Francisco Pizarro

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Francisco Pizarro
Francisco Pizarro

Francisco Pizarro omstreeks 1540


1ste Goewerneur van Nieu-Kastilië
Ampstermyn
26 Julie 1529 – 26 Junie 1541
Monarg Karel V
Voorafgegaan deur Amp geskep
Opgevolg deur Cristóbal Vaca de Castro

Generaal-kaptein van Nieu-Kastilië
Ampstermyn
26 Julie 1529 – 26 Junie 1541

Persoonlike besonderhede
Geboorte ca. 1471 of 1476
Trujillo, Spanje
Sterfte 26 Junie 1541
Lima, Nieu-Kastilië
Eggenoot/eggenote Inés Huaylas Yupanqui
Kind(ers) Francisca Pizarro Yupanqui
Religie Rooms-Katolieke Kerk
Handtekening Pizarro-Signature.png

Militêre Diens
Lojaliteit Vlag van Spanje Spanje
Jare in diens 1496–1541
Oorloë/Veldslae Spaanse verowering van Peru

Francisco Pizarro González (/pɪˈzɑroʊ/; Spaans: [piˈθaro]; ca. 1471 of 147626 Junie 1541) was 'n Spaanse conquistador. Pizarro is veral bekend vanweë sy verowering van Peru tussen 1532 en 1536.

Wapen van Francisco Pizarro
Kaart van die verowering van Peru vanaf 1531 tot 1533
Die graaf van Pizarro in die Katedraal van Lima, Peru

Pizarro is in 1471 of 1476 in Trujillo, in die streek Extremadura in Kastilië gebore. Hy was die buite-egtelike seun van Gonzalo Pizarro Rodríguez de Aguilar (1446–1522), 'n infanterie-kolonel, en Francisca González Mateos, 'n vrou met arm middels. Sy presiese geboortedatum is onseker, maar vermoedelik iewers in die 1470s, waarskynlik 1471. Weinig aandag is aan sy opvoeding betaal en hy het ongeletterd grootgeword.[1] Via sy moeder was hy aan Hernán Cortés, die vroeëre veroweraar van Meksiko, verwant. Op 10 November 1509 seil Pizarro met Alonso de Ojeda van Spanje na die Nuwe Wêreld op 'n ekspedisie na Urabí. Hy het na Cartagena geseil en hom aangesluit by die vloot van Martín Fernández de Enciso en vergesel in 1513 Balboa aan die Stille Oseaan.[1] In 1514 het hy 'n ondersteuner in Pedro Arias Dávila, die goewerneur van Castilla de Oro, gevind en is beloon vir sy rol in die arrestasie van Balboa met die posisies van burgemeester en magistraat in Panama-stad vanaf 1519 tot 1523.

Berigte van Peru se rykdom en Cortés se sukses in Meksiko dwing Pizarro en hy onderneem in 1524 en 1526 twee ekspedisies om die Inka-ryk te verower. Beide het misluk as gevolg van inheemse vyandelikhede, slegte weer, en die gebrek aan bepalings. Pedro de los Ríos, die goewerneur of Panama, het moeite gedoen om Pizarro te herroep, maar die conquistador het weerstaan en in die suide gebly. In April 1528 het hy die noordelike Peru bereik en vind die inboorlinge ryk aan edelmetale. Hierdie ontdekking het Pizarro die motivering vir 'n derde ekspedisie om Peru te herower gegee, en hy het na Panama terug gekeer om reëlings te tref, maar die goewerneur het geweier om toestemming vir die projek te verleen. Pizarro het teruggekeer na Spanje om direk van koning Karel I ondersteuning te ontvang. Sy pleidooi was suksesvol en hy het nie net 'n lisensie vir die voorgestelde ekspedisie maar ook aansienlike gesag oor enige land wat verower word tydens die onderneming ontvang. Familielede en vriende het by hom aangesluit en die ekspedisie verlaat Panama in 1530.

Wanneer vyandige inboorlinge langs die kus die ekspedisie bedreig het, het Pizarro na die binneland verskuif en die eerste Spaanse nedersetting in Peru, San Miguel de Piura, gestig. Die Inka-heerser Atahualpa het geweier om 'n Spaanse teenwoordigheid in sy lande te duld, maar is tydens die Slag van Cajamarca op 16 November 1532 deur Pizarro gevang geneem. 'n Losprys is vir die keiser se vrylating geëis en Atahualpa het 'n kamer met goud gevul, maar Pizarro het hom bestraf vir verskeie misdade en Atahualpa op 26 Julie 1533 tereggestel, veel aan die opposisie van sy medewerkers wat gedink het die conquistador het sy gesag oorgetree. In dieselfde jaar het Pizarro die Inka-hoofstad Cusco verower, en die verowering van Peru was volledig. In Januarie 1535 het Pizarro Lima gestig, 'n projek wat hy beskou het as sy grootste prestasie. Twis tussen Pizarro en sy jarelange wapen-kameraad Diego Almagro het uitgeloop in die Slag van Las Salinas. Almagro is gevang geneem en tereggestel, en op 26 Junie 1541 het sy verbitterde seun Pizarro in Lima vermoor. Die conquistador van Peru is ter ruste gelê in die Katedraal van Lima.

Wanneer historici Pizarro en Cortés se verowerings van Peru en Meksiko vergelyk, hulle gee gewoonlik die palm aan Pizarro omdat hy minder mans gelei het, gekonfronteer is met groter weermagte, en ver af van die Spaanse buiteposte in die Karibiese Eilande was wat mans, arms en bepalings kon verskaf het. Na Pizarro se dood het sy familie 'n paleis ter herdenking aan die conquistador op die Plaza Mayor in Trujillo gebou, maar moderne Peruane kyk skeef na Pizarro en oorweeg die krag agter die vernietiging van hul inheemse kultuur, taal en geloof.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 (en) "Francisco Pizarro". The Catholic Encyclopedia. Verkry op 11 Januarie 2012. 

Bronne[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]