Federale Republiek van Sentraal-Amerika

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
República Federal de Centro América
Federale Republiek van Sentraal-Amerika
Flag of Mexico (1821-1823).svg
1823–1838
Vlag Wapenskild
Vlag Wapen
Leuse: Dios, Unión y Libertad
(Spaans vir: "God, Unie en Vryheid")
Volkslied: La Granadera
(Spaans vir: "Die Lied van die Grenadier")
Ligging of Sentraal-Amerika
Die Federale Republiek van Sentraal-Amerika tussen 1823 en 1838.
Hoofstad Guatemala-stad (1824–1834)
Sonsonate (1834)
San Salvador (1834–1840)
14°37′N 90°31′W / 14.617°N 90.517°W / 14.617; -90.517Koördinate: 14°37′N 90°31′W / 14.617°N 90.517°W / 14.617; -90.517
Taal/Tale Spaans
Godsdiens Rooms-Katolieke Kerk
Regering Republiek
President
 - 1825–1829 Manuel José Arce
 - 1829–1830 José Francisco Barrundia
 - 1830–1834 Francisco Morazán
 - 1834–1835 Gregorio Salazar
 - 1835–1839 Francisco Morazán
 - 1839–1840 Diego Vigil
Historiese tydperk Nuwe Tyd
 - Onafhanklikheid van die Spaanse Ryk 15 September 1821
 - Onafhanklikheid van die Eerste Meksikaanse Keiserryk 1 Julie 1823
 - Verbrokkeling 31 Mei 1838
Oppervlakte
 - 1839 497 185 km2
191 964 sq mi
Bevolking
 - 1839 skatting 1 900 000 
     Digtheid 3,8 /km² 
9,9 /sq mi
Geldeenheid Real
Voorafgegaan deur
Opgevolg deur
Flag of Mexico (1821-1823).svg Eerste Meksikaanse Keiserryk
Costa Rica Flag of Costa Rica (1838-1840).svg
El Salvador Flag of El Salvador (1839-1865).svg
Guatemala Flag of Guatemala (1838-1843).svg
Honduras Flag of Honduras (1839-1866).svg
Nicaragua Flag of Nicaragua (1839-1858).svg
Historiese kaart van Sentraal-Amerika omstreeks 1840
Kaart wat die voormalige deelstate van die Federale Republiek van Sentraal-Amerika en hul huidige vlae vertoon

Die Federale Republiek van Sentraal-Amerika (Spaans: República Federal de Centro América), of Verenigde Provinsies van Sentraal-Amerika (Provincias Unidas del Centro de América) in die eerste jaar van sy bestaan, het vanaf 1823 tot 1838 op die gebied van die huidige Sentraal-Amerikaanse republieke Costa Rica, El Salvador, Guatemala, Honduras en Nicaragua, asook die Meksikaanse deelstaat Chiapas bestaan. (Belize was destyds 'n Britse kolonie en Panama het deel uitgemaak van Simón Bolívar se Republiek van Groot-Colombia.) Ná Nieu-Spanje se onafhanklikheidsverklaring en die daaropvolgende Meksikaanse Onafhanklikheidsoorlog (1810–1821) het die Spaanse kolonie onafhanklik geword en Sentraal-Amerika het by die kortstondige Eerste Meksikaanse Keiserryk aangesluit. Nadat keiser Agustín de Iturbide (1822–1823) omvergewerp en later tereg gestel is, het die Sentraal-Amerikaanse gebiede op 1 Julie 1823 hul onafhanklikheid van Meksiko verklaar en die Verenigde Provinsies van Sentraal-Amerika gestig.

Reeds kort na die stigting van die Federale Republiek van Sentraal-Amerika het interne magstryd dié land geskeur, sodat die Federasie tussen 1838 en 1841 volgens 'n burgeroorlog weer uitmekaar geval het.[1] Die verbrokkeling het met Nicaragua se afskeiding op 5 November 1838 (ander bronne gee Nicaragua se afstigtingsdatum op 30 April[2]) begin, gevolg deur Honduras en Costa Rica.[3] As gevolg van die chaotiese karakter van hierdie tydperk is presiese datums afskeidings nie bekend nie, maar op 31 Mei 1838 het die kongres ontmoet om te verklaar dat die provinsies vry was om hul eie onafhanklike republieke te stig.[2] In werklikheid het dit net die proses van verbrokkeling wat reeds begin het, wettig erken.[4] Die unie het in 1840 fakties geëindig, nadat reeds vier van sy vyf deelstate hul onafhanklikheid verklaar het. Die amptelike einde het gekom met El Salvador se self-proklamasie van 'n onafhanklike republiek in Februarie 1841.

Demografie[wysig | wysig bron]

Bevolking volgens deelstaat in 1839:[5]

Deelstaat Totale bevolking Indiane Wit Mulatte
Costa Rica 150 000 25 000 125 000 onbekend
Guatemala 700 000 450 000 100 000 150 000
Honduras 300 000 onbekend 60 000 240 000
El Salvador 350 000 70 000 70 000 210 000
Nicaragua 350 000 120 000 110 000 120 000
Federale Distrik 50 000 20 000 10 000 20 000
Totaal 1 900 000 685 000 475 000 740 000

Opvolging[wysig | wysig bron]

Vanuit die Federale Republiek se tydperk het die gebruik van die Sentraal-Amerikaanse kleure blou en wit in die vlae asook van vrymesselaar-simbole in die wapens oorleef. Selfs die Nasionale Dag op 15 September word in die vyf huidige republieke tot vandag gevier.

Deelstate in 1839
Flag of Costa Rica (1838-1840).svg Flag of El Salvador (1839-1865).svg Flag of Guatemala (1838-1843).svg Flag of Honduras (1839-1866).svg Flag of Nicaragua (1839-1858).svg Flag of Los Altos.svg
Costa Rica El Salvador Guatemala Honduras Nicaragua Los Altos
Huidige vlae
Flag of Costa Rica.svg Flag of El Salvador.svg Flag of Guatemala.svg Flag of Honduras.svg Flag of Nicaragua.svg Flag of Chiapas.svg
Costa Rica El Salvador Guatemala Honduras Nicaragua Chiapas

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "New Physical, Political, Industrial and Commercial Map of Central America and the Antilles: With a Special Map of the Possessions of the Belgian Colonization Company of Central America, the State of Guatemala". World Digital Library. 1845. Besoek op 31 Maart 2015. 
  2. 2,0 2,1 (en) Sandoval, Victor Hugo. "Federal Republic of Central America". Monedas de Guatemala. Besoek op 31 Maart 2015. 
  3. (en) Minster, Christopher. "The Federal Republic of Central America (1823-1840)". Latin American History. About.com. Besoek op 31 Maart 2015. 
  4. (en) Karnes, Thomas L. (1961). The Failure of Union: Central America, 1824-1960. Durham, NC: University of North Carolina Press. p. 85. 
  5. (es) Cesare Cantú (1857). Historia universal: Cronología, geografía, arqueología. Documentos. Tomo VII. Madrid: Imprenta de Gaspar y Roig, bl. 407

Bronne[wysig | wysig bron]

  • (en) Pérez Brignoli, Héctor: A brief history of Central America. Univ. of California Press, Berkeley, Calif. [u.a.] 2000, ISBN 0-520-06832-7.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]