Miriam Makeba
Miriam Makeba | |
|---|---|
 Miriam Makeba tydens 'n optrede. | |
| Agtergrondinligting | |
| Geboortenaam | Zenzile Miriam Makeba |
| Ook bekend as | Mama Afrika |
| Gebore | 4 Maart 1932 Prospect Township, Johannesburg (Suid-Afrika) |
| Sterf | 10 November 2008 (op 76) Castel Volturno (Italië) |
| Beroep(e) | Sangeres |
| Jare aktief | 1954–2008 |
Miriam Makeba OIG, of Mama Afrika soos sy deur miljoene bewonderaars genoem is (4 Maart 1932 in Prospect Township, Johannesburg, Suid-Afrika - 10 November 2008 in Castel Volturno, naby Napels, Italië), was een van die prominentste swart uitvoerende kunstenaars van die 20ste eeu en een van Suid-Afrika se bekendste vroue. Makeba was 'n sangeres, sterk politieke aktivis, skryfster, aktrise en VN-afgevaardigde; sy het haar politieke en kultuurinvloed internasionaal gevestig. Sy was die eerste Suid-Afrikaner wat 'n Grammy gewen het en het voor gehore oor die wêreld heen opgetree.
Die vrou wat, volgens 'n artikel in Newsweek, sing "met die smeulende klank en delikate bewoording van Ella Fitzgerald … die astrante vertoon van Ethel Merman en die intiemheid van Frank Sinatra"[1] en wat Westerse aanhangers verlei het met die klanke van haar Xhosa- (en Zoeloe-)liedjies, is oorlaai met internasionale toekennings.
Sy het vir staatsmanne soos John F. Kennedy, François Mitterrand, Fidel Castro, Nelson Mandela en Haile Selassie opgetree en het drie oudiënsies met die pous gehad.
Sy is in 1960 deur die apartheidsregering tot ballingskap gedwing en het 'n onvermoeibare stem van protes teen die verdrukking van die apartheidstaat en 'n kampvegter vir haar mense geword. Haar onverskrokke bepleiting van menseregte het haar in 1986 die Dag Hammarskjöld-vredesprys besorg.
Lewensgeskiedenis
[wysig | wysig bron]
Miriam Makeba is in 1932 in Johannesburg gebore. Haar pa was 'n Swazi en haar ma 'n Xhosa-sangoma. Sy het haar debuut in 1952 as 'n sangeres vir The Manhattan Brothers gemaak. In 1959 het sy 'n sensasie veroorsaak as die hoofsanger in die swart jazzopera King Kong, wat deur Suid-Afrika getoer het. Met haar optrede in die dokumentêr Come Back Africa in 1958 het sy internasionale erkenning verkry en is sy na Europa genooi. Hier is sy deur die internasionale ster Harry Belafonte raakgesien en hy het haar genooi om in Amerika op te tree. Sy het "An Evening with Harry Belafonte and Miriam Makeba" opgeneem, waarmee sy 'n Grammy-toekenning gewen het en in Amerika 'n ster geword het.
In 1960, toe sy probeer het om na Suid-Afrika terug te keer, is sy toegang tot haar geboorteland geweier en sy moes die volgende 30 jaar in ballingskap deurbring. Amerika het haar met ope arms aangeneem en sy het 'n beroemde ster geword wat met glansmense soos Elizabeth Taylor en Bing Crosby omgegaan het. In 1962 is sy genooi om op John F. Kennedy se verjaardag te sing op dieselfde nag wat Marilyn Monroe haar bekende verjaardaglied gesing het.
In 1967 het haar lied "Pata Pata", wat tien jaar vroeër in Suid-Afrika geskryf is, 'n treffer geword. In 1968 het die gasvrye welkom wat Amerika haar gegee het egter begin verflou as gevolg van haar vierde huwelik met die radikale swart aktivis Stokely Carmichael. Haar toere is gekanselleer en 'n opneemkontrak is gekanselleer. President Sekou Toure van Guinee het haar genooi om na sy land te verhuis waar sy 'n dol opneemskedule volgehou het en as Guinese afgevaardigde tot die VN gedien het.
Met Nelson Mandela se vrylating in 1990 het die verandering in die politieke klimaat Miriam Makeba in staat gestel om ná 30 jaar terug te keer na Suid-Afrika. Haar reünietoer in 1991 was 'n triomftog. In 1992 het sy in die rolprent Sarafinaǃ opgetree. Sedert 1991 het Makeba 'n dol optreeskedule onderhou, 'n outobiografie geskryf, in verskeie plaaslike en internasionale tydskrifte verskyn en 'n onwrikbare voorstander van menseregte, veral vroueregte, gebly. Lande dwarsoor die wêreld het op verskillende wyses aan haar eer betoon: van 'n straatnaam in haar eer tot die toekenning van 'n orde van verdienstelikheid. Sy besit eredoktorsgrade van Spellman Kollege (Atlanta, Georgia) en die Universiteit van Kaapstad.
Ná 'n konsert in Italië op 10 November 2008 het sy op 76-jarige ouderdom aan 'n hartaanval gesterf.
Invloed op SA kuns
[wysig | wysig bron]Makeba het 'n monumentale plek in Suid-Afrikaanse musiek en die wêreldkultuur. As 'n baanbreker- swart vrou in 'n veld wat soms deur vooroordeel oorheers word, was haar invloed transformerend. Makeba se musiek, gekenmerk deur die integrasie van tradisionele Suid-Afrikaanse klanke met jazz en pop, het 'n deurslaggewende rol gespeel om die sigbaarheid van Afrikamusiek op die wêreldverhoog uit te lig. Haar trefferliedjies, soos "Pata Pata" en "The Click Song", het simbole van Afrikatrots en weerstand geword, wat diep aanklank gevind het by gehore in sowel Suid-Afrika as in die buiteland.[2]
Haar impak het verder as musiek gestrek; Makeba was 'n uitgesproke voorstander van sosiale geregtigheid en antiapartheidsaktivisme. Haar internasionale roem het haar 'n platform gebied om die stryd wat swart Suid-Afrikaners onder apartheid in die gesig gestaar het, uit te lig. Deur haar optredes en openbare verklarings het Makeba wêreldwye aandag gevestig op die ongeregtighede in haar vaderland, wat die stemme versterk het van diegene wat geveg het vir gelykheid en vryheid. Haar rol as 'n kulturele ambassadeur het gehelp om die gaping tussen Afrika- en Westerse gehore te oorbrug, wat groter begrip en solidariteit bevorder het. [3]
In die musiekbedryf het Makeba se sukses gehelp om die weg te baan vir toekomstige generasies van Afrikakunstenaars. Haar vermoë om tradisionele Afrikaritmes met kontemporêre style te meng, het die potensiaal vir kruiskulturele samewerking getoon en 'n presedent vir Afrikamusikante in die globale mark geskep. Haar nalatenskap duur voort in die voortgesette waardering en invloed van Suid-Afrikaanse musiek wêreldwyd, asook die voortdurende stryd om rasse- en kulturele verteenwoordiging in die kunste.[4]
Verwysings
[wysig | wysig bron]- ↑ Oorspronklike Engels: "with the smoky tones and delicate phrasing of Ella Fitzgerald … the brassy showmanship of Ethel Merman and the intimate warmth of Frank Sinatra"
- ↑ Letts, W. (2007) Miriam Makeba: The Definitive Biography. HarperCollins.
- ↑ Makgoba, M.W. (1999). Miriam Makeba: Mama Africa. Random House.
- ↑ Nkrumah, K. (2016). The New African Revolution. Penguin Books.
Bronne
[wysig | wysig bron]- Barlow, Sean; Eyre, Banning; Vartoogian, Jack (1995). Afropop!: An Illustrated Guide to Contemporary African Music. Edison, New Jersey: Chartwell Books. ISBN 0-7858-0443-9. OCLC 34018600.
- Lucia, Christine (2005). The World of South African Music: A Reader. Newcastle upon Tyne: Cambridge Scholars Press. ISBN 1-904303-36-6. OCLC 62531717.
- Makeba, Miriam; Hall, James (1988) [1987]. Makeba: My Story. New York City, New York: New American Library. ISBN 0-453-00561-6. OCLC 16131137.
- Makeba, Miriam; Mwamuka, Nomsa (2004). Makeba: The Miriam Makeba Story. Johannesburg: STE. ISBN 1-919855-39-4. OCLC 57637539.
- Pareles, Jon (8 Maart 1988). "Books of the Times; South African Singer's Life: Trials and Triumphs". The New York Times. Besoek op 8 November 2010.
- Simone Schwarz-Bart; André Schwarz-Bart (2003). In Praise of Black Women: Modern African Women. Madison, Wisconsin: University of Wisconsin Press. ISBN 978-0-299-17270-1.
