F-blok

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Die f-blok is 'n deel van die periodieke tabel van die elemente wat uit 2*14=28 elemente bestaan. Wetenskaplikes stem nogtans nie altyd saam oor waar dit begin of eindig nie.

In hierdie blok raak die 4f en die 5f subskil van die elektronkonfigurasie gevul, nadat twee s-elektrone en een d-elektron reeds gevul is. 'n Geïsoleerde lantaanatoom in die grondtoestand[1] het 'n elektronkonfigurasie [Xe]6s25d1(4f0). Dit vorm La3+-ione wat die edelgaskonfigurasie [Xe] besit.[2] Die element word daarom dikwels as 'n oorgangsmetaal van die skandiumgroep gesien. Die f-blok begin dan met serium, wat Ce3+-ione vorm met 'n [Xe]4f1 konfigurasie.[3]

Ander wetenskaplikes sien juis lutesium met [Xe]6s24f145d1 as die oorgangsmetaalelement wat op die plek onder yttrium behoort te staan. Hulle laat die blok met lantaan begin.[4]

Die 4f-elemente (van lantaan tot met lutesium) word ook lantaniede genoem en die 5f-elemente (van aktinium tot met lawrensium) die aktiniede. Omrede die f-orbitale twee periodes later as die s-orbitale opgevul raak is hulle dikwels kleiner as die buitenste s-skil wat reeds gevul is (6s en 7s). Die gevolg is dat die f-elektrone gewoonlik min invloed op die chemiese eienskappe het. Dit is veral vir die 4f-elemente die geval. Hulle word daarom dikwels as lede van die skandiumgroep beskou en om die tabel nie te breed te maak nie, onderaan die tabel weergegee. Die 4f-elektrone tree selde as valenselektrone op en die atoom vorm gewoonlik net 3+ katione. 'n Uitsondering is byvoorbeeld serium wat wel 4+ ione kan vorm. By die aktiniede geld dit baie minder. Die energie van die 5f en 6d-orbitale wedywer meer en die elemente vertoon hoër oksidasietoestande soos uraan wat U(VI)-verbindings soos UF6 vorm.

Alle aktiniede asook die lantanied prometium is radioaktiewe elemente.

getal f-elektrone f0 f1 f2 f3 f4 f5 f6 f7 f8 f9 f10 f11 f12 f13 f14
* Lantaniede 57
La
58
Ce
59
Pr
60
Nd
61
Pm
62
Sm
63
Eu
64
Gd
65
Tb
66
Dy
67
Ho
68
Er
69
Tm
70
Yb
71
Lu
* * Aktiniede 89
Ac
90
Th
91
Pa
92
U
93
Np
94
Pu
95
Am
96
Cm
97
Bk
98
Cf
99
Es
100
Fm
101
Md
102
No
103
Lr

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Dit is eintlik 'n suiwer teoretiese argument. In die natuur kom suiwer lantaan nie voor nie en selfs die sintetiese metaal bestaan nooit uit geïsoleerde atome nie, maar uit 'n klomp atome wat metaalbinding vertoon, wat die golffunksies van die valenselektrone verander.
  2. Dit is baie minder teoreties. Lantaanione La3+ kom wel voor.
  3. Dit vorm egter ook Ce4+-ione vorm met 'n [Xe]-konfig.
  4. Die tabel onderaan toon beide en bevat daarom 30 elemente en nie 28 nie.