Soweto-opstand

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Die Hector Pieterson-gedenkteken in Orlando-Wes, Soweto

Die Soweto opstand was 'n reeks oproere wat op 16 Junie 1976 in Soweto, Suid-Afrika tussen swart skoliere en die Suid-Afrikaanse owerhede plaasgevind het. Die opstand het ontstaan as gevolg van 'n regeringsbesluit dat beide Afrikaans en Engels op 'n 50-50 basis as voertale in die Bantoe-onderwys gebruik moet word[1]. Afrikaans en Engels sou vir verskillende vakke as taalmedium gebruik word.[2]

Vroeër was die onderwysdepartement se taalbeleid nie landwyd eenvormig van toepassing soos vandag in Suid-Afrika nie. Elke provinsie (die Kaapprovinsie, Oranje-Vrystaat, Transvaal en Natal) het sy eie onderwysstelsel en kurrikulum gehad. Afrikaans en Engels as taalmedium in swart skole sou slegs in die Noord-Transvaalgebied vanaf Januarie 1975 toegepas word in Standerd 5 (vandag graad 7) en nie regoor die Republiek van Suid-Afrika of sy protektoraat, Suidwes-Afrika (vandag Namibië) nie. In 1976 sou die sekondêre skole van die Noord-Transvaal voortgaan om hierdie stelsel deur te voer.[3]

Die vakke wat in Engels aangebied sou word is Algemene Wetenskap en die praktiese vakke (Huishoudkunde, Naald-, Hout-, Metaalwerk, Kuns en Landboukunde), terwyl Afrikaans as medium gebruik sou word in Wiskunde, Rekeningkunde en Sosiale Wetenskappe. Die moedertaal van die swart leerlinge sou as medium gebruik word tydens Godsdiens, Musiek en Kultuur.[4]

Ander besware was die swak toestand van die skole en die tekort aan handboeke. Verskeie kinders is dood of beseer nadat die Suid-Afrikaanse Polisiemag op hulle losgebrand het om die betogende skare in toom te hou. Dit het weer tot verdere opstande regoor die land gelei waarin 600 mense gesterf het.[5]

Jeugdag word tans op 16 Junie in Suid-Afrika gevier.

Regter Cillié se ondersoek[wysig]

In regter P.M. Cillié se verslag, waaraan hy drie jaar gewerk het, word die volgende vermeld[6]:

  • die onderwysadministrasie was gekritiseer vir hulle onsensitiewe benadering; en
  • dat die Black Peoples Convention 'n bewuste besluit geneem het om die dag se gebeure uit te buit en om die swart gemeenskap tot verset te beweeg.

Sien ook[wysig]

Verwysings[wysig]

  1. The Afrikaans Medium Decree
  2. Uys, Isabel. 2007. Feitegids: 'n Kernensiklopedie. Kaapstad: Pharos Woordeboeke. bl. 306
  3. The Afrikaans Medium Decree
  4. The Afrikaans Medium Decree
  5. Uys, Isabel. 2007. Feitegids: 'n Kernensiklopedie. Kaapstad: Pharos Woordeboeke. bl. 306
  6. Soweto, 1976: ’n Inklusiewe herbegin 30 jaar later?, besoek op 31 Augustus 2008