Gaan na inhoud

Pelargonium

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie

Pelargonium
'n Wildemalva P. cucullatum blom naby die Rhodes-gedenkteken op Tafelberg, Kaapstad
Wetenskaplike klassifikasie e
Domein: Eukaryota
Koninkryk: Plantae
Klade: Tracheofiete
Klade: Angiospermae
Klade: Eudicots
Klade: Rosids
Klade: Malvids
Orde: Geraniales
Familie: Geraniaceae
Genus: Pelargonium
L'Hér. ex Aiton, (1789)
Spesies
Sien teks
Sinonieme
Sien teks

Pelargonium (malvas) is 'n genus van blomdraende plante wat behoort tot die familie Geraniaceae. Die genus bestaan uit omtrent 200 spesies[1] meerjarige plante, vetplante en struike insluit, en is inheems aan Afrika, Asië en Australië.

Eienskappe

[wysig | wysig bron]

Die malva is ’n immergroen plant wat inheems is aan Suider-Afrika, en is bestand teen hitte en droogte, maar nie teen swaar ryp nie. Ongeveer 98 spesies in Suid-Afrika is geofiete, waarvan 87 endemies is. Sommige spesies is baie gewilde tuinplante, veral in gematigde streke. Die regop stam dra blomme met vyf kroonblare in trosse, wat soms vertak. Al die blomme kom nie gelyk uit nie, maar maak van die middel af buitentoe oop. Die blare is gewoonlik afwisselend en is gelob of geveer.

Die malva het vier subgenera:

  • Magnipetala: 24 spesies. Meerjarig tot kortstondig. Vyf kroonblare, maar kan ook vier hê; meestal wit. Kom veral in die winterreënvalstreek van Suid-Afrika voor. Een spesie in Noord-Namibië en Botswana. Twee spesies in Oos-Afrika en Ethiopië.
  • Parvulipetala: 39 tot 42 spesies. Meerjarig, sommige is eenjarig. Vyf kroonblare; wit tot pienk of pers-rooi. Hoofsaaklik Suid-Afrika, maar ook in ander streke van die Suidelike Halfrond, behalwe Suid-Amerika; ’n paar spesies in Oos-Afrika en Ethiopië.
  • Paucisignata: 25 tot 27 spesies. Regop struike; vyf kroonblare; pienk tot rooi en soms wit. Somerreënvalstreek van Suid-Afrika, tot in Noord-Namibië, met ’n paar spesies in tropiese Afrika, Ethiopië, Somalië, Madagaskar, die Arabiese Skiereiland en Klein-Asië.
  • Pelargonium: 167 spesies. Dikwels bladwisselende meerjarige plant, soms immergroen struike of eenjarige kruidplante. Vyf kroonblare; van pienk tot pers of geel. Winterreënvalstreek van Suid-Afrika en Namibië, met twee spesies in tropiese Afrika.

Daar is sowat 200 spesies. Aansienlike verwarring bestaan oor watter malvas ware spesies is en watter kultivars of hibriede is.

Malvas se belangrikste vereiste is ’n warm, sonnige en beskutte plek. Baie variëteite sal vir kort rukke droë toestande deurstaan. Hulle word meestal in parke en tuine gesien, maar kan ook as huisplante dien as hulle genoeg lig kry. Kruipende en meer kompakte soorte is ideaal vir vensterbakke en hangmandjies. Hulle plant maklik voort deur middel van steggies.[2][3]

Probleme

[wysig | wysig bron]

Liggeel konsentriese kringe op die blare is ’n aanduiding van virussiekte; die plant moet vernietig word en geen steggies moet daarvan gemaak word nie. Misvormde lote kan dui op bakteriese siekte; die plant moet dan ook vernietig word. Swaksiekte kan voorkom as die grond te nat gehou word. Witvlieg kan ook ’n probleem wees.[4]

Galery

[wysig | wysig bron]

Spesies

[wysig | wysig bron]

Daar is 291 spesies wat tot die genus hoort:[5]

Sinonieme

[wysig | wysig bron]
  • Anisopetala Walp.
  • Campylia Lindl. ex Sweet
  • Chorisma Lindl. ex Sweet
  • Ciconium Sweet
  • Corthumia Rchb.
  • Cortusina Eckl. & Zeyh.
  • Cynosbata Rchb.
  • Dibrachya Eckl. & Zeyh.
  • Dimacria Lindl.
  • Eumorpha Eckl. & Zeyh.
  • Geraniospermum Siegesb. ex Kuntze
  • Grenvillea Sweet
  • Hoarea Sweet
  • Isopetalum Sweet
  • Jenkinsonia Sweet
  • Ligularia Eckl. & Zeyh.
  • Myrrhidium Eckl. & Zeyh.
  • Otidia Lindl. ex Sweet
  • Pelargonion St.-Lag.
  • Peristera Eckl. & Zeyh.
  • Phymatanthus Sweet
  • Polyactium Eckl. & Zeyh.
  • Polyschisma Turcz.
  • Scolopacium Eckl. & Zeyh.
  • Seymouria Sweet

Verwysings

[wysig | wysig bron]
  1. ↑ Weng ML, Ruhlman TA, Gibby M, Jansen RK. Phylogeny, rate variation, and genome size evolution of Pelargonium (Geraniaceae)Mol Phylogenet Evol. 2012 Sep;64(3):654-70. doi: 10.1016/j.ympev.2012.05.026. Epub 2012 Jun 4.
  2. ↑ "Gardening – Gardening Guides – Techniques – Taking pelargonium cuttings" (in Engels). BBC. 1 Januarie 1970. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Oktober 2019. Besoek op 12 September 2013.
  3. ↑ Flower pigmentation in pelargonium hortorum. Patent CA 2704584 C. 29 Oktober 2013
  4. ↑ Longman, David. Gesonde Huisplante, Stap vir Stap Geïllustreer, J.L. van Schaik, Pretoria. 1992. ISBN 0 627 01827 0
  5. ↑ Plants of the World Online

Bronnelys

[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels

[wysig | wysig bron]
Ontsluit van "https://af.wikipedia.org/w/index.php?title=Pelargonium&oldid=2876192"