Duiweluitdrywing

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
’n Skildery van sint Francis Borgia wat duiwels uitdryf, deur Goya.

Duiweluitdrywing, geestebeswering of eksorsisme (laasgenoemde van die Griekse ἐξορκισμός, exorkismós, "stremming deur beswering") is die godsdienstige of spirituele praktyk om demone of ander geeste uit ’n persoon of gebied te verdryf wat vermoedelik besete is.[1]

Na gelang van die spirituele geloofsoortuigings van die duiwelbesweerder of eksorsis kan dit gedoen word deur die entiteit ’n eed te laat sweer, deur ’n uitvoerige ritueel uit te voer of deur dit te beveel om weg te gaan in die naam van ’n hoër mag. Die praktyk is antiek en deel van die geloofstelsel van baie kulture en godsdienste.

Christendom[wysig | wysig bron]

Duiweluitdrywing uit ’n stom man, deur Gustav Dore, 1865.

In die Christendom kan die persoon wat die duiwel uitdryf gebede en godsdiensmateriaal gebruik soos ’n stel formules, gebare, simbole, ikone, ensovoorts. Hy kan God, Jesus of verskeie engele of aartsengele aanroep om met die duiweluitdrywing te help. Protestantse Christene glo gewoonlik die mag wat aan hulle gegee word deur die Vader, Seun en Heilige Gees (die Drie-eenheid) is die enigste bron van hulle vermoë om duiwels uit te dryf.[2]

Mense wat vermoedelik besete is, word gewoonlik nie as self boos of ten volle verantwoordelik vir hulle dade beskou nie, want hulle besetenheid word gesien as ’n onwillekeurige manipulasie deur ’n demoon, wat lei tot kwaadwilligheid teen die self of ander. Eksorsisme word dus as ’n heling beskou, eerder as ’n straf. Rituele word uitgevoer wat nie skade aan die besetene sal aanrig nie; hulle sal net vasgebind word as daar die gevaar van geweld is.[3] Daar is egter Bybelverse soos Johannes 13:27 wat dit duidelik stel dat besetenheid deur die duiwel willekeurig kan wees in mense soos Judas Iskariot, wat hom gewillig aan Satan oorgegee het.[4]

Boeddhisme[wysig | wysig bron]

Die rituele van Geestebesweringsdag is deel van die Tibettaanse tradisie. Die godsdiensseremonie "Gutor" (དགུ་གཏོར་), letterlik offerande van die 29ste, word op die 29ste van die 12de Tibettaanse maand gehou, met die fokus op die uitdrywing van alle negatiwiteit, insluitende bose geeste en teenspoed van die vorige jaar, sodat die nuwe jaar op ’n vreedsame en gunstige manier begin kan word.

Die tempels en kloosters dwarsdeur Tibet hou groot godsdienstige dansseremonies, met die grootste een by die Potalapaleis in Lhasa. Gesinne maak hul huis skoon op dié dag, versier die kamers en eet ’n spesiale noedelsop.

In die aand dra hulle flitsligte en roep die woorde van eksorsisme uit.[5]

Hindoeïsme[wysig | wysig bron]

Die beeld van Hanoeman by die Hanoemantempel op Sarangpur in Gujarat, Indië, is glo so kragtig dat dit bose geeste uit besetenes verdryf as hulle daarna kyk.[6]

Gelowe en praktyke oor eksorsisme is prominent in Hindoeïsme. Van die vier Vedas (heilige boeke) bevat die Atharva-veda die geheime oor eksorsisme,[7] magie en alchemie.[8] Die basiese middele van duiweluitdrywing is die mantra en yajna, wat in beide Vediese en tantratradisies aangetref word.

Die aanhoudende speel van mantras, die hou van geskrifte en heilige beelde van die gode (Sjiwa, Wisjnoe, Hanoeman, Brahma, ensovoorts) in die huis, die brand van wierook en die sprinkeling van heilige water is van die maniere om te help om van afgestorwenes se geeste ontslae te raak. Die noem van Hanoeman se naam laat ook bose geeste en demone bewe van angs.

