Tibet

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor die geografiese gebied. Vir die outonome gewes in die Volksrepubliek China, sien Outonome Gewes Tibet.
Tibet
Die oranjelyn is die grens van die historiese Tibet
Die oranjelyn is die grens van die historiese Tibet
Name (taalvariante)
Vereenvoudigde Chinees   西藏
Pinyin Xīzàng
Wade-Giles Hsi1-tsang4
Kantonees Sāi-johng
Jyutping Sai1-zong6
Taiwan-Hakka Sî-tshông
Ander name བོད་ (Tibettaans)

Tibet (Tibettaans: བོད་, Bod; Chinees: 西藏, pinyin: Xīzàng) is 'n geografiese gebied op die Hoogland van Tibet. Dit word hoofsaaklik deur Tibettane, een van die 56 amptelik erkende etniese groepe ("nasionaliteite") van die Volksrepubliek China, bewoon. Die Tibettane is 'n volk met 'n eie taal, Tibettaans, en 'n eie Tibettaanse kultuur. Tibettane is veral aanhangers van twee godsdienste: Bön en Tibettaanse Boeddhisme. Van die ander etniese groepe sluit in Sjerpa, Han-Chinese en Hui-Chinese.

Die vlag van Tibet tot 1959
Die wapen van Tibet tot 1959

Tibet word in die suide en weste deur die Himalaja met hoë pieke soos Berg Everest begrens, die Karakoram in die noordweste en die Kunlun in die noorde. Ander bergpieke op Tibet se grense sluit in Cho Oyu, Makalu en Shishapangma, almal met Nepal gedeel. Die hoofstad en grootste stad is Lhasa, net noord van die Brahmaputra geleë en bekend vir die Potala-paleis, voormalige setel van die Dalai Lamas. Van die ander groot riviere wat in Tibet ontspring, sluit in Geelrivier, Indus, Salween, Sutlej en Yangtze.

Ná die Xinhairewolusie en die stigting van die Republiek China het Tibet in 1912 sy onafhanklikheid van China verklaar. Die gebied van die de facto onafhanklike Tibet was in geografiese opsig amper identies aan die gebied van die huidige Outonome Gewes Tibet. Die gebied het tot die Inval van Tibet van 1950–51 deur die Volksbevrydingsleër de facto onafhanklik gebly, waarna dit opnuut by China ingelyf is.

Tibet is in politieke en bestuurlike opsig 'n outonome gewes van die Volksrepubliek China. Die Tibettaanse kultuurgebied omvat ook dele van die provinsies Sichuan en Qinghai. Daartoe behoort ook Ladakh en Sikkim in Indië, Bhoetan en dele van Nepal.

Die Outonome Gewes Tibet grens in die suide en weste aan Nepal, Bhoetan, Mianmar en die Indiese deelstate Jammu en Kasjmir, Himachal Pradesh, Sikkim en Arunachal Pradesh. Van noord naar oos grens dit aan die provinsies Xinjiang (Turkestan), Gansu, Sichuan en Yunnan.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Nederlandse Wikipedia vertaal.