Karl Lagerfeld

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Karl Lagerfeld
’n Beeld van die betrokke persoonlikheid.
Karl Lagerfeld in 2014

Geboortenaam Karl Otto Lagerfeld
Gebore (1933-09-10)10 September 1933
Hamburg, Duitsland
Oorlede 19 Februarie 2019 (op 85)
Neuilly-sur-Seine, Frankryk
Nasionaliteit Vlag van Duitsland Duitsland
Ouers Otto Lagerfeld
Elisabeth Bahlmann
Beroep Modeontwerper, fotograaf en kostuummaker
Bekend vir Modeontwerpe
Opvolger Virginie Viard
Webblad karl.com
Signature Karl Lagerfeld.jpg
Medewerkers in Lagerfeld-modewinkels betuig hul dank teenoor hul oorlede baas met plakkate in die toonvensters
Karl Lagerfeld met 'n ikoniese Swartwoud-koekoekklok, ontwerp deur Stefan Strumbel

Karl Otto Lagerfeld (* 10 September 1933 in Hamburg; † 19 Februarie 2019 in Neuilly-sur-Seine) was 'n Duitse modeontwerper, fotograaf, kostuummaker (onder meer vir die Milaanse operahuis Scala en rolprente soos The Sun Also Rises, Babette’s Feast, Viva le Vie en Le Général de l’armée morte[1]) en 'n ikoon van moderne popkultuur wat as frankofiel vanaf die ouderdom van veertien in Parys gebly het. Hier het hy teen die middel van die 1950's sy loopbaan in die Franse modebedryf begin en is deur leidende ondernemings soos onder meer Balmain, Patou en Chloé aangestel. In 1965 het hy die posisie van damesmodeontwerper vir Fendi in Rome aanvaar wat hy tot en met sy afsterwe beklee het.[2]

Sedert 1974 het Lagerfeld – met kort onderbrekings – damesmode ontwerp wat onder sy eie naam bemark is. Die regte vir die mode-etikette Karl, Lagerfeld en Karl Lagerfeld, wat onder meer in Lagerfeld-modewinkels in groter metropole verkoop word, is in 2005 deur die Amerikaanse modeontwerper Tommy Hilfiger gekoop.[3]

In 1983 het Lagerfeld 'n kontrak as kreatiewe direkteur vir die Franse modeonderneming Chanel onderteken wat in besit van twee broers is - Alain en Gérard Wertheimer. Dié onderneming se merkwaardige herlewing gedurende die 1980's en sy groei tot 'n internasionale rolspeler met 'n omset van VSA-$9,62 miljard en 'n bedryfsinkomste van $2,69 miljard in 2017 word grotendeels aan Lagerfeld toegeskryf wat jaarliks tot twintig modereekse ontwerp het. Ná Yves Saint Laurent se afsterwe in 2008 was Lagerfeld die onbetwiste Paryse - en internasionale - modetsaar. In sy latere jare het 'n reeks bybehore en t-hemde gevolg wat deur sy kat Choupette geïnspireer is.

Lagerfeld se kenmerke was sy gepoeierde wit poniestert, stywe bordjies en 'n donker sonbril, dikwels ook handskoene. 'n Tyd lank het hy tydens openbare optredes ook 'n handwaaier saamgeneem. Die Franse pers het na hom respekvol verwys as Kaiser Karl of Karl die Grote.[4] Vir Alain Wertheimer, eienaar van die modehuis Chanel, was Karl danksy sy kreatiewe genius, sy grootmoedigheid en sy buitengewone intuïsie sy tyd vooruit en het juis hierdeur bygedra tot Chanel se internasionale sukses.[5]

Hy was bewus van die grondbeginsels wat Coco Chanel, rewolusionêre stigteres van die modehuis, beliggaam het: onafhanklikheid, vryheid en moderniteit.[6] As grys eminensie van die modewêreld kon hy die bedryf se reëls verbreek. Hy was een van die eerste groot modeontwerpers wat die massamark getoets het - met bekostigbare modereekse vir die Sweedse fast fashion-winkelketting H&M in 2004. Hierdie modes was binne enkele dae uitverkoop.[7]

Ook het hy die konsep van rondreisende voorseisoen-modeskoue ontwikkel - met vertonings in Versailles; West Lothian, Skotland; Dallas, Texas; Seoel; en Havana, Kuba.[8] Die laasgenoemde gebeurtenis was net so opspraakwekkend soos Chanel-modeskoue in die Paryse Grand Palais. Waarnemers het opgemerk dat Lagerfeld verwagtinge eintlik nog net sou kon oortref deur 'n ekspedisie na die ruimte. En inderdaad het Lagerfeld ter geleentheid van die Paryse Modeskou in 2017 'n vuurpyl met 'n hoogte van 37 meter gelanseer.[9]

Toekomstige Chanel-modereekse sal deur Lagerfeld se langjarige medewerker Virginie Viard ontwerp word.[10]

Lewe[wysig | wysig bron]

Otto en Elisabeth Lagerfeld maak die geboorte van hul seun Karl Otto bekend

Karl Lagerfeld is in 'n welvarende Noord-Duitse familie gebore, maar het sy presiese geboortedatum steeds geheim gehou of beweer dit sou 1935 of 1938 wees. Die laasgenoemde geboortejaar word op Karl Lagerfeld se amptelike webtuiste genoem. Die amptelike Hamburgse doopregister gee nogtans 10 September 1933 as sy geboortedatum. Joernaliste het daarnaas die oorspronklike geboortekaartjies opgespoor wat sy ouers destyds rondgestuur het. Sy pa het 'n fortuin gemaak as vervaardiger van gekondenseerde melk en het sy gesin gedurende die Tweede Wêreldoorlog na 'n herehuis naby die Deense grens geneem.

