Nova

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
’n Voorstelling van ’n klassieke nova, met regs die wit dwerg.

’n Nova is ’n ster wat skielik baie helderder word en daarna geleidelik na sy oorspronklike magnitude terugkeer. Die helderheid kan met tot tien grootteklasse toeneem (dit wil sê die ligsterkte word 10 000 maal so groot). Daar word geraam dat daar elke jaar in die Melkweg sowat 70 novas verskyn. Novas moenie met supernovas verwar word nie.

Ontwikkeling[wysig]

’n Sogenaamde klassieke nova is ’n dubbelster waarvan een komponent ’n wit dwerg is. Die ander komponent is meestal ’n rooi reus of hoofreeksster. Gas stroom voortdurend van die ander ster na die wit dwerg en versamel in ’n roterende afgeplatte skyf daarrondom. As die wit dwerg ’n sterk magneetveld het, kan die gas (hoofsaaklik waterstof) ook deurstroom na die oppervlak van die wit dwerg.

As genoeg waterstof versamel het, kan die druk en temperatuur op die oppervlak van die wit dwerg so groot word dat ’n weghol-kernreaksie begin wat waterstofatome saamsmelt tot helium. Die resultaat is ’n enorme ontploffing soos dié van ’n waterstofbom wat ’n massa ’n paar keer so groot soos die Aarde teen duisende kilometers per sekonde die ruimte inslinger.

Herhalende novas[wysig]

Ná die ontploffing stroom gas opnuut na die wit dwerg en kan die siklus hom herhaal. By sommige sterre is die siklus so kort dat ’n paar nova-ontploffings al by hulle waargeneem is. Hulle word herhalende novas genoem. By die meeste vind ontploffings plaas met tussenposes van tientalle jare. Herhalende novas neem minder toe in helderheid as "eenmalige" novas.

’n Voorbeeld van ’n herhalende nova is RS Ophiuchi, wat al ses keer opgevlam het: in 1898, 1933, 1958, 1967, 1985 en weer in 2006.

Bron[wysig]

  • Lang, Kenneth R., Astrophysical Data: Planets and Stars (1991), ble. 657-689.

Eksterne skakels[wysig]

Soorte sterre en sterregroepe
HD 820.jpg
 Sterre   SterDwergsterWit dwergSwart dwergRooi dwergGeel dwergBruin dwergSubdwergReusesterHelder reusSuperreusHiperreusSubreusRooi reusBlou reusNeutronsterPulsarBlou dwaalsterCepheïedVeranderlike sterNovaOpvlamsterRR Lyrae-sterWolf-RayetsterT Tauri-sterHerbig Ae/Be-sterPoolster
 Sterregroepe   DubbelsterX-straaldubbelsterVeelvoudige sterSterreswermSterrestroomSterrestelselMelkwegSterrestelselswermSuperswerm
 Verwante voorwerpe   SupernovaNewelPlanetêre newelMessier-voorwerpHeelalMultiversumSterrebeeldAsterismeSterreklassifikasieSwartkolkSuperholteInterstellêre mediumMolekulêre wolk
 Lyste   Lys van sterrekundige katalogusseLys van naaste sterreLys van grootste sterreLys van gewone name van sterre