Wiesbaden

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek

Wiesbaden
Wiesbaden Montage.jpg

Kaart Wapen
Karte Wiesbaden in Deutschland.png
Wappen Wiesbaden.svg
Vlag
Flagge Wiesbaden.svg
 Land Vlag van Duitsland Duitsland
 Deelstaat Flag of Hesse.svg Hesse
 Koördinate 50°05′N 08°15′O
 Stigting 829
 Stadstatus 1219
 Oppervlakte:  
 - Totaal 203,09 vk km
 Hoogte bo seevlak 115 m
 Bevolking:  
 - Totaal (30 Junie 2014) 274 140[1]
 - Bevolkingsdigtheid 1 349,8/vk km
 - Metropolitaanse gebied 560 000
 Tydsone UTC +1 (MET)
 - Somertyd UTC +2 (MEST)
 Burgemeester Sven Gerich (SPD)
 Amptelike Webwerf wiesbaden.de

Wiesbaden is die hoofstad van die Duitse deelstaat Hesse met 'n bevolking van 274 140 (soos op 30 Junie 2014). Saam met die Amerikaanse soldate, wat hier gestasioneer is, en hulle familielede is daar meer as 280 000 bewoners. Die metropolitaanse gebied van Wiesbaden sluit die aangrensende Rheingau-Taunus-distrik, die stede Eppstein, Hochheim am Main en Hofheim am Taunus en die dorpe Bischofsheim en Ginsheim-Gustavsburg met altesaam 560 000 inwoners in. Die stad is naas Frankfurt am Main, Mainz, Darmstadt, Offenbach am Main en Hanau een van die kernstede van die Ryn-Main-gebied.

Die Hessiese deelstaatparlement is in die kasteel van Wiesbaden gesetel

Die genesende krag van Wiesbaden se warmbaddens is reeds deur die Romeine gebruik. Met altesaam vyftien warm- en mineraalbaddens is Wiesbaden een van die oudste badoorde in Europa. Die stad se gesondheids- en spabedryf het veral in die 18de en 19de eeu gefloreer toe dit befaamde badgaste soos Johann Wolfgang von Goethe, Johannes Brahms en Fjodor Dostojefski asook talle lede van Europa se vernaamste vorstehuise gelok het.

Wiesbaden is 'n belangrike spilpunt van Duitsland se spoorwegnetwerk en huisves 'n verskeidenheid nywerhede, waaronder metaalverwerking, sement- en betonvervaardiging, elektroniese bedrywe, masjienbou, vervoertoerusting en voedselverwerking. Media- en kreatiewe bedrywe in die stad sluit drukkerye, uitgewerye en rolprentateljees in. Danksy sy ligging in een van Duitsland se voorste wynboustreke het Wiesbaden self tot 'n sentrum van die wynbedryf ontwikkel en staan onder meer bekend vir sy voortreflike vonkelwyn (Duits: Sekt).

Twee federale instellings is in Wiesbaden gesetel. Die Bundeskriminalamt (BKA) koördineer misdaadbestryding op nasionale vlak in samewerking met soortgelyke agentskappe in die sestien deelstate, beveg en ondersoek misdaad oor internasionale grense heen, beskerm lede van Duitsland se grondwetlike liggame (parlement, federale raad, federale president, federale regering en konstitusionele hof) en tree in sy hoedanigheid as Nasionale Sentraalburo as Duitsland se verteenwoordiger by Interpol op. Die Statistisches Bundesamt is Duitsland se nasionale buro vir statistiek.

Etimologie[wysig | wysig bron]

Een van Wiesbaden se drinkwaterfonteine wat deur warmbaddens gevoed word

In die Romeinse tydperk was daar in die gebied van die huidige middestad 'n nedersetting waarna 'n Romeinse bron in 121 n.C. as Aquae Mattiacorum verwys (Latyns vir "die Waters van die Mattiakers" - die Kurhaus of badhotel van Wiesbaden dra derhalwe die opskrif Aquis Mattiacis - "Gewy aan die waters van die Mattiakers"). Die naam verwys na die Mattiakers, 'n Chattiese stam wat hier destyds gesetel was, en dui ook daarop dat die plaaslike warmbaddens in dié tyd reeds deur Romeinse soldate en burgerlikes gebruik is.

Aquae Mattiacorum was die hoofnedersetting van dié stam se administratiewe eenheid (Latyns: Civitas Mattiacorum). Die toekenning van die status van civitas dui op 'n relatief hoë vlak van verstedeliking en Romanisering en was beperk tot groter stameenhede. Die oudste oorlewering van die huidige stadsnaam word aan Einhard, die biograaf van Karel die Grote, toegeskryf wat omstreeks 828/830 na Wisibada verwys.

Geografie[wysig | wysig bron]

Ligging[wysig | wysig bron]

Wiesbaden se suidelike stadsdele is aan die regteroewer van die Ryn teenoor Mainz, die hoofstad van die deelstaat Rynland-Palts, geleë - juis waar die rivier sy loop in 'n weswaartse rigting verander. Noord van die stad verrys die Taunus-bergreeks met sy hoofbergkam wat hier in noordoostelike rigting loop.

Wiesbaden se middestad is sowat vyf kilometer van die Rynrivier af in 'n uitgestrekte bekken tussen die Taunus-bergpieke in die noorde, die Bierstädter Höhe en die Hainerberg in die ooste, die Mosbacher Berg in die suide en die Schiersteiner Berg, 'n Taunus-uitloper, in die weste geleë. Net 'n smal terrein aan die oostekant van die bergpiek Mosbacher Berg, waar die hoofstasie van Wiesbaden opgerig en die straat Mainzer Straße aangelê is, bied toegang tot die Ryn.

Panorama-uitsig oor Wiesbaden op 'n herfsdag vanuit die suide. Die hoofstasie verskyn op die voorgrond, met die binnestad daaragter. Op die agtergrond is die bergpiek Neroberg en die Taunus-bergkam

Klimaat[wysig | wysig bron]

Danksy sy ligging aan die suidelike voet van die Taunus-bergreeks, wat die stadsgebied in die noorde en weste teen koue winde beskerm, het Wiesbaden 'n aangename en gematigde klimaat. Die gemiddelde jaarlikse temperatuur is 9,8 °C, met 'n gemiddelde jaarlikse neerslag van 638 liter per vierkante meter en 'n gemiddeld van 1 565 sonskynure per jaar. Wiesbaden is sodoende een van die warmste stede in Duitsland. Die ligging in 'n vallei tussen berge plaas egter beperkings op die natuurlike luguitruiling in die middestad.

Susterstede[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan: