Christiaan III van Denemarke

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Christiaan III
Koning van Denemarke en Noorweë
Portret deur Jakob Binck, 1550.
Portret deur Jakob Binck, 1550.
Periode Denemarke
4 Julie 1534 - 1 Januarie 1559
Noorweë
1537-1559
Voorganger Frederik I
Opvolger Frederik II
Huis Oldenburg
Vrou Dorothea van Sakse-Lauenburg
Vader Frederik I
Moeder Anna van Brandenburg
Gebore (1503-08-12)12 Augustus 1503, Gottorp
Oorlede 1 Januarie 1559 (op 55), Koldinghus

Christiaan III (12 Augustus 1503 – 1 Januarie 1559) het tot met sy dood oor Denemarke en Noorweë regeer – onderskeidelik van 1534 en 1537 af. Tydens sy bewind het hy Lutheranisme as die staatsgodsdiens in sy ryke gevestig as deel van die Protestantse Hervorming.[1][2]

Lewe[wysig | wysig bron]

Christiaan was die oudste seun van Frederik I en Anna van Brandenburg. In 1523 is Frederik I tot koning van Denemarke verkies in die plek van sy broerskind Christiaan II.

Twee van Christiaan III se onderwysers was vurige hervormers wat ’n invloed op die jong prins gehad het. Hy het geen geheim gemaak van sy Lutherse sentiment nie. In 1528 het hy die Lutherse Kerk die staatskerk van Sleeswyk-Holstein gemaak.[3][4]

Ná sy pa se dood in 1533 is Christiaan tot koning verkies. Die Deense staatsraad, wat deur Rooms-Katolieke biskoppe en adellikes oorheers is, het geweier om hom as koning te aanvaar en het hulle tot graaf Christopher van Oldenburg gewend in ’n poging om Christiaan II se bewind te herstel. Graaf Christopher is in die plek van Christiaan III tot regent verklaar en dit het tot ’n twee jaar lange burgeroorlog gelei bekend as die Grawevete (Grevens Fejde, 1534–'36) tussen Protestantse en Rooms-Katolieke magte.[5] Christiaan III het as oorwinnaar uit die stryd getree en hy het die troon bestyg.

Sy sege sou eindelik lei tot ’n einde aan Katolieke Christenskap in Denemarke en die aanvaarding van Lutheranisme as die Deense staatsgeloof. Dit het op 30 Oktober 1536 amptelik geword. Kloosters is gesluit en die eiendom deur die koning opgeëis. Kerke is toegemaak en katedraalskole gesluit. Biskoppe is gevange gehou totdat hulle ingestem het om te trou en afstand te doen van hul voorregte. Sommige het geweier en martelaars vir hul geloof geword.

Christiaan III se latere bewind is deur vrede gekenmerk. Hy is op Nuwejaar 1559 by Koldinghus oorlede.[6]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Christian 3 (Dansk Konge)
  2. Stortinget.no (Norwegian parliament) - Endringer i Grunnloven og kirkeloven
  3. Øystein Rian. “Christian 3”. Norsk biografisk leksikon. URL besoek op August 15, 2016.
  4. Erik Opsahl. “Christian 3”. Store norske leksikon. URL besoek op 15 Augustus 2016.
  5. Grevens Fejde”. Den Store Danske. URL besoek op 15 Augustus 2016.
  6. Christian 3. King of Denmark • Norway 1534-59 (Danish Kings and Their History)

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]