Friedrich Schiller

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Friedrich Schiller
’n Beeld van die betrokke persoonlikheid.
Geboortenaam Johann Christoph Friedrich Schiller
Gebore 10 November 1759
Marbach am Neckar, Hertogdom van Württemberg
Oorlede 9 Mei 1805 (op 45)
Weimar, Sakse-Weimar
Nasionaliteit Banner of the Holy Roman Emperor with haloes (1400-1806).svg Heilige Romeinse Ryk
Ouers Johann Kaspar Schiller
Elisabeth Dorothea Kodweiß
Beroep Digter, dramaturg, skrywer, historikus, filosoof
Bekend vir Die Räuber, 1781; Don Karlos, 1787; Wallenstein, 1799; Maria Stuart, 1800; Wilhelm Tell, 1804
Huweliksmaat Charlotte von Lengefeld (1790–1805, sy dood)
Kind(ers) Karl Ludwig Friedrich (1793–1857)
Ernst Friedrich Wilhelm (1796–1841)
Karoline Luise Friederike (1799–1850)
Emilie Henriette Luise (1804–1872)
Friedrich Schiller Signature.svg

Johann Christoph Friedrich von Schiller (* 10 November 1759 in Marbach am Neckar, † 9 Mei 1805 in Weimar, geadel in 1802) was 'n Duitse digter, filosoof en historikus.

Schiller word as die beduidendste Duitse dramatikus beskou, en baie van sy toneelstukke maak deel uit van die standaard-repertoire van Duitstalige teaters. In sy dramatiese bewerkings van geskiedkundige materiaal het hy veral die teenstellings tussen menslike lot en vryheid en tussen skuld en loutering getematiseer. Ook as lirikus was Schiller indvloedryk - sy gedagtes-liriek was rigtingwysend, sy ballades is van die gewildste Duitse gedigte.

Naas Christoph Martin Wieland, Johann Wolfgang von Goethe en Johann Gottfried von Herder word Schiller as die belangrikste verteenwoordiger van die sogenaamde Weimarer Klassik beskou.

Vroeë lewe[wysig | wysig bron]

Schiller se vader was 'n leëroffisier en later bestuurder van die hertoglike hoftuin in Stuttgart, die hoofstad van Württemberg. Sy kinderjare was baie gelukkig en hy het tot aan die einde van sy lewe hegte bande met sy ouers en susters (veral Christophine Reinwald, die oudste) gehad.

Sy ouers was streng godsdienstige mense, en in een stadium wou die jong Friedrich 'n predikant word. Hy is egter deur sy vader se werkgewer, hertog Karl Eugen, ingeskryf by die hertoglike militêre akademie. Aanvanklik het Schiller die regte bestudeer, maar het oorgeslaan na die medisyne.

Ontluikende dramaturg[wysig | wysig bron]

Intussen het hy ook in die geheim Die Rowers (Duits: Die Räuber) voltooi, hoewel hy aan streng dissipline onderworpe was aan die akademie.

In 1780 is hy as militêre geneesheer in Stuttgart aangestel. Hy het met geleende geld die drama laat druk. Die eerste opvoering 13 Januarie 1782, in Mannheim, was 'n oorweldigende sukses. Hy het die gevoelens en gedagtes van sy tydgenote goed uitgebeeld.

Die Hertog was egter baie ontevrede toe hy van Schiller se literêre bedrywighede verneem en het hom verbied om enige verdere literêre werk te doen. Dit was die laaste strooi, en in 1782 het Schiller uit Stuttgart gevlug.

Op die swerfpad[wysig | wysig bron]

Die treurspel Don Karlos 1787

Die volgende paar jaar tot 1787 het Schiller op die swerfpad deurgebring en nog werke geskryf. Hy het gesukkel om sy voete te vind en het boonop Malaria opgedoen. Instussen het hy begin om die geskiedenis, die wysbegeerte en die klassieke letterkunde intensief te bestudeer.

In 1787 toon sy treurspel Don Karlos, duidelik dat die jare van swaarkry Schiller innerlik gelouter het.

Hy is deur die invloed van sy vriende as hoogleraar in Geskiedenis by die Universiteit van Jena aangestel in 1789. In 1790 is hy getroud met Caroline von Lengefeld. Hulle was baie gelukkig getroud.

Goethe en Schiller[wysig | wysig bron]

Goethe-Schiller-Monument in die Theaterplatz, Weimar

In 1794 begin die twee digters gereeld vir mekaar skryf op inisiatief van Schiller. In 1799 verhuis Schiller na Weimar, die tuiste van die beroemde digter en dramaturg Goethe. Hulle het mekaar byna daagliks ontmoet en gedagtes gewissel waardeur hulle mekaar se skeppende werk wedersyds geprikkel het, en vele uitstekende werke opgelewer het.

Die stryd teen sy gesondheid het Schiller baie afgeknou deur sy lewe. In die lente van 1805 het hy weer longonsteking opgedoen en is hy op 9 Mei oorlede. Vandag rus sy stoflike oorskot in die vorstelike grafkelder van Weimar, aan die sy van sy groot vriend, Goethe.

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]