Kroaties

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Kroaties
hrvatski jezik
Gepraat in: Vlag van Bosnië-Herzegowina Bosnië-Herzegowina
Vlag van Kroasië Kroasië
Vlag van Montenegro Montenegro
Vlag van Oostenryk Oostenryk
Vlag van Italië Italië
Vlag van Roemenië Roemenië
Vlag van Serwië Serwië 
Gebied: Oos-Europa
Totale sprekers: 7 miljoen[1] 
Rang: 95
Taalfamilie: Indo-Europees
 Slawies
  Suid-Slawies
   Suidwes-Slawies
    Serwo-Kroaties‎
     Kroaties 
Skrifstelsel: Latynse alfabet 
Amptelike status
Amptelike taal in: Flag of Europe Europese Unie
Vlag van Bosnië-Herzegowina Bosnië-Herzegowina
Vlag van Kroasië Kroasië
Vlag van Montenegro Montenegro
Flag of Burgenland.svg Burgenland
Flag of Vojvodina.svg Vojvodina
Gereguleer deur: Instituut van Kroaties
Taalkodes
ISO 639-1: hr
ISO 639-2: hrv
ISO 639-3: hrv 
Verspreiding van Kroaties

Kroaties (hrvatski jezik) is 'n Suidslawiese taal wat veral in Kroasië gepraat word. Dit is een van die standaardvorme van die Serwo-Kroatiese groep tale en die amptelike taal van Kroasië. Dit word ook deur Kroate in Bosnië-Herzegowina gebruik. Met die toetreding van Kroasië het Kroaties die 24ste amptelike taal van die Europese Unie geword.

Taalgebied en dialekte[wysig]

Kroaties 1380-1400.

Die moderne Kroatiese standaardtaal baseer op die Nieu-Štokaviese dialek, alhoewel dit ook invloede uit die Kajkaviese en Ĉakaviese dialekte toon. Kroaties word met die Latynse alfabet geskryf.

Kroaties is nou verwant met die standaardtale van aangrensende taalgebiede - Bosnies, Montenegryns en Serwies - sodat sprekers van hierdie tale mekaar maklik kan verstaan. Baie slawiste en sosiolinguïste - veral in lande buite die voormalige Joego-Slawië - beweer dus dat hierdie tale as variante van 'n gemeenskaplike plurisentriese taal, naamlik Serwokroaties, beskou kan word.

Verwante tale, wat duidelik van die standaardtaal verskil en sodoende nie as variante daarvan geklassifiseer word nie, is Burgenland-Kroaties in Oostenryk (wat oorwegend op Ĉakavies baseer) en Moliseslawies. Die laasgenoemde idioom het sy oorsprong in 'n Štokaviese dialek wat eeue gelede na Italië oorgeplant is en daar sterk deur plaaslike variante van Italiaans beïnvloed is.

Die aantal Kroatiese moedertaalsprekers word op sowat 7 miljoen beraam. In die sensus van 2001 het 4 265 081 inwoners (of 96,12 persent van die bevolking) Kroaties as hul moedertaal genoem. Buite Kroasië is daar moedertaalsprekers in Bosnië-Herzegowina en in Vojvodina, naas Kroatiese immigrante in Slowenië en die Kroatiese diaspora, veral in Sentraal-Europa (Duitsland, Oostenryk, Switserland, Italië), Noord-Amerika (Verenigde State, Kanada), Suid-Amerika (onder meer in Argentinië, Chili, Bolivia) asook in Australië en Nieu-Seeland.

Kroaties is die ampstaal van Kroasië, een van drie ampstale in Bosnië-Herzegowina asook een van die ses amptelike minderheidstale in Vojvodina, Serwië.

Kroatiese dialekte word in drie hoofgroepe verdeel wat na die verskillende vorme van die vraagwoord "wat" (ča, kaj, što) vernoem is:

  • Kajkavies (noord van die Kupa en die Bo-Save, Noord-Kroasië)
  • Čakavies (Istrië, Kroatiese kusgebiede (Noord- en Sentraal-Dalmatië), die noorde van Lika en die meeste Kroatiese eilande, Burgenland in Oostenryk)
  • Štokavies (Slawonië, Lika, Suid-Dalmatië en Bosnië-Herzegowina)

Štokavies word ook deur die Bosniake en die meerderheid van die Serwiërs gepraat. Dit vorm die basis vir die Kroatiese, Bosniese en Serwiese standaardtaal.

Alfabet[wysig]

Kroatiese alfabet (Gaica) 30+2

Vergelyking met ander tale[wysig]

Engels Kroaties Servies
Compare Usporedba Поређење (Poređenje)
Europe Europa Европа (Evropa)
Netherlands Nizozemska Холандија (Holandija)
Italians Talijani Италијани (Italijani)
Universe Svemir Васиона (Vasiona)
Spine Kralježnica Кичма (Kičma)
Air Zrak Ваздух (Vazduh)
Education Odgoj Васпитање (Vaspitanje)
Week Tjedan Седмица (Sedmica)
History Povijest Историја (Istorija)
Pantaloons Hlače Панталоне (Pantalone)
Belly Trbuh Стомак (Stomak)
Science Znanost Наука (Nauka)
Personally Osobno Лично (Lično)
Persona Osoba Лице (Lice)
United Nations Ujedinjeni Narodi Уједињене Нације (Ujedinjene Nacije)
Bread Kruh Хлеб (Hleb)
Artificial Umjetno Вештачки (Veštački)
Cross Križ Крст (Krst)
Democracy Demokracija Демократија (Demokratija)
Detection Spoznaja Сазнање (Saznanje)
Island Otok Острво (Ostrvo)
Officer Časnik Официр (Oficir)
Road traffic Cestovni promet Друмски саобраћај (Drumski saobraćaj)
Autobahn Autocesta Аутопут (Autoput)
Length Duljina Дужина (Dužina)
Association Udruga Удружење (Udruženje)
Factory Tvornica Фабрика (Fabrika)
General Opće Опште (Opšte)
Christ Krist Христoс (Hristos)
I'm sorry Oprosti Извини (Izvini)
Native language standard Materinski jezićni standard Матерњи језички стандард

Verwysings[wysig]

Wikipedia
Sien gerus Wikipedia se uitgawe in Kroaties
Indo-Europese tale: Satem-tale: Slawiese tale
Wes-Slawiese tale:
Kasjoebies | Polabies (†) | Pools | Slowaaks | Silesies | Sorbies (Neder-Sorbies, Opper-Sorbies) | Rusyn (Rusnak) | Tsjeggies
Oos-Slawiese tale:
Oekraïns | Russies | Rusyn (Roeteens) | Wit-Russies
Suid-Slawiese tale:
Bulgaars | Macedonies | Kerkslawies | Sloweens | Serwo-Kroaties (Bosnies, Kroaties, Serwies)