Goewerneur-generaal van Suid-Afrika

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Vlag van die Goewerneur-generaal van Suid-Afrika (1931–1953)
Vlag van die Goewerneur-generaal van Suid-Afrika (1953–1961)

Die Goewerneur-generaal van die Unie van Suid-Afrika was die verteenwoordiger van die Britse Kroon in Suid-Afrika tussen 31 Mei 1910 en 31 Mei 1961. Die Unie van Suid-Afrika was 'n Gemenebes Koninkryk (Engels: Commonwealth Realm) waarin Koningin Elizabeth II die titel "Koningin van Suid-Afrika" gehad het al het sy die land nooit in die hoedanigheid besoek nie.

Sommige van die draers van die pos was lede van die Britse Koninklike Familie insluitend Prins Arthur van Connaught, tussen 1920 en 1923, en die Graaf van Athlone, wat tussen 1923 en 1930 gedien het voor hy die Goewerneur-generaal van Kanada geword het. Soos in ander Dominions, sou dit verander met slegs Suid-Afrikaanse burgers wat die amp in latere jare gedra het. In daardie jare was die ampsdraers natuurlik almal blankes.

Republikeinse strewe[wysig | wysig bron]

Die Nasionale Party met sy hoofsaaklik Afrikanerbasis, wat in 1948 aan bewind gekom het, was uitgesproke republikeins en het Suid-Afrika se volgehoue bande met die Kroon as 'n oorblyfsel van Britse imperialisme beskou. Onder die Nasionale Party is die amp van goewerneur-generaal beklee deur afgetrede regeringsministers, wat geweier het om die tradisionele, "koloniale" Windsor-uniform te dra wat uit 'n blou militêre baadjie en 'n geveerde hoed bestaan het. In 1957 het God Save the Queen opgehou om gelyke status met Die Stem van Suid-Afrika as nasionale volkslied te hê, en het die Britse Union Jack op soortgelyke wyse gelyke status met die Suid-Afrikaanse vlag verloor.

In 1960 het die Eerste Minister van Suid-Afrika, Hendrik Verwoerd 'n referendum oor die republikeinse saak onder wit kiesers gehou. Besware is gemaak teen die vermindering van die stemouderdom na 18 en die insluiting van wit kiesers in Suidwes-Afrika, maar op 5 Oktober 1960 was 52% van die stemme ten gunste van die vraag: 'Steun u 'n republiek vir die Unie?'.

Charles Robberts Swart, die laaste goewerneur-generaal, het die offisier wat die regeringsadministreer (?) geword in April 1961 onder 'n tussentydse maatreël voor hy ingesweer is as die eerste Staatspresident van die Republiek van Suid-Afrika op 31 Mei daardie jaar.

Lys van goewerneurs-generaal van die Unie van Suid-Afrika (1910–1961)[wysig | wysig bron]

# Naam
(Geboorte–Dood)
Portret Ampsaanvaarding Amp verlaat Monarg Eerste Minister
1 Herbert John Gladstone
(1854–1930)
Herbert John Gladstone.jpg 31 Mei 1910 8 September 1914 George V Botha
2 Sydney Charles Buxton
(1853–1934)
Sydney Charles Buxton.png 8 September 1914 17 November 1920
3 Arthur van Connaught
(1883–1938)
Prince Arthur of Connaught colour.jpg 17 November 1920 21 Januarie 1924 Smuts
4 Alexander Cambridge
(1874–1957)
Earlofathlone.jpg 21 Januarie 1924 26 Januarie 1931
5 George Villiers
(1877–1955)
George Herbert Hyde Villiers.jpg 26 Januarie 1931 5 April 1937 Hertzog
6 Patrick Duncan
(1870–1943)
Patrick Duncan.jpg 5 April 1937 17 Julie 1943 George VI
Nicolaas de Wet
(1873–1960)
(waarnemend)
Nicolaas de Wet.jpg 17 Julie 1943 1 Januarie 1946 Smuts
7 Gideon Brand van Zyl
(1873–1956)
Gideon Brand van Zyl.jpg 1 Januarie 1946 1 Januarie 1951
8 E.G. Jansen
(1881–1959)
EG Jansen 1949.jpg 1 Januarie 1951 25 November 1959 Malan
Lucas Cornelius Steyn
(1903–1976)
(waarnemend)
Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg 26 November 1959 11 Desember 1959 Elizabeth II Verwoerd
9 Charles Robberts Swart
(1894–1982)
CR Swart 1960.jpg 11 Desember 1959 30 April 1961
Lucas Cornelius Steyn
(1903–1976)
(waarnemend)
Coat of Arms of South Africa (1932-2000).svg 30 April 1961 31 Mei 1961

Sien ook[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:


Goewerneurs-generaal van die Unie van Suid-Afrika Flag of South Africa (1928-1994).svg
Die Burggraaf Gladstone | Die Burggraaf Buxton | HRH Prince Arthur van Connaught | Die Graaf van Athlone | Die Graaf van Clarendon | Sir Patrick Duncan | Nicolaas Jacobus de Wet | Gideon Brand van Zyl | Ernest George Jansen | Lucas Cornelius Steyn | Charles Robberts Swart