Islam[wysig | wysig bron]

Terme vir eksorsismepraktyke in Islam sluit in ṭard (of dafʿ) al-shayṭān/al-jinn (uitdrywing van die demoon/gees), ʿilāj (behandeling) en ibrāʾ al-maṣrūʿ (heling van die besetene), maar ook ruḳya (bekoring)[9] word gebruik om ’n verskeidenheid geeste uit te dryf.[10]

Die persoon wat behandel word, kan lê terwyl die sjeg sy hand op die persoon se voorkop plaas en verse uit die Koran aanhaal, maar dit is nie verpligtend nie.[11] Die drink of sprinkeling van water uit die Zamzam-put kan ook gebruik word saam met die aanwending van skoon, niealkoholiese parfuums, wat ittar genoem word.[12]

Spesifieke verse van die Koran word aangehaal waarin God geprys word (byvoorbeeld Die Koei 255). In sommige gevalle kan die oproep tot daaglikse gebed ook gelees word, want dit kan ongesiene wesens soos die djien afweer.[13]

Die Islamitiese profeet Mohammed het sy volgelinge geleer om die laaste drie soeras van die Koran – Die Eenheid, Die Dagbreek en Die Mense – te lees. Hadits vertel van Mohammed, maar ook Jesus, wat duiwels uitdryf as voorbeeld en regeverdiging vir eksorsismerituele.[14]

Judaïsme[wysig | wysig bron]

Josephus het geskryf oor eksorsisme deur die toediening van giftige wortelekstrakte en die bring van offerandes.[15]

Meer onlangs het rabbi Yehuda Fetaya (1859-1942) die boek Minchat Yahuda geskryf oor die onderwerp, sy ondervinding met besete mense en ander onderwerpe van Joodse denke. Dit is in Hebreeus geskryf en in Engels vertaal.

Die Joodse eksorsismeritueel word uitgevoer deur ’n rabbi wat praktiese kabbala bemeester het. Ook teenwoordig is ’n groep van 10 volwasse mans, wat in ’n sirkel om die besetene staan. Die groep sê Psalm 91 drie keer op en dan blaas die rabbi op ’n sjofar (ramshoring).[16]

Die sjofar word op ’n sekere manier geblaas om die liggaam te "skok" sodat die duiwel of gees sal losskud. Nadat dit losgeskud is, sal die rabbi daarmee begin kommunikeer en vrae vra, soos hoekom dit die liggaam beset het. Die mans teenwoordig kan daarvoor bid en ’n seremonie uitvoer om dit veilig te laat voel sodat dit die persoon se liggaam kan verlaat.[16]

Taoïsme/Chinese volksgodsdiens[wysig | wysig bron]

In Taoïsme kan ’n persoon om een van twee redes deur ’n bose gees besete wees: Die besetene het ’n gees met of sonder opset versteur en die gees soek wraak, of ’n lewende persoon kan jaloers wees en swartmagie gebruik om ’n bose gees die persoon se liggaam te laat invaar.[17] Die fasji, wat beide Chinese ritueelspesialiste en Taoïstiese priesters is, kan sekere seremonies uitvoer om ’n duiwel of bose gees te verdryf – tradisioneel behels dit sing, fisieke bewegings en gebede.[18]

Wetenskaplike siening[wysig | wysig bron]

Nie die DSM-5 of die ICD-10 erken duiwelbesetenheid as ’n psigiatriese of mediese diagnose nie. Mense wat erken hulle glo in duiwelbesetenheid het al simptome daaraan toegeskryf wat verbind word met fisieke of geestesteurings soos histerie, manies, psigose, Tourette-sindroom, epilepsie, skisofrenie of psigopatie.[19][20][21]

