәһе) [ʲ] Ээ (э) [e]
Әә (ә) [æ] Юю (йу) [ju] Яя (йа) [ja]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Ethnologue: Languages of the World, Seventeenth edition, Bashkort”. Ethnologue. URL besoek op 19 Oktober 2015.

Bibliografie[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Basjkiries

In Basjkiries[wysig | wysig bron]

Amptelike tale in die Russiese Federasie
AbazynsAdigiesAltaisAwaarsBasjkiriesBoerjatiesChakasiesChantiErzjaIngoesjetiesJakoetiesKabardiesKalmikiesKaratsjai-BalkariesKomi-SirjeensMansiMariMoksjaNenetsNogaiOedmoertsOssetiesRussiesTartaarsTiwaansTsjetsjniesTsjoektsjiesTsjoewasjies