Tatoeëermerk

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Tatoes wat ’n groot deel van die liggaam bedek, is algemeen.
Tatoes is net so gewild onder vroue.
’n Tradisionele Indiaanse tatoe.
’n Identifikasienommer wat op ’n Auschwitz-gevangene se arm getatoeëer is.

’n Tatoeëermerk of tatoe is ’n vorm van liggaammodifisering waar ’n naald gebruik word om ink onder die opperhuid aan te bring om die vel se pigment te verander. Die term kom waarskynlik van die Tahitiaanse woord tatu, wat streep of vlek beteken,[1] en is deur matrose na Europa gebring. Van daar het dit moontlik na die res van die wêreld versprei.[2]

Die gebruik van die Engelse terme "skin art", "tattoo art", "pieces" en "work" raak al hoe gewilder onder tatoekunstenaars en kunsateljees, wat uitstallings hou van konvensionele en selfontwerpte tatoes.

Soorte tatoeëermerke[wysig]

Amateur- en professionele tatoes[wysig]

Die simboliek van die tatoe wissel van plek tot plek en van kultuur tot kultuur. Baie tatoes is tekens van passie, status of rang, godsdiens, dapperheid, seksualiteit, liefde, beskerming of assosiasie. Dit is ook dikwels tekens van uitgeworpenes, slawe en gevangenes. Baie gevangenes en misdaadbendes gebruik tatoes om inligting oor hul oortredings te vertoon of aan te dui tot watter bende hulle behoort.[3] ’n Traan kan byvoorbeeld die teken wees van ’n moord wat die draer gepleeg het. In ’n studie is gevind 72 persent van die deelnemers met tatoes aan die gesig, nek, hande of vingers het meer as drie dae in die tronk deurgebring, in vergelyking met 6 persent van dié sonder tatoes.[4][5]

Vandag laat baie mense hulle tatoeëer vir bloot artistieke redes of om te wys hulle behoort tot ’n sekere groep soos misdaadbendes of ’n etniese groep. In sekere lande word geglo tatoeëermerke het towerkragte wat die draer daarvan beskerm.

In sommige gevalle in die geskiedenis is mense ook al teen hul wil gatatoeëer. ’n Bekende voorbeeld is die identifikasienommers wat op Jode in konsentrasiekampe aangebring is onder die Nazi-stelsel. Die Nazi's het die praktyk in 1941 in Auschwitz begin om die liggame van geregistreerde gevangenes in die kampe te identifiseer. In die Zhou-dinastie het Sjinese owerhede tatoes op mense se gesigte aangebring as ’n straf vir sekere oortredings of om gevangenes of slawe te merk. Ook in die Romeinse Ryk moes soldate, gladiators en slawe tatoeëermerke dra. Deels vanweë ’n Bybelse uitspraak teen die merk van die liggaam, het keiser Konstantyn die Grote die tatoeëring van gesigte omstreeks 330 n.C. verbied, en die Tweede Konsilie van Nicea het in 787 die tatoeëring van enige deel van die liggaam as ’n heidense gebruik verbied.[6]

Kosmetiese redes[wysig]

Al hoe meer tatoes word gebruik vir kosmetiese doeleindes, soos permanente grimering of om velverkleurings te verbloem. Eersgenoemde sluit die tatoeëring van lippe en oogwenke (omlyner), ooglede (omlyner) en selfs moesies in. Natuurlike kleure word gewoonlik daarvoor gebruik omdat dit veronderstel is om soos grimering te lyk.

’n Toenemende neiging is ook om tatoes aan te bring op merke ná ’n operasie soos ’n mastektomie.[7] Die tatoeëring van tepels op gerekonstrueerde borste is ook gewild.[8]

Mediese redes[wysig]

Mediese tatoes word byvoorbeeld gebruik om te verseker instrumente word op die regte plekke aangebring by herhaalde radioterapie. Dit is ook al gebruik om mediese inligting oor te dra, soos ’n persoon se bloedgroep of ’n mediese toestand.

