Transkei

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Transkei
Republic of Transkei
iRiphabliki yeTranskei
Flag of South Africa 1928-1994.svg
1976 – 1994 Flag of South Africa.svg
Vlag Wapenskild
Vlag Wapen
Leuse: iMbumba yaManyama
Xhosa vir Eendrag Maak Mag
Volkslied: Nkosi Sikelel' iAfrika
Xhosa vir God seën Afrika
Ligging of Transkei
Ligging van Transkei in Suid-Afrika
Hoofstad Mthatha (voorheen Umtata)
Taal/Tale Xhosa (amptelik)
-Suid-Sotho en Engelse vertalings verlang om wette te proklameer
Afrikaans toegelaat in administrasie en wetgewer
Regering Republiek
President Kaiser Matanzima (1976-1987)
Bantu Holomisa (1987-1994)
Wetgewer Parlement
Historiese tydperk Apartheid
 - Stigting 26 Oktober 1976
 - Weer ingelyf in Suid-Afrika 27 April 1994
Oppervlakte
 - 1994 45 000 km2
17 375 sq mi
Bevolking
 - 1994 skatting 2 400 000 
     Digtheid 53,3 /km² 
138,1 /sq mi
Geldeenheid Suid-Afrikaanse Rand

Die voormalige Transkei was die eerste en grootste van die voormalige onafhanklike Swart tuislande (Bantoestans), wat onder die bewind van die Nasionale Party geskep is, met 'n oppervlak van 38 712 vierkante kilometer en 3,2 miljoen inwoners. Die gebied is sedert die 15de eeu die historiese tuisland van die Xhosa- en Pondo-stamme, en in 1989 het naastenby die helfte van die Xhosas in Suid-Afrika in Transkei gewoon.

Transkei het uit die gebiede Fingoland, Tembuland, Griekwaland-Oos, Pondoland en Galekaland bestaan. Die hoofstad was Umtata (die huidige Mthatha), wat in 1879 gestig is, met sowat 50 000 inwoners, en die enigste seehawe Port St. Johns.

Die gebied staan bekend vir sy verruklike natuurtonele, veral langs die Wildekus, 'n subtropiese kusstreek met 'n lengte van sowat 280 kilometer. Oud-President Nelson Mandela is 'n boorling van Qunu, 'n dorp in Transkei.

Geskiedenis[wysig]

Onder die Britse koloniale bewind is Transkei sedert die 19de eeu deur 'n aantal rade van inheemse stamhoofde geregeer. Hierdie rade is in 1931 in 'n Algemene Raad onder voorsitterskap van 'n Blanke amptenare verenig. In 1951 is ook streeksrade in die lewe geroep, en in 1956 vervang 'n Gebiedsraad van alle Xhosas die Algemene Raad.

Transkei was sedert die jaar 1963 selfregerend en het op 26 Oktober 1976 formeel onafhanklik geword, alhoewel die nuwe staat nie deur ander lande behalwe Suid-Afrika erken is nie. Die Verenigde Nasies en die Organisasie vir Afrika-eenheid het die onafhanklikheidsverklaring skerp veroordeel. Hulle het die Suid-Afrikaanse regering ook daarvan beskuldig dat die grense tussen Transkei en Lesotho opsetlik gesluit is.

In 1977 het Transkei en Suid-Afrika in 'n ernstige geskil oor die gebied Oos-Griekwaland geraak, wat deur Transkei opgeëis is. Op 10 April 1978 het Transkei selfs sy diplomatieke betrekkinge met die Republiek van Suid-Afrika verbreek, nadat Oos-Griekwaland nie aan Transkei afgestaan is nie en by die Suid-Afrikaanse provinsie Natal ingelyf is.

In 1987 het Bantu Holomisa ná 'n militêre staatsgreep Kaizer Daliwonga Matanzima as staatshoof vervang. Ná die eerste demokratiese Suid-Afrikaanse algemene verkiesing van 1994, is die Transkei heringelyf by die Republiek van Suid-Afrika. Dit maak nou deel uit van die provinsie Oos-Kaap.