Na sy platoniese verhouding met die Franse adellike Jacques de Bascher (1951−1989) het hy verkies om as alleenstaande man te lewe. Hy word oorleef deur Choupette, sy geliefde Heilige Birmaanse kat (* 2011) wat oorspronklik aan die Franse fotomodel Baptiste Giabiconi behoort het en deur Lagerfeld as "welvarende meisie" beskryf is. Die kat, wat deur Lagerfeld op reise saamgeneem is, het as fotomodel vir onder meer motorvervaardigers en Japannese kosmetika miljoene verdien. Karl se fortuin is in 2019 op €400 miljoen beraam.[11]

Dood en Fendi se afskeid[wysig | wysig bron]

Karl Lagerfeld se gesondheidstoestand het vroeg in 2019 aanleiding gegee tot spekulasie nadat hy in Januarie nie aan 'n Chanel-modeskou kon deelneem nie. Op 18 Februarie is Karl Lagerfeld na die Amerikaanse Hospitaal in Neuilly-sur-Seine naby Parys geneem waar hy op die volgende dag aan alvleesklierkanker oorlede is.[12]

Karl was gekant teen enige begrafnisplegtigheid. Volgens sy eie wens sal hy veras en sy as daarna met dié van sy wyle lewensmaat Jacques de Bascher, wie se urn hy bewaar het, vermeng word.

Die modehuis Fendi het ter geleentheid van die Milan Fashion Week | Settimana della moda di Milano op Donderdag, 21 Februarie - twee dae ná Karl Lagerfeld se afsterwe - die ontwerper se laaste modereeks vertoon.[13]

Renaissance-man en versamelaar[wysig | wysig bron]

Karl Lagerfeld was, wat sy opleiding betref, baie beskeie. So het hy eens beken: "Eintlik het ek geen benul van enigiets nie - ek het nie eens die matriekeksamen afgelê nie." 'n Onderdrywing, aangesien hy wél 'n hoërskoolopleiding in Parys gevolg en voltooi het.

In waarheid was sy veelsydigheid dié van 'n ware Renaissance-man - naas sy dagwerk as ontwerper wat jaarliks tientalle modereekse vir Chanel, Fendi en sy eie modehuis ontwerp het, het hy 'n verskeidenheid kleiner loopbane gevolg as fotograaf, uitgewer, stilis, illustreerder, bedrywer van 'n galery, regisseur, kurator, kostuumontwerper en versamelaar en ontwerper van elegante tafelware, meubelstukke en binnedekorasies. Sy eie reeks van marmerlampe, tafels en ander luukse produkte vir Carpenter's Workshop Gallery, wat in samewerking met die argitek Aline Asmar d’Amman ontstaan en deur antieke Griekse kunswerke geïnspireer is, het sy debuut in Oktober 2018 gemaak.[14] Hulle is aanlyn en in winkels in Londen, Parys, New York en San Francisco te koop.

Karl die versamelaar as boekewurm. Sy privaat biblioteek was toegerus met 300 000 boeke[15]
Die portaal van die historiese woonstelgebou Pozzo di Borgo in 51 rue de l'Université, 7de Paryse arrondissement
Villa La Vigie (links) in Monte Carlo

Daarnaas was Lagerfeld 'n ywerige versamelaar en bekwame dekorateur wat in sy eie gesofistikeerde behoeftes kon voorsien en 'n verskeidenheid style gedek het vir 'n ewe groot verskeidenheid privaat wonings. So vinnig hy nuwe werke geskep het, so vinnig kon hy - 'n man wat volgens sy eie bewering vry van einige sentimentele gevoelens was - besluit om weer daarvan ontslae te raak. In 'n onderhoud met die gesiene Amerikaanse dagblad The New York Times het hy sy versamelpassie beskryf: "Ek hou daarvan om dinge te versamel, maar ek is nie mal daaroor om dinge te besit nie. Ek is 'n modemens. Dit is opwindend vir my om nuwe dinge op te spoor, maar as hulle begin ophoop, sal ek gou daarvan ontslae raak."[16]

Vir sy luukse woonstel in 'n 18de eeuse Paryse woonhuis, geleë op die plein Place Saint-Sulpice, het Lagerfeld in die 1970's binneversierings in swart-en-wit ontwerp wat deur kunsstyle van die 1920's geïnspireer en met kunsskatte uit die tydperk van klassieke jazz-musiek soos Jean Dunand-vase en Eugène Printz-tafels vervolmaak is. Hierdie skatte is in 2003 op 'n Sotheby's-veiling te Parys te koop aangebied.