Tatoes is waarskynlik ook in antieke medisyne gebruik as deel van die pasiënt se behandeling. Die dokter Daniel Fouquet het in 1898 ’n artikel geskryf oor mediese tatoeëerpraktyke in Antieke Egipte. Hy beskryf daarin die tatoes op die vroulike liggame wat op die Deir el-Bahari-terrein gevind is. Hy het vermoed tatoes en ander letsels kon mediese of terapeutiese doeleindes gehad het.[9]

Ötzi, die ysmummie wat sowat 5 300 jaar gelede geleef het en in 1991 ontdek is, het 59 tatoes aan sy lyf gehad. Dit is geskep deur insnydings in die vel waarin steenkoolpoeier gevryf is en daar word vermoed dit kon ’n behandeling vir sy gewrigslytasie gewees het.[10][11]

Daar is ook tatoes aan die Siberiese Ysvrou gevind, wat tussen omstreeks die 6de en 2de eeu v.C. in die Siberiese steppe gewoon het en wie se liggaam in 1993 ontdek is.

Proses[wysig]

’n Vrou kry nog ’n tatoe.

Tatoeëring behels die inspuiting van pigment in die vel se dermis, die laag velweefsel net onder die epidermis. Die pigment word versprei deur ’n gehomogeniseerde beskadigde laag deur die epidermis en boonste dermis, waar die teenwoordigheid van ’n vreemde stof die immuunstelsel se fagosiete aktiveer om die pigmentdeeltjies op te neem. Terwyl heling plaasvind, skilfer die beskadigde epidermis weg terwyl korrelweefsel dieper in die vel vorm; dit word later omgesit in bindweefsel deur kollageengroei. Dit heel die boonste dermis, waar pigment vasgevang bly binne-in fibroblaste en eindelik konsentreer in ’n laag net onder die dermis/epidermis-grens.[12]

Sommige tradisionele stamme skep tatoes deur die ontwerp in die vel te sny en dan ink, as of ’n ander stof daarin te vryf. So word dikwels ook verhewe letsels gevorm.

Die mees algemene metode in die moderne tyd is met ’n elektriese tatoeëermasjien, wat die ink deur ’n naald of naalde in die vel spuit deur middel van ’n vibrerende eenheid. Die eenheid dryf die naalde vinnig in en uit die vel, gewoonlik 80 tot 150 keer per sekonde. Die naalde word net een keer gebruik en word individueel verpak. Die tatoeëerkunstenaar moet handskoene dra en die toerusting moet gesteriliseer word. Die wond moet herhaaldelik met ’n nat, weggooibare soort doek afgevee word.

Openbare mening[wysig]

Moderne tatoeëerkunstenaars dra handsoene en steriliseer hul toerusting ná elke gebruik.

Tatoeëermerke het in historiese Sjina ’n negatiewe konnotasie gehad omdat misdadigers dikwels getatoeëer is om hulle te merk.[13][14] Dit is vandag steeds ’n taboe in Sjinese gemeenskappe.[15] Die verbinding van tatoes met misdadigers het ook na Japan oorgespoel.[13] Die Japannese regering het tatoes in die 19de eeu verbied en die verbod is eers in 1948 opgehef.[16]

In Europa en Noord-Amerika word die mening oor tatoeëermerke steeds beïnvloed deur stereotipes wat gebaseer is op afwykende sosiale groepe van die 19de en 20ste eeu. In die 1960's en 1970's het mense tatoes begin verbind met mense soos motorfietsryers en gevangenes.[17]

Dit lyk egter of die openbare mening al hoe meer positief word. Baie ondersoeke is al gedoen oor wat die publiek van tatoes dink. In Junie 2006 het die Amerikaanse Akademie van Dermatologie die resultate van ’n telefoonopname in 2004 gepubliseer. Daarvolgens het 36% van Amerikaners tussen 18 en 29 tatoes gehad, 24% van dié tussen 30 en 40, en 15% van dié tussen 41 en 51.[4] In Januarie 2008 het Harris Interactive ’n opname gedoen en bevind 14% van alle volwassenes in Amerika het ’n tatoe, effens minder as die 16% in 2003. Mans is effens meer geneig om tatoes te hê as vroue.

