Opuntia

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Opuntia, algemeen bekend as turksvy, is'n genus in die kaktus familie, Cactaceae.[1] Turksvye (truksvye) is ook bekend as die tuna (vrugte), sabra, nopal (paddle, meervoud nopales) van die Nahuatl woord nōpalli vir die plat blare (pads), of nostle, van die Nahuatl woord nōchtli vir die vrugte; of paddle kaktus. Die genus is vernoem na die Antieke griekse stad van Opus, waar, volgens Theophrastus, 'n eetbare plant gegroei het wat gepropageer kon word deur die blare te laat wortel skiet .[2] Die mees algemene kulinêre spesie is die Indiese fig opuntia (O. ficus-indica).

Beskrywing[wysig | wysig bron]

Tipiese morfologie van'n Opuntia met vrugte

O. ficus-indica is 'n groot stam- vormende gesegmenteerde kaktus wat tot 5-7 meter kan groei met 'n kroon van moontlik 3 meter in deursnee en 'n stam met 'n deursnee van eter. Cladodes (groot blare of blaaie) het 'n groen na blou-groen kleur, met net 'n paar dorings van tot 2.5 sentimeters wat ook doringloos kan wees.[1]Turksvye groei tipies met plat, ronde blaaie (ook genoem platyclades) met groot, gladde, vaste dorings en klein, harige doringtjies ook genoem glochids wat maklik vassit aan die vel of hare, wat dan los laat van die plant. Die blomme is gewoonlik groot, okselstandig, eensame, biseksueel, en epiperigynous, met 'n blomdek wat bestaan uit, duidelike, spiraal gereëlde blomdekblare en 'n hypanthium. Die meeldrade is veeltallig en in spiraal of gevlegde trosse, en die stamper het talle minderwaardige eierstokke per vrugblaar. Placentasie is pariëtaal en die vrug is'n bessie met arillate sade. Turksvy spesies kan baie wissel van gewoonte; die meeste is struike, maar sommige, soos Opuntia echios van die Galapagos, is bome.

Ekologie[wysig | wysig bron]

O. ficus-indica floreer in streke met matige winters met langdurige droë tye, gevolg deur warm somers met reën af en toe en 'n relatief lae humiditeit.[1] 'n gemiddelde jaarlikse reënval van 350 -500 verseker goeie groei.[1] O. ficus-indica florees in verskeie gronde wat wissel van sub-suur tot sub-alkaliese, met 'n klei-inhoud van nie meer as 15-20% nie, en grond wat goed dreineer.[1] Die vlak wortel stelsel stel die plant in staat om in vlak, los grond te groei, soos op berg hange.[1] Opuntia versprei in groot klonale kolonies, wat bydra dat die plant beskou word as'n skadelike onkruid of indringer plant in sommige plekke.[1][3]

Diere wat Opuntia eet sluit die turksvy eiland slak en Cyclura rock iguanas in. Die vrugte word verlustig deur baie droë land diere, veral voëls, wat dan help om die saad te versprei. Opuntia patogene sluit die sac swam Colletotrichum coccodes en Sammons Se Opuntia virus in. Die mier Crematogaster opuntiae en die spinnekop Theridion opuntia is vernoem as gevolg van hulle assosiasie met turksvy kaktusse.

Verspreiding[wysig | wysig bron]

Soos die meeste ware kaktus spesies, is turksvy plante net inheems in die Amerikas. Deur middel van menslike optrede, het hulle sedertien versprei na baie ander gebiede van die wêreld.[1][4] Turksvy kaktus spesies word in oorvloed in Meksiko gevind, veral in die sentrale en westelike streke, en in die Karibiese eilande (Wes-Indiese eilande). In die Verenigde State van amerika, is turksvye inheems aan baie gebiede van die dorre, semi-ariede, en droogte-neigende Wes - en Suid-Sentrale Verenigde State van amerika, insluitende die laer hoogtes van die Rocky Berge en suidelike groot Vlaktes, waar spesies soos Opuntia phaeacantha en Opuntia polyacantha dominant geword het, en na die woestyn Suidwes, waar verskeie ander tipes endemies is. Die Turksvy kaktus is ook inheems aan die sanderige kus strand skrop omgewings van die Oos-Kus van Florida na die suide van Connecticut (Opuntia humifusa).

Opuntia spesies is die mees koue verdraagsaam van die laeveld kaktusse, spesies word gevind in wes-en suid - Kanada; een subspesie, <i id="mwYw">O. fragilis</i> var. <i id="mwZA">fragilis</i>, is gevind waar dit groei langs die Beatton Rivier in sentraal - British Columbia, suidwes van Cecil Lake teen 56° 17' N lbreedtegraad-en 120° 39' W lengtegraad is.[5]

Turksvy plante produseer ook 'n vrug, wat algemeen geëet in Meksiko en in die Middellandse see streek, bekend as tuna; word dit ook gebruik om aguas frescas te maak.[1] Die vrugte kan rooi, wyn-rooi, groen, of geel-oranje gekleur wees. In die Galapagos-Eilande, word ses verskillende spesies gevind: <i id="mwcA">O. echios</i>, <i id="mwcg">O. galapageia</i>, <i id="mwdA">O. helleri</i>, <i id="mwdg">O. insularis</i>, <i id="mweA">O. saxicola</i>, en <i id="mweg">O. megasperma</i>. Hierdie spesies word verdeel in 14 verskillende variëteite; die meeste van hierdie is beperk tot een of 'n paar eilande. Vir hierdie rede, word hulle beskryf as 'n uitstekende voorbeeld van "adaptive radiation".[6] Oor die geheel, het eilande met lang stam varieteite, die reuse skilpaaie, en eilande waar skilpaaie ontbreek het die lae of grond vorme van Opuntia. Turksvye is 'n primêre bron van voedsel vir die algemene reuse-skilpaaie in die Galapagos-eilande, hulle is daarom belangrik in die voedselketting.