In die vroeë 1980's was Lagerfeld 'n tyd lank mal oor postmoderne meubels en versierings wat deur die kortstondige Italiaanse ateljee Memphis Group ontwerp is. Die ontwerper het hulle vir sy dakstel in Monte Carlo gekoop, net om van die meeste stukke daarvan in 1991 deur 'n Sotheby's-veiling in Monaco ontslae te raak.

In sy luukse woonstel met 'n woonoppervlakte van 10 753 vierkante voet in die Paryse Hôtel Pozzo di Borgo (ook bekend as Hôtel de Soyecourt of Hôtel des Maisons), 'n historiese gebou van 1708, was daar plek genoeg vir 'n versameling van 18de eeuse Franse meubels en kunswerke. Meer as 400 meubelstukke en kunswerke uit daardie versameling is in 2000 deur 'n afslaer opgeveil, waaronder 'n leunstoel in die Lodewyk XV-styl wat van vergulde hout gemaak is. Drie jaar later is 'n ander versameling meubelstukke en ander kunswerke uit die 1920's en 1930's opgeveil, insluitende 'n Paul Follot-tapyt en 'n André Arbus-en-Vadim Androusov-bed.

Fotokuns[wysig | wysig bron]

As fotograaf het Karl hom onder meer met boukuns besig gehou. In sy werk Konkret Abstrakt Gesehen, wat in 2007 gepubliseer is, het werke van twee wêreldklas-argitekte - Zaha Hadid en Tadao Ando - sentraal gestaan. Nie in hul argitektoniese geheel nie - maar eerder die abstrakte teksture van hul oppervlaktes, patrone en ritmes.

Eiendomme[wysig | wysig bron]

Karl Lagerfeld het luukse eiendomme in Europa en die Verenigde State bewoon. Enkele historiese villa's het hy laat restoureer. Woonstelle in Rome en Berlyn; die kasteel Château de Penhoët in Bretagne; Villa Elhorria in Biarritz in die Franse Baskeland; Le Mée, 'n Franse herehuis uit die 1740's wat hy later aan prinses Caroline van Monaco verkoop het; Villa La Vigie in Monte Carlo met drie verdiepings wat in 1902 vir Sir William James Ingram (1847−1924), uitgewer van die Illustrated London News gebou is en vanaf die 1990's tien jaar lank in Lagerfeld se besit was[17]; en 'n huis in die Amerikaanse Greek Revival-styl van die 1850's in Grand Isle, Vermont. Soms het hy die binneargitektuur, meubilering en versierings van sy wonings laat fotografeer en in koffietafelboeke gepubliseer; soms het fotosessies vir nuwe modereekse daarin plaasgevind.[18]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. artnet.de: Karl Lagerfeld. Besoek op 21 Februarie 2019
  2. kultur-online.net: Karl Lagerfeld – Modemethode. Besoek op 7 Maart 2018
  3. biography.com: Karl Lagerfeld. Besoek op 7 Maart 2018
  4. Le Figaro: Karl Lagerfeld est mort : la vie et les secrets du couturier emblématique de la mode française. Besoek op 21 Februarie 2019
  5. www.ndr.de, 19 Februarie 2019: "Seiner Zeit voraus": Trauer um Karl Lagerfeld. Besoek op 21 Februarie 2019
  6. vogue.com, 19 Februarie 2019: Legendary Designer Karl Lagerfeld Has Died.Besoek op 21 Februarie 2019
  7. GQ, 19 Februarie 2019: Nachruf auf Karl Lagerfeld - Die Ikone. Besoek op 21 Februarie 2019
  8. vogue.com, 19 Februarie 2019
  9. www.welt.de, 11 Maart 2017: Und bei Chanel hob wirklich die Rakete ab. Besoek op 21 Februarie 2019
  10. focus.de, 20 Februarie 2019: Mode-Legende Karl Lagerfeld ist tot. Besoek op 20 Februarie 2019
  11. VermögenMagazin, 19 Februarie 2019: Karl Lagerfeld: Das hinterlassene Vermögen des Modegotts. Besoek op 21 Februarie 2019
  12. The Guardian, 19 Februarie 2019: Karl Lagerfeld, Chanel fashion designer, dies aged 85. Besoek op 19 Februarie 2019
  13. Der Spiegel, 21 Februarie 2019: Fendi zeigt letzte Lagerfeld-Kollektion. Besoek op 21 Februarie 2019
  14. Mitchell Owens: In memoriam - Karl Lagerfeld Was an Omnivorous Collector and Decorator. In: Architectural Digest, 19 Februarie 2019. Besoek op 21 Februarie 2019
  15. www.20min.ch, 20 Februarie 2019: Er mied die Sonne und hortete 300'000 Bücher. Besoek op 21 Februarie 2019
  16. Owens (2019)
  17. Luxury Travelers Guide: Villa La Vigie in Monaco. Besoek op 21 Februarie 2019
  18. Owens (2019)

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Amptelike webtuiste - Karl
Amptelike webtuiste - Choupette (dagboek)
Visuele biografie
Ontwerpkuns