Daar is ook ’n soort monomanie wat demonomanie of demonopatie genoem word – dit is wanneer ’n persoon glo hy is deur een of meer duiwels besete.[22] Die illusie dat eksorsisme werk vir mense met simptome van besetenheid word toegeskryf aan ’n plasebo-effek en die mag van suggestie.[23][24]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Jacobs, Louis (1999). "Exorcism". A Concise Companion to the Jewish Religion. doi:10.1093/acref/9780192800886.001.0001. ISBN 9780192800886.
  2. Mohr, M. D., & Royal, K. D. (2012). "Investigating the Practice of Christian Exorcism and the Methods Used to Cast out Demons", Journal of Christian Ministry, 4, p. 35. Beskikbaar by: http://journalofchristianministry.org/article/view/10287/7073.
  3. Malachi M. (1976) Hostage to the Devil: the possession and exorcism of five living Americans. San Francisco, Harpercollins p. 462 ISBN 0-06-065337-X
  4. "John 13:27 Cambridge Bible for Schools and Colleges". Biblehub.
  5. "Exorcising-Ghost Day". Tibet Travel. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 10 April 2010. Besoek op 12 Maart 2010.
  6. Rajaram Narayan Saletore (1981). Indian witchcraft. Abhinav Publications. p. 40. ISBN 9780391024809. Besoek op 14 Mei 2009.
  7. Usha Srivastava (2011). Encyclopaedia of Indian Medicines (3 Volume Set). Pinnacle Technology. pp. 5–6. ISBN 9781618202772.
  8. Monier-Williams 1974, pp. 25–41
  9. Fahd, T., “Ruḳya”, in: Encyclopaedia of Islam, 2de uitg., reds. P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. Besoek op 16 Desember 2019 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_islam_SIM_6333> Eerste keer aanlyn gepubliseer: 2012 Eerste gedrukte uitgawe: ISBN 9789004161214, 1960-2007
  10. Szombathy, Zoltan, “Exorcism”, in: Encyclopaedia of Islam, THREE, reds. Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson. Besoek op 16 Desember 2019 <http://dx.doi.org/10.1163/1573-3912_ei3_COM_26268> Eerste keer aanlyn gepubliseer: 2014 Eerste gedrukte uitgawe: ISBN 9789004269637, 2014, 2014-4
  11. Staff (14 Mei 2012). "Belgium court charges six people in deadly exorcism of Muslim woman". Al Arabiya.
  12. "Belgium court charges six people in deadly exorcism of Muslim woman". Al Arabiya. 14 Mei 2012. Besoek op 18 Julie 2016.
  13. MacDonald, D.B., Massé, H., Boratav, P.N., Nizami, K.A., Voorhoeve, P., “Ḏj̲inn”, in: Encyclopaedia of Islam, 2de uitg., reds. P. Bearman, Th. Bianquis, C.E. Bosworth, E. van Donzel, W.P. Heinrichs. ISBN 978-90-04-16121-4, 1960–2007
  14. Szombathy, Zoltan, “Exorcism”, in: Encyclopaedia of Islam, THREE, Reds. Kate Fleet, Gudrun Krämer, Denis Matringe, John Nawas, Everett Rowson.
  15. Josephus, "B. J." vii. 6, § 3; Sanh. 65b.
  16. 16,0 16,1 Belanger, Jeff (29 November 2003). "Dybbuk – Spiritual Possession and Jewish Folklore". Ghostvillage.com. Besoek op 12 Desember 2014.
  17. "Taoist Exorcism by Taoist Master". Taoist Sorcery. Besoek op 2020-09-23.
  18. http://web.stanford.edu/group/hopes/cgi-bin/hopes_test/exorcism-and-mental-illness-across-different-cultures/
  19. Henderson, J. (1981). Exorcism and Possession in Psychotherapy Practice. Canadian Journal of Psychiatry 27: 129–34.
  20. Maniam, T. (1987). Exorcism and Psychiatric Illness: Two Case Reports. Medical Journal of Malaysia. 42: 317–19.
  21. Beyerstein, Barry L. (1995). Dissociative States: Possession and Exorcism. In Gordon Stein (red.). The Encyclopedia of the Paranormal. Prometheus Books. pp. 544–52. ISBN 1-57392-021-5
  22. Noll, Richard. (2006). The Encyclopedia of Schizophrenia and Other Psychotic Disorders. Facts On File Inc. p. 129. ISBN 0-8160-6405-9
  23. Levack, Brian P. (1992). Possession and Exorcism. Routledge. p. 5. ISBN 0-8153-1031-5
  24. Radford, Benjamin. (2005). "Voice of Reason: Exorcisms, Fictional and Fatal". LiveScience.

Skakels[wysig | wysig bron]