Awaars

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Awaars
Taal Awaars
Familie Noordoos-Kaukasies
Gepraat in Dagestan, Azerbeidjan, Tsjetsjnië, Kalmikië, Georgië, Kazachstan, Oekraïne, Jordanië, Turkye
Plaaslike naam Авар мацӀ
Awar mat͡sʼ
Aantal sprekers 788 960[1]

Moderne Awaars behoort tot die Awaar-Andiese groep van die Noordoos-Kaukasiese taalfamilie. Dit is sedert die 15de eeu in die ou Georgiese alfabet geskryf. Van die 17de eeu af is ’n aangepaste Arabiese skrif gebruik. In 1928 is oorgeslaan na die Latynse alfabet en in 1938 na die Cyrilliese alfabet.

Verspreiding[wysig]

Dit word hoofsaaklik in die westelike en suidelike dele van die Russiese republiek Dagestan gepraat, asook in Noordwes-Azerbeidjan. Daar is ook klein Awaarse gemeenskappe in ander Russiese republieke soos Tsjetsjnië en Kalmikië, asook in Georgië, Kazachstan, Oekraïne, Jordanië en die Marmara-streek van Turkye. Daar is wêreldwyd sowat 1,4 miljoen sprekers.

Dit is een van ses geskrewe tale van Dagestan, waar dit nie net deur die Aware gepraat word nie, maar ook dien as kommunikasietaal tussen verskillende etniese groepe.


Alfabet[wysig]

А а Б б В в Г г Гъ гъ Гь гь ГI гI Д д
/a/ /b/ /w/ /ɡ/ /ʁ/ /h/ /ʕ/ /d/
Е е Ё ё Ж ж З з И и Й й К к Къ къ
/e/, /je/ /jo/ /ʒ/ /z/ /i/ /j/ /k’/ /qː’/
Кь кь КI кI КIкI кIкI Кк кк Л л М м Н н О о
/t͡ɬː’/ /k’/ /t͡ɬː/ /ɬ/ /l/ /m/ /n/ /o/
П п Р р С с Т т ТI тI У у Ф ф Х х
/p/ /r/ /s/ /t/ /t’/ /u/ /f/ /χ/
Хх хх Хъ хъ Хь хь ХI хI Ц ц Цц цц ЦI цI ЦIцI цIцI
/qː/ /x/ /ħ/ /t͡s/ /t͡s’/
Ч ч ЧI чI ЧIчI чIчI Ш ш Щ щ Ъ ъ Ы ы Ь ь
/t͡ʃ/ /t͡ʃ’/ /ʃ/ /ʃː/ /ʔ/ /ɨ/
Э э Ю ю Я я
/e/ /ju/ /ja/

/t͡ɬː/ en /ɬ/ word ook geskryf as onderskeidelik ЛI лI, Лъ лъ.

Voorbeelde[wysig]

Hallo! ВорчӀами! Worčʼami!
Hoe gaan dit? Иш кин бугеб? Iš kin boegeb?
Wat is jou naam? Дуда цӀар щиб? Doeda cʼar ššib?
Hoe oud is jy? Дур чан сон бугеб? Doer čan son boegeb?
Waarheen gaan jy? Mун киве ина вугев? Moen kiwe ina woegew?
Jammer! ТӀаса лъугьа! Tʼasa łoeha!
Waarheen gaan die seuntjie? Киве гьитӀинав вас унев вугев? Kiwe hitʼinaw was oenew woegew?
Hulle bou die pad. Гьез нух бале(гьабулеб) буго. Hez noex bale(habuleb) boego.

Verwysings[wysig]

  1. Ethnologue: Awaars

Eksterne skakels[wysig]


Crystal txt.png

Hierdie artikel is vertaal vanuit die Engelse Wikipedia

Amptelike tale in die Russiese Federasie
AbazynsAdigiesAltaisAwaarsBasjkiriesBoerjatiesChakasiesChantiErzjaIngoesjetiesJakoetiesKabardiesKalmikiesKaratsjai-BalkariesKomi-SirjeensMansiMariMoksjaNenetsNogaiOedmoertsOssetiesRussiesTartaarsTiwaansTsjetsjniesTsjoektsjiesTsjoewasjies