Charles Darwin was die eerste om daarop te let dat hierdie kaktusse het thigmotactic helmknoppe: wanneer die helmknoppe aangeraak word, krul hulle op, om hul stuifmeel te deponeer. Hierdie beweging kan gesien word deur liggies aan die helmknoppe van'n oop Opuntia blom te raak. Dieselfde eienskap het soortgelyk in ander kaktusse (bv. Lophophora) ontwikkel.

Die eerste bekendstelling van turksvye in Australië word toegeskryf aan die Goewerneur Philip en die vroegste koloniste in 1788. Turksvye het uit Brasilië na Sydney gerys , waar dit in Sydney, New South Wales gegroei het, die plante is herontdek in 'n boer se tuin in 1839. Dit kom voor asof turksvye versprei het van Nieu-Suid-Wallis en groot ekologiese skade in die oos-state veroorsaak het. Hulle word ook gevind in die Middellandse see-streek van Noord-Afrika, veral in Tunisië, waar hulle oor die platteland groei, asook in dele van die suide van Europa, veral Spanje, waar hulle groei in die ooste, suid-oos en suid van die land, en ook in Malta, waar hulle reg oor die eilande groei. Hulle kan ook gevind word in groot getalle in dele van Suid-Afrika, waar hulle ingevoer is uit Suid-Amerika. Turksvy plante word beskou as 'n indringerspesie in Australië, Japan, Suid-Afrika, en Hawaii, onder andere.[1]

Turksvye (meestal Opuntia stricta) was oorspronklik ingevoer na Europa gedurende die 1500's[1] en Australië in die 18de eeu vir tuine, en is later gebruik as'n natuurlike landbou omheining[7] 'n poging is ook aangewned om 'n cochenille kleurstof bedryf daar te stel. Hulle het vinnig 'n wydverspreide indringende onkruid geword, wat uiteindelik die omskakeling van 260 000 vierkante kilometer van boerdery grond in 'n ondeurdringbare groen oerwoud van turksvy verander, in plekke tot 6.1 meter hoog. Baie van die boere was van hulle plase af gedryf deur wat hulle as die "groen hel" bestempel het; hul verlate huise was oorweldig deur die kaktus groei, wat gevorderd hete teen'n spoed van4,046.9 vierkante kilometer per jaar.[7] In 1919, het die Australiese federale regering , die Statebond turksvy Raad gestig om die pogings om die onkruid uit te roei deur die verskillende staat regerings te koördineer. Vroeë pogings om deur meganiese verwydering en giftige chemikalieë die plante te verwyder het misluk, so in 'n laaste uitweg, is biologiese beheer probeer.[7] Die mot Cactoblastis cactorum, van Suid-Amerika, waarvan die larwes turksvy kaktus blare eet, is in 1925 die land ingebring wat vinnig die kaktus bevolking verminder het. Die seun van die bekende entomoloog Frederick Parkhurst Dodd, Alan Dodd, was'n leidende amptenaar in die stryd teen die turksvy bedreiging. 'n gedenk saal in Chinchilla (Queensland) herdenk die mot.[7]

Natuurlike verspreiding vind plaas via verbruik en saadverspreiding deur baie diere, insluitend bokke, nie-menslike primate, olifante, voëls, en die mens.[1]

Toe Carl Linnaeus sy boek Species Plantarum in 1753 gepubliseer het – die beginpunt vir al die moderne botaniese name – hy het al die spesies van die kaktus wat aan hom bekend was in een genus, Kaktus geplaas. In 1754, het die Skotse botanis Philip Miller kaktusse in verskeie genera onder verdeel, insluitend Opuntia. Hy het die genus grootliks op die vorm van die blomme en vrugte onderskei.[8]

Daar is aansienlike variasie van die taksonomie binne die Opuntia spesies, wat veroorsaak dat name geskep word vir die variante of subtipes binne 'n spesie, en die gebruik van DNA-volgorde om die verskillende spesies te definieer en te isoleer .[1]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 1,10 1,11 1,12 Opuntia ficus-indica (prickly pear). CABI (3 January 2018). URL besoek op 23 May 2018.
  2. Leë aanhaling (help)
  3. The origins of an important cactus crop, Opuntia ficus-indica (Cactaceae): New molecular evidence”.
  4. (2012-05-01) “Phylogeny of Opuntia s.s. (Cactaceae): Clade delineation, geographic origins, and reticulate evolution”.
  5. Cota-Sánchez (2002).
  6. Fikser, Fikser, en Hosking, Wild van die Galapagos (2000)
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3
    Patterson, Ewen K. 1936. Die Wêreld se Eerste Insek Memorial. "Die Hersiening van die Rivier Plaat", desember pp. 16-17
  8. Leë aanhaling (help)