Afro-Amerikaners

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Afro-Amerikaners
AfricanAmericans.jpg
Totale bevolking: 42 020 743[1]
insluitende 3 091 424 met verwysing na beide swart en 'n ander ras
(12,6% van die VS-bevolking)
2010 VS-sensus
Belangrike bevolkings  in: Dwarsoor die Verenigde State, veral in die Suidstate en stedelike gebiede.
Taal: Engels (Amerikaanse Engels, Afro-Amerikaanse Engels)
Louisiaanse Kreools, Gullah
Geloofsoortuiging: Hoofsaaklik Protestante (78%); grootste minderhede Rooms-Katolieke (5%); Jehovah se Getuies (1%); Moslems (1%); ongebonde (12%)[2]
Verwante etniese groepe: Swart Hispaanse en Latyns-Amerikaners • Ander Afro-Amerikaanse volke van die Amerikas • Swart Kanadese • Sierra Leone Kreoolse mense • Amerikaans-Liberiese • Afro-Latyns-Amerikaners

Afro-Amerikaners (Engels: African Americans, Afro-Americans of Black Americans) is 'n etniese groep in die Verenigde State met algehele of gedeeltelike afkoms van swart mense uit Afrika suid van die Sahara. Die term verwys na mense wat nasate van slawe in die Verenigde State is, terwyl mense uit Afrika wat in onlangs jare in die Verenigde State gevestig het, nie as Afro-Amerikaners beskou word nie omdat hulle nie deel van die Amerikaanse geskiedenis en herkoms is nie. Afro-Amerikaners vorm die derde grootste etniese groep van die Verenigde State na Wit Amerikaners en Hispaanse of Latyns-Amerikaners.[3] Groot stede met oorwegend Afro-Amerikaanse bevolking sluit in Detroit (84,3%), Jackson (80,1%), Birmingham (74,0%), Baltimore (65,1%), Memphis (64,1%), New Orleans (61,2%), Montgomery (57,4%), Atlanta (54,0%), Newark (52,4%), Cleveland (51,0%) en Washington, D.C. (50,7%). Die geskiedenis van die Afro-Amerikaners is gekenmerk deur hul stryd vir gelyke burgerregte en teen rassisme in die alledaagse lewe.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Slawe verwerk tabak in die 17de eeuse Virginië
Die Mars op Washington-deelnemers en leiers marsjeer in 1963 van die Washington Monument tot die Lincoln Memorial
Martin Luther King jr. tydens 'n Burgerregte-optog in Washington, D.C. in 1963

Die eerste swart mense is in 1526 deur Spanjaarde as slawe na die ontdekking van die Amerikas na Santo Domingo op Hispaniola gebring en aan planters verkoop.[4] Oorspronklik het slawe uit Afrika die inheemse werkers op die plantasies van die Europese koloniste vervang, nadat die inheemse volke van die Karibiese eilande heeltemal uitgeroei is en pous Paulus III in 1537 die verslawing van die Amerikaanse volke verbied het. Die grootskaalse invoer van slawe uit Afrika na die Suidelike Verenigde State het in die Britse kolonies van die 17de eeu sy aanvang geneem en 1619 in Jamestown, Virginië begin.[5]

Die ondertekening van die Verenigde State se onafhanklikheidsverklaring, waarin alle mense as gelyk voor God, toegerus met gelyke regte en hul strewe na geluk beskryf is, het nie die einde van slawerny in die VSA beteken nie. Selfs die noordelike deelstate, waar slawerny geen belangrike ekonomiese faktor was nie, het net rustig wette teen slawerny goedgekeur. In die suidelike deelstate was slawerny nie verbode nie. Met die verkiesing van Abraham Lincoln, wat die afskaffing van slawerny ondersteun het, en die daaropvolgende afskeiding van die Gekonfedereerde State van Amerika het in 1861 die Amerikaanse Burgeroorlog uitgebreek. Nadat die suidelike deelstate in 1865 verslaan en die Unie herstel is, is slawerny in die Verenigde State verban en alle slawe vrygelaat, maar hulle het nie dieselfde burgerregte soos Amerikaners van Europese afkoms ontvang nie. As reaksie op die slawe se vrylating is in 1865 die Ku Klux Klan gestig, wat met terror, geweld en lynchings Afro-Amerikaners en religieuse minderhede vervolg het.

As gevolg van die voortgesette konfrontasie met armoed en diskriminasie het tussen 1910 en 1970 sowat 6 miljoen van Afro-Amerikaners die suide verlaat en hulle in die Midweste, die Middel-Atlantiese deelstate, Nieu-Engeland en Kalifornië gevestig, bekend as Great Migration. Deur die huiwerige wetlike gelyke behandeling en die segregasiebeleid, wat sedert 1896 as separate but equal wetlik was, het in die 1950's die Afro-Amerikaanse Burgerregtebeweging onstaan, waarin mense soos Martin Luther King jr., Malcolm X en Stokely Carmichael saamgewerk het. Hulle het met politieke metodes van stryd soos boikotte, burgerlike ongehoorsaamheid en nie-gewelddadige weerstand gewerk en massabetogings georganiseer, waarvan die Mars op Washington van 1963 die bekendste is.

