Caledon

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Caledon
Caledon se stadsaal
Caledon se stadsaal
Ligging van Caledon op 'n kaart (Wes-Kaap)
Caledon
Caledon
 Caledon se ligging in Wes-Kaap
Koördinate: 34°13′48″S 19°25′42″O / 34.23000°S 19.42833°O / -34.23000; 19.42833Koördinate: 34°13′48″S 19°25′42″O / 34.23000°S 19.42833°O / -34.23000; 19.42833
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Wes-Kaap
Distrik Overberg
Munisipaliteit Theewaterskloof
Stigting 1811
Oppervlak[1]
 - Dorp 18,06 km²  (7 vk m)
Bevolking (2011)[1]
 - Dorp 13 020
 - Digtheid 721/km² (1 867,4/myl2)
Rasverdeling (2011)[1]
 • Swart 13,7%
 • Kleurling 69,6%
 • Indiër/Asiër 0,2%
 • Blank 15,6%
 • Ander 0,8%
Taal (2011)[1]
 • Afrikaans 85,3%
 • Xhosa 7,1%
 • Engels 2,9%
 • Suid-Sotho 2,4%
 • Ander 2,3%
Poskode (straat) 7230
Poskode (posbus) 7230
Ds. Ebbe Dommisse was NG leraar van 1920 tot 1936 en het hom veral beywer vir 'n orrel in die ou kerkgebou.

Caledon is 'n dorp in die Wes-Kaap aan die voet van die Klein Swartberg, 125 km oos-suidoos van Kaapstad en 72 km noordwes van Bredasdorp. Die dorp is 244 meter bo seespieël aan die N2 nasionale pad tussen Kaapstad en Port Elizabeth geleë in 'n distrik, algemeen bekend as die Overberg, wat bekend is om sy pragtige natuurtonele en die staalfontein. Dit is wêreldberoemd om sy groot verskeidenheid heide, protea en ander veldblomtipes. Daar is ook 'n casinokompleks op die dorp. Sedert Februarie 2014 produseer die windplaas, Dassiesklip, omtrent 5 km wes van Caledon, ook hernieubare energie aan die hoofkragtoevoer.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Donkinstraat op Caledon bevat 'n aantal goed bewaarde ou geboue, waaronder die Good Hope-gebou en die Eerste Nasionale Bank.
Die Anglikaanse kerk in Prins Alfredstraat met op die agtergrond die toring van die NG moedergemeente.

Die eerste vestiging deur blankes het in omstreeks 1715 begin. Mettertyd het die dorp 'n gewilde gesondheidsoord geword na aanleiding van die warm staalfontein. Dit het eers bekend gestaan as Zwarte Berg of Zwartebergbad, maar is op 13 Desember 1813 hernoem na die graaf van Caledon (Du Pré Alexander, graaf van Caledon), goewerneur van die Kaap van 1807 tot 1811. 'n Dorpsbestuursraad is in 1840 ingestel en munisipale status op 1 Januarie 1884 toegeken.

Wapens[wysig | wysig bron]

Munisipaliteit (1) — Die munisipaliteit het jare lank die graaf van Caledon se persoonlike wapen gebruik, nl Gedeel, silwer en swart, 'n keper vergesel in die skildvoet van 'n wassenaar albei van die een in die ander; 'n blou vrykwartier belas met 'n goue harp. Bo die wapen was 'n Britse graaf se kroon; die skildhouers was 'n meermin en 'n olifant.[2]

Afdelingsraad — Caledon se afdelingsraad (d.w.s die plaaslike owerheid vir die landelike gebiede buite die dorpsgrense) het in 1986 'n wapen by die Buro vir Heraldiek geregistreer : Gedeel, swart en silwer, regs 'n regopgeplaaste koringaar, ook silwer, en links 'n afgesnede ramskop van natuurlike kleur. Die helmteken was 'n speldekussingblom; die skildhouers was 'n eland en 'n olifant; en die wapenspreuk was "E mari e terris".

Munisipaliteit (2) — Die munisipale raad het in 1991 'n wapen by die Buro geregistreer : Gedeel, silwer en swart, 'n keper, in die skildvoet vergesel van 'n regopgeplaaste koringaar, albei van die een in die ander. Die helmteken, skildhouers en wapenspreuk was dieselfde as die afdelingsraad s'n.[3]

Staalfontein[wysig | wysig bron]

Die betreklik moderne kerkgebou van die NG gemeente Caledon.

Sewe fonteine met staalwater bereik die oppervlak op min of meer dieselfde plek. Ses se temperatuur is sowat 50 grade Celsius, terwyl die sesde se water koud is. Die fontein lewer 900 000 liter water per dag. Die water is ysterdraend en bevat ook nog ander opgeloste minerale en bevat volgens oorlewering genesende kragte.

In 1709 het die eerste wit nedersetter, Ferdinand Appel, 'n huisie vir die siekes by die fontein gebou. Dit was die oorsprong van die fraai dorp. In 1946 is 'n sanatorium en ontspanningkompleks by die bron deur 'n brand in puin gelê. Dit is nooit herbou nie, hoewel daar 'n woonwapark en 'n swembad op die plek staan.

Botaniese tuin[wysig | wysig bron]

Caledon is ook beroemd om sy botaniese tuin. Dit is in 1927 gestig en beslaan meer as 10 hektaar vallei en berghang. Hier word jaarliks in September 'n veldblommeskou gehou.

Opvoeding[wysig | wysig bron]

Die voormalige model C-skool, Hoërskool Overberg, het in 2007 552 leerders gehad, en die gelyknamige laerskool 444. Vir die bruin gemeenskap is daar die Laer- en Hoërskool Swartberg, met onderskeidelik 753 en 696 leerders in 2007. Op die dorp en in die omgewing is altesaam 15 skole, waarvan twee hoërskole en drie privaat voorskole is.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Bronne[wysig | wysig bron]

  • Olivier, ds. P.L. (samesteller), Ons gemeentelike feesalbum. Kaapstad en Pretoria: N.G. Kerk-uitgewers, 1952.
  • Raper, P.E., Dictionary of South African Place Names, Lowry Publishers, Johannesburg, 1987.
  • Scannell, J.P., Die Afrikaanse Kernensiklopedie, Nasionale Boekhandel Beperk, Kaapstad (et. al.), 1965.
  • Kelly, Maureen, Amptelike Suid-Afrikaanse Munisipale Jaarboek, HELM Publikasies, Johannesburg, 1986..
  • Mayhew, Vic (red.), ‘’Reader’s Digest Illustrated Guide to Southern Africa’’, The Reader’s Digest Association South Africa (Pty.) Limited, Kaapstad, 1980.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Hoofplek Caledon”. Sensus 2011.
  2. Edwards, J. (1979). Our Heritage.
  3. http://www.national.archsrch.gov.za.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan: