Neodimium

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
60 praseodimiumneodimiumprometium
-

Nd

U
Nd-TableImage.png
Algemeen
Naam, simbool, getal neodimium, Nd, 60
Voorkoms silwergeel metaal
Chemiese reeks lantaniede
Groep, periode, blok 3, 6, f
Atoommassa 144,242[1] (1) g/mol
Elektronkonfigurasie [Xe] 4f46s2
Elektrone per skil 2, 8, 18, 22, 8, 2
Fisiese eienskappe
Toestand vastestof
Digtheid (naby k.t.) 7,0[2] g/cm³
Smeltpunt 1 297 K
(1024[2] °C)
Kookpunt 3 347 K
(3 074[2] °C)
Atoomeienskappe
Kristalstruktuur dubbelheksagonaal diggepak
Stukturbericht-kode A3'
Ionisasie-energieë 1ste: 533 kJ/mol
2de: 1040 kJ/mol
3de: 2130[2] kJ/mol
Vernaamste isotope
Hoofartikel: Isotope van neodimium
iso NV halfleeftyd VM VE (MeV) VP
142Nd 27,2% [3] Nd is stabiel met 82 neutrone
143Nd 12,2% Nd is stabiel met 83 neutrone
144Nd 23,8% Nd is stabiel met 84 neutrone
145Nd 8,3% Nd is stabiel met 85 neutrone
146Nd 17,2% Nd is stabiel met 86 neutrone
148Nd 5,7% Nd is stabiel met 88 neutrone
150Nd 5,6% Nd is stabiel met 90 neutrone

Neodimium is 'n element wat in 1885 deur Carl Auer von Welsbach ontdek is.[2]

Die element is 'n glansende silwergeel metaal wat taamlik reaktief is. Dit oksideer aan die lug en moet só gestoor word dat dit nie met lug in kontak kom nie. Dit reageer ook stadig met koue en vinnig met warme water.[2]

Gebruik[wysig | wysig bron]

Van die ouer toepassings is in vuursteentjies in ligters, maar vandag is dit veral die uitstekende permanente magnete (Nd2Fe14B) waarin dit aangetref word. Dit word gebruik in hardeskywe, luidsprekers, elektriese motors ensomeer.[2]

Daar word verwag dat die koms van elektriese motorkarre die vraag na neodimium sal verhoog. In 2009 is daar beraam dat dit tussen 1 en 2 kg Nd per kar sal wees en dit sal vereis dat die wêreldproduksie verhoog moet word. Neodimium word gewoonlik uit seldsame aardoksides verkry. Die produksie daarvan het tot die 1950s veral uit Indië en Brasilië gekom. In die 1970s en 1980s was daar 'n groot oop myn in Mountain Pass, Kalifornië wat dit versorg het, maar dit het in 1998 gesluit. Daarna het die produksie vir 95% na China geskuif. Die oksides word daar uit bastnasiet-ertse (LnCO3F[3]) in Binne-Mongolië verkry. Hulle is veral ryk in neodimium. China hou egter liewer die stowwe vir sy eie groeiende markte as om die produksie te verhoog om dit net uit te voer. Daar is ander plekke soos in Kanada en die VSA waar dit voorkom, maar dit is dalk nie genoeg nie.[4]

'n Ander belangrike gebruik is as die aktiewe dotering in lasers, veral die Nd:YAG-laser.

Geochemie[wysig | wysig bron]

Een van die stabiele isotope van neodimium 143Nd is die vervalproduk van 'n radioaktiewe isotoop van samarium 147Sm. Hierdie isotoop ondergaan α-verval met 'n uiters lang halfleeftyd van 106 miljard jaar, wat 23 keer langer as die Aarde se ouderdom is. Hierdie proses verander die isotoopverhouding van neodimium 'n bietjie en hierdie klein verskille kan met massaspektrometrie gemeet word. Hierdie metings kan gebruik word om die ouderdom van gesteentes en die chemiese evolusie van planete te bepaal.[5]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Standard Atomic Weights 2013. Commission on Isotopic Abundances and Atomic Weights
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 2,6 lenntech.
  3. 3,0 3,1 webelements.
  4. Plug-In Electric Vehicles: What Role for Washington? David B. Sandalow, Brookings Institution Press, 2009, ISBN 0-8157-0348-1, ISBN 978-0-8157-0348-8
  5. Neodymium Isotope Geochemistry: An Introduction, Donald J. DePaolo, Springer Science & Business Media, 2012, ISBN 3-642-48916-8, ISBN 978-3-642-48916-7

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


H He
Li Be B C N O F Ne
Na Mg Al Si P S Cl Ar
K Ca Sc Ti V Cr Mn Fe Co Ni Cu Zn Ga Ge As Se Br Kr
Rb Sr Y Zr Nb Mo Tc Ru Rh Pd Ag Cd In Sn Sb Te I Xe
Cs Ba La Ce Pr Nd Pm Sm Eu Gd Tb Dy Ho Er Tm Yb Lu Hf Ta W Re Os Ir Pt Au Hg Tl Pb Bi Po At Rn
Fr Ra Ac Th Pa U Np Pu Am Cm Bk Cf Es Fm Md No Lr Rf Db Sg Bh Hs Mt Ds Rg Cn Nh Fl Mc Lv Ts Og
Alkalimetale Aardalkalimetale Lantaniede Aktiniede Oorgangsmetale Hoofgroepmetale Metalloïde Niemetale Halogene Edelgasse Chemie onbekend