Britse Ryk

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
British Empire
Britse Ryk
1497 – 1949
Vlag Wapenskild
Vlag Wapen
Leuse: Dieu et mon droit
(Frans vir: "God en my reg")
Volkslied: God Save the Queen
Ligging of Britse Ryk
Gebiede van die wêreld wat op een keer deel van die Britse Ryk was. Huidige Britse oorsese gebiede is onderstreep in rooi.
Hoofstad Londen
51°30′N 0°7′W
Taal/Tale Engels
Godsdiens Anglikaanse Kerk
Regering Monargie
Monarg
 - 1707–1714 Anna van Groot-Brittanje
 - 1714–1727 George I van Groot-Brittanje
 - 1727–1760 George II van Groot-Brittanje
 - 1760–1820 George III van die Verenigde Koninkryk
 - 1820–1830 George IV van die Verenigde Koninkryk
 - 1830–1837 William IV van die Verenigde Koninkryk
 - 1837–1901 Victoria van die Verenigde Koninkryk
 - 1901-1910 Edward VII van die Verenigde Koninkryk
 - 1910–1936 George V van die Verenigde Koninkryk
 - 1936-1952 George V van die Verenigde Koninkryk
Eerste Minister
 - 1908-1916 Herbert Henry Asquith
 - 1924, 1929-1935 Ramsay MacDonald
 - 1937-1940 Neville Chamberlain
 - 1940-1945 Winston Churchill
 - 1945-1951 Clement Attlee
Wetgewer Britse Parlement
Historiese tydperk Nuwe Tyd
 - Honderdjarige Oorlog 13371453
 - John Cabot bereik die oostelike kus van Kanada 1497
 - Koningin Elizabeth I stig die Britse Oos-Indiese Kompanjie 31 Desember 1600
 - Stigting van Jamestown, die eerste Engelse kolonie in Noord-Amerika 14 Mei 1607
 - Stigting van die Koninkryk van Groot-Brittanje met die Acts of Union 1707 1 Mei 1707
 - James Cook bereik die kus van Australië 1770
 - Onafhanklikheid van Ierland 1949
 - Hongkong word teruggegee aan die Volksrepubliek van Sjina 1 Julie 1997
Oppervlakte
 - 1939 450 000 000 km2
173 745 971 sq mi
Bevolking
 - 1939 skatting 33 000 000 
     Digtheid 0,1 /km² 
0,2 /sq mi
Geldeenheid Pond
Preceded by
Opgevolg deur
Flag of the British East India Company (1801).svg Britse Oos-Indiese Kompanjie
Flag of England.svg Engeland
St Patrick's saltire.svg Ierland
Flag of Scotland.svg Skotland
Flag of Wales.svg Wallis
Britse Statebond Vlag van die Britse Statebond.png
Britse oorsese gebiede Flag of the United Kingdom.svg
Republiek van Ierland Flag of Ireland.svg
Verenigde Koninkryk Flag of the United Kingdom.svg
Verenigde State US flag 13 stars – Betsy Ross.svg

Die voormalige Britse Ryk (Engels: British Empire) was die grootste koloniale ryk in die geskiedenis met 'n groot aantal kroonkolonies, kolonies, dominiums en protektorate op elke vasteland. Aan die begin van die 20ste eeu het Groot-Brittanje meer as twee vyfdes van die wêreld se landoppervlakte oorheers, waaronder die twee destydse kolonies en twee Boererepublieke van Suid-Afrika, met 'n bevolking van sowat 458 miljoen of 'n kwart van die destydse wêreldbevolking. Die feit dat Engels nog steeds die belangrikste internasionale verkeerstaal is, het onder meer te make met die groot rol wat Brittanje in die moderne geskiedenis gespeel het.

Die term "British Empire" is deur John Dee ingevoer, die astroloog, alchemis en wiskundige van koningin Elisabeth I.

Kenmerke[wysig]

Die Britse Ryk in die jaar 1921

Ondanks sy groot oppervlakte en bevolking het die Britse Ryk met Groot-Brittanje as sy moederland net oor 'n relatief klein geografiese en bevolkingsbasis beskik wat ver van sy oorsese besittings geleë was.[1] Nogtans het hierdie klein eilandnasie in die weste van Europa in die laat 18de eeu tot die wêreld se leidende handels- en nywerheidsland asook die grootste seemoondheid ontwikkel.

Die Britse heerskappy het, net soos in die geval van ander koloniale moondhede, op militêre onderwerping en onderdrukking asook samewerking met plaaslike heersers gebaseer, maar was in vergelyking met ander Europese bewindhebbers in 'n mate liberaal. Die Britte het hulle tot die beginsels van vryheid en demokrasie verbind, iets wat hul onderdane in die tweede helfte van die 20ste eeu dan ook opgeëis het. Ná die Tweede Wêreldoorlog het Groot-Brittanje nie meer oor die finansiële middele en die wil beskik om 'n wêreldryk te regeer nie sodat die meeste oorsese besittings hul onafhanklikheid in 'n meer of min vreedsame proses verwerf het.

Verwysings[wysig]

  1. Piers Brendon: The Decline and Fall of the British Empire. Londen: Jonathan Cape/Random House Books. eBoek-/Kindle-uitgawe, pos. 326


Koloniale ryke

Vlag van Verenigde State Amerikaans
Vlag van Frankryk Frans
Vlag van Noorweë Noors

Vlag van Australië Australies
Vlag van Oostenryk-Hongarye Habsburgs
Vlag van Ottomaanse Ryk Ottomaans

Vlag van België Belgies
Vlag van Italië Italiaans
Vlag van Portugal Portugees

Vlag van Verenigde Koninkryk Brits
Vlag van Japan Japannees
Vlag van Rusland Russies

Vlag van Denemarke Deens
Flag of Courland (state).svg Koers
Vlag van Spanje Spaans

Vlag van Duitse Keiserryk Duits
Vlag van Nederland Nederlands
Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrikaans

Vlag van Engeland Engels
Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seelands
Naval Ensign of Sweden.svg Sweeds