Lyndon B. Johnson onderteken die historiese Wet op Burgerregte van 1964

Met die begin van die Viëtnamoorlog het veral arm Afro-Amerikaners vrywillig na Viëtnam gegaan, omdat hulle van sosiale vooruitgang gedroom het. Namate die Burgerregtebeweging gegroei en het menseregteskendings in Viëtnam bekend geword het, het meer en meer Afro-Amerikaners hul militêre diens geweier. Een van die mees bekende was Muhammad Ali wat gesê het: "Ek het niks teen enige Viëtkong nie; geen Viëtkong het my ooit neger genoem nie".[6] Weens hierdie politieke druk het president Lyndon B. Johnson op 2 Julie 1964 die Wet op Burgerregte onderteken, wat aan Afro-Amerikaners die gelyke burgerregte gegee het. Die Afro-Amerikaanse Burgerregtebeweging is oorskadu deur die sluipmoorde op beide Malcolm X (21 Februarie 1965 in New York Stad) en Martin Luther King jr. (4 April 1968 in Memphis, Tennessee). Ongeag van die wetlike gelykheid en Barack Obama se verkiesing tot die VSA se eerste swart president in 2008 bestaan diskriminasies in die alledaagse lewe tot op vandag voort.

Demografie[wysig | wysig bron]

Die proporsionele geografiese verspreiding van Afro-Amerikaners in die Verenigde State van Amerika in 2000
Persentasie van mense wat hulself as Afro-Amerikaners beskou volgens deelstate in 2010:
██ minder as 2% ██ 2–5% ██ 5–10% ██ 10–15% ██ 15–20% ██ 20–25% ██ 25–30% ██ 30–35% ██ 35–40%
Afro-Amerikaners in die Verenigde State
Streek Absolute getal Aandeel van die Afro-Amerikaanse groep as 'n geheel
Suidelike Verenigde State 19 528 231 53,6%
Midweste 6 838 669 18,8%
Noordooste 6 556 909 18,0%
Weste 3 495 625 9,6%
Afro-Amerikaners in die Verenigde State[7]
Jaar Getal % van totale
bevolking
% verandering
(10 jaar)
Slawe % in slawerny
1790 757 208 19,3% (hoogste)  – 697 681 92%
1800 1 002 037 18,9% 32,3% 893 602 89%
1810 1 377 808 19,0% 37,5% 1 191 362 86%
1820 1 771 656 18,4% 28,6% 1 538 022 87%
1830 2 328 642 18,1% 31,4% 2 009 043 86%
1840 2 873 648 16,8% 23,4% 2 487 355 87%
1850 3 638 808 15,7% 26,6% 3 204 287 88%
1860 4 441 830 14,1% 22,1% 3 953 731 89%
1870 4 880 009 12,7% 9,9%  –  –
1880 6 580 793 13,1% 34,9%  –  –
1890 7 488 788 11,9% 13,8%  –  –
1900 8 833 994 11,6% 18,0%  –  –
1910 9 827 763 10,7% 11,2%  –  –
1920 10,5 miljoen 9,9% 6,8%  –  –
1930 11,9 miljoen 9,7% (laagste) 13%  –  –
1940 12,9 miljoen 9,8% 8,4%  –  –
1950 15,0 miljoen 10,0% 16%  –  –
1960 18,9 miljoen 10,5% 26%  –  –
1970 22,6 miljoen 11,1% 20%  –  –
1980 26,5 miljoen 11,7% 17%  –  –
1990 30,0 miljoen 12,1% 13%  –  –
2000 34,6 miljoen 12,3% 15%  –  –
2010 38,9 miljoen 12,6% 12%  –  –

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) The Black Population: 2010”. (PDF) Census.gov: September 2011. URL besoek op 31 Oktober 2016.
  2. (en) Pew Forum: A Religious Portrait of African-Americans”. The Pew Forum on Religion & Public Life: 30 Januarie 2009. URL besoek op 31 Oktober 2016.
  3. (en) American FactFinder, United States Census Bureau. “United States – QT-P4. Race, Combinations of Two Races, and Not Hispanic or Latino: 2000”. Factfinder.census.gov. URL besoek op 31 Oktober 2016.
  4. (en) (1941) “Negro Companions of the Spanish Explorers”. Phylon 2 (4).
  5. (en) (2007) Jamestown Colony: A Political, Social, and Cultural History. Santa Barbara, Calif.: ABC-CLIO. p. 198. ISBN 978-1-85109-637-4. 
  6. (en) Shalit, Nevin I., "Muhammad Ali: Losing the Real Title", 15 Julie 1980. URL besoek op 31 Oktober 2016.
  7. Hierdie tabel gee die Afro-Amerikaanse bevolking in die Verenigde State van Amerika met verloop van tyd, gebaseer op VS-sensussyfers. (Nommers tussen 1920 en 2000 is gebaseer op Amerikaanse sensussyfers soos gegee deur die Time Almanac van 2005, bl. 377.)

Verdere leesstof[wysig | wysig bron]

  • (en) John Hope Franklin, Alfred Moss (2001). From Slavery to Freedom. A History of African Americans. McGraw-Hill Education. 
  • (en) Salzman, Jack (1996). Encyclopedia of Afro-American culture and history. New York, New York: Macmillan Library Reference USA. 
  • (en) Altman, Susan. The Encyclopedia of African-American Heritage. ISBN 0-8160-4125-3. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het media verwant aan: