Peru

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
República del Perú (Spaans)
Piruw Republika (Quechua)
Piruw Suyu (Aymara)
Republiek Peru
Vlag van Peru Wapen van Peru
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Firme y feliz por la unión
(Spaans vir: "Sterk en gelukkig vir die Unie")
Volkslied: Himno Nacional del Perú
Ligging van Peru
Hoofstad Lima

12°2′S 77°1′W / 12.033°S 77.017°W / -12.033; -77.017

Grootste stad Lima
Amptelike tale Spaans, Quechua en Aymara
Regering

President
• 1ste Adjunkpresident
en eerste minister
• 2de Adjunkpresident
Unitêre semi-presidensiële
grondwetlike republiek
Martín Vizcarra

Mercedes Aráoz
Vakant
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Verklaar
• Bereik
• Erken

van Spanje
28 Julie 1821
9 Desember 1824
14 Augustus 1879
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
1 285 216 km2  (19de)
496 225 myl2
0,41
Bevolking
 - 2018-skatting
 - 2007-sensus
 - Digtheid
 
32 553 697 (43ste)
28 220 764
23 / km2 (191ste)
59,6 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$449,153 miljard[1] (38ste)
$13 963[1] (90ste)

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2018-skatting

$221,710 miljard[1] (42ste)
$6 892[1] (82ste)

MOI (2015) Green Arrow Up Darker.svg 0,740[2] (87ste)  –  hoog
Gini (2015) 44,3[3](35ste) –  medium
Geldeenheid Nuevo sol (PEN)
Tydsone
 - Somertyd
PET (UTC-5)
nie toegepas nie (UTC-5)
Internet-TLD .pe
Skakelkode +51

Peru (Spaans: Perú, [peˈɾu]; Quechua: Peruu of Piruw, [pɪɾʊw]; Aymara: Piruw, [pɪɾʊw]), amptelik die Republiek Peru (República del Perú, [reˈpuβlika ðel peˈɾu], ; Quechua: Piruw Republika; Aymara: Piruw Suyu), is 'n republiek in die weste van Suid-Amerika. Peru het 'n oppervlakte van 1 285 216 km² en 'n bevolking van 32 553 697 in 2018. Dit word begrens deur Colombia en Ecuador in die noorde, Brasilië en Bolivië in die ooste, Chili in die suide en die Stille Oseaan in die weste. Die hoofstad en grootste stad is Lima. Peru het drie amptelike tale: Spaans, Quechua en Aymara. Peru was tussen 1542 en 1821 'n Spaanse kolonie.

Geografie[wysig | wysig bron]

Nasa-Satellietbeeld van Peru

Peru is volgens oppervlakte na Argentinië en Brasilië die derde grootste land in Suid-Amerika. Dié land se geografie word deur die Andesgebergtes in die suide en die weste asook die Amasonebekken in die ooste en noorde gekenmerk.

Die Amasonerivier se twee bronriviere, die noordelike Río Marañón en die suidelike Río Ucayali, ontspring in Nevado Mismi, Arequipa, in die Peruaanse Andes. Naby Iquitos kom die twee takke bymekaar en vorm die Amasonerivier. Ander belangrike sytakke in Peru sluit in Rio Juruá, Río Madre de Dios, Rio Purus en Río Putumayo.

Die grootste see is die Titicacameer in die Andes op die grens met Bolivië.

Peru se hoofstad Lima is aan die sentrale kus langs die Stille Oseaan geleë. Ander belangrike stede sluit in Arequipa in die suide, die Inkahoofstad Cusco in die sentrale Andes en Iquitos in die noordelike Amasonebekken.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Die vesting van Machu Picchu, 'n ikoniese simbool van die pre-Columbiaanse Peru

Die langste tydperk van Peruviaanse geskiedenis is net voor die Spaanse verowering van die Inka-ryk onder Francisco Pizarro in die laat 15de eeu. Die vroegste bewyse van die mens in Peru dui daarop dat die mens omtrent tienduisend jaar gelede van die ander kontinente teen die einde van die laaste ystydperk in die Pleistoseen Suid-Amerika bereik het.

Die eerste Peruviaanse georganiseerde bendes en stamme was jagters en versamelaars. Die jag van die Suid-Amerikaanse camelids in die Andiese hooglande (veral guanacos), visvang en skulpvisoes langs die Stille Oseaankus was die belangrikste ekonomiese aktiwiteite. Hulle het ook klipwerktuie uitgekap.

Die progressiewe ontdekking van die landbou (Argaïese tydperk) het 'n toenemend groeiende ekonomie toegelaat. Landbou-siklusse, oorheers deur die sterrekundige priesters, het dit met met groot krag toegerus. Dit is dus geglo dat die eerste komplekse organisasies teokratiese van aard was. Die eerste tempels het ​​langs die sentrale kus en die sentrale noordelike en sentrale hooglande ontstaan. Hulle het die Andes-beskawing ingelui.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 "Peru". Internasionale Monetêre Fonds. Besoek op 24 Maart 2018. 
  2. (en) "2016 Human Development Report" (PDF). United Nations Development Programme. 2016. Besoek op 24 Maart 2018. 
  3. (en) "Gini Index". Wêreldbank. Besoek op 24 Maart 2018. 

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


 
Lande en gebiede in Suid-Amerika
Lande: Argentinië | Bolivië | Brasilië | Chili | Colombia | Ecuador | Guyana | Paraguay | Peru | Suriname | Uruguay | Venezuela
Afhanklike gebiede: Falkland-eilande - Frans-Guyana - Galápagos-eilande - Suid-Georgië en die Suidelike Sandwicheilande

Lande van: Afrika - Asië - Europa - Noord-Amerika - Oseanië