Gesondheidsgevare[wysig]

Omdat die vel binnegedring word, hou tatoeëring die gevaar van ontsteking en allergiese reaksies in. Moderne kunstenaars verminder die risiko's deur naalde net een keer te gebruik en instrumente ná elke gebruik te steriliseer. Baie owerhede vereis dat hulle opleiding in bloedbesmetting ondergaan. In amateur-tatoeëring, soos in tronke, is daar egter steeds groot gevare aan verbonde. Met ongesteriliseerde toerusting kan ontsteking ontstaan of sekere siektes oorgedra word soos sekere vorme van hepatitis, herpes, MIV en tuberkulose.[18]

Nie baie mense toon ’n allergiese reaksie op die tatoeëer-ink nie,[12] maar dit is tog moontlik. Mense kan veral met spesifieke kleure ink ’n allergie toon. Dit is soms weens die teenwoordigheid van nikkel in ’n inkpigment, wat ’n algemene metaalallergie veroorsaak. Kneusmerke kan ook veroorsaak word deur die beskadiging van ’n aar.

Tatoeverwydering[wysig]

Hoewel tatoes as permanent beskou word, kan dit tog soms gedeeltelik of heeltemal verwyder word deur laserbehandeling.[19] Swart en sommige kleure ink kan makliker verwyder word as ander kleure. Die koste en pyn om dit te verwyder is gewoonlik groter as met die aanbring daarvan.

Galery[wysig]

Verwysings[wysig]

  1. Samoa: Samoan Tattoos, Polynesian Cultural Center, http://www.polynesia.com/samoa/samoan-tattoos.html 
  2. "Tattoo 2". The American Heritage Dictionary of the English Language (fourth). (2000). 
  3. Andrew Lichtenstein, Texas Prison Tattoos, http://www.foto8.com/issue01/dprisontattoos/prisontattoos1.html, besoek op 2007-12-08 
  4. 4,0 4,1 Laumann, Anne E. (September 2006). “Tattoos and Body Piercings in the United States: A National Data Set”. Journal of the American Academy of Dermatology 55 (3): 413–421. DOI:10.1016/j.jaad.2006.03.026.
  5. Joshua Adams (2012), "The Relationship between Tattooing and Deviance in Contemporary Society", Deviance Today: pp. 137–145 
  6. Adrienne Mayor. "People Illustrated", Maart/April 1999.
  7. Locke, Katherine. 2013. "Women choose body art over reconstruction after cancer battle: Undergoing a mastectomy is a harrowing experience, but tattoos can celebrate the victory over cancer." The Guardian. 7 Augustus 2013.
  8. http://www.bbc.co.uk/news/magazine-25366749
  9. Tattooing in Ancient Egypt Part 2: The Mummy of Amunet by Gemma Angel, op 10 Desember 2012.
  10. The Iceman: Discovery and Imaging - Murphy et al. 226 (3): 614 - Radiology
  11. Iceman is defrosted for gene tests | World news | guardian.co.uk
  12. 12,0 12,1 Tattoo lasers / Histologie, Suzanne Kilmer, eMedicine
  13. 13,0 13,1 DeMello, Margo (2007). Encyclopedia of body adornment. Westport: Greenwood Press, 61. ISBN 978-0-313-33695-9. 
  14. Dutton, Michael (1998). Streetlife China. Cambridge: Cambridge University Press, 163 & 180. ISBN 0-521-63141-6. 
  15. Dutton, Michael (1998). Streetlife China. Cambridge: Cambridge University Press, 180. ISBN 0-521-63141-6. 
  16. Ito, Masami, "Whether covered or brazen, tattoos make a statement", Japan Times, 8 Junie 2010, p. 3
  17. Bodies of Inscription: A Cultural History of the Modern Tattoo Community. Margo DeMello. Durham, NC: Duke University Press, 2000. vii + 222 pp., photographs, notes, bibliography, index.
  18. Tattoos: Risks and precautions to know first”. MayoClinic.com: 2012-03-20. URL besoek op 2012-04-05.
  19. Images of Tattoo removal procedure, http://www.tattoo-bewertung.de/content/aktuelle-laserbehandlung, besoek op 2011-01-12 

Eksterne skakels[wysig]