Genua

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search

Genua
Collage Genova.jpg

Kaart Wapen
Genova dot.png
Armoiries Gênes.svg
Vlag
Flag of Genoa.svg
 Land Vlag van Italië Italië
 Gewes Liguria-Bandiera.png Ligurië
 Provinsie Genua (GE)
 Koördinate 44°24′N 08°55′O / 44.400°N 8.917°O / 44.400; 8.917Koördinate: 44°24′N 08°55′O / 44.400°N 8.917°O / 44.400; 8.917
 Stigting Antieke oudheid
 Oppervlakte:  
 - Totaal 243 vk km
 Hoogte bo seevlak 20 m
 Bevolking:  
 - Totaal (31 Januarie 2014) 596 958[1]
 - Bevolkingsdigtheid 2 500/vk km
 Tydsone UTC +1 (MET)
 Klimaat  
 - Tipe Gematigde seeklimaat
 - Gemiddelde jaarlikse temperatuur 15,6 °C
 - Gem. temp. Januarie/Julie 8,0 / 23,9 °C
 - Gemiddelde jaarlikse neerslae 1072 mm
 Burgemeester (sindaco) Marco Bucci
 Amptelike Webwerf genova.it

Genua (Italiaans: Genova, Frans: Gênes) is 'n belangrike hawestad in Noord-Italië, hoofstad van die historiese landskap en administratiewe streek Ligurië en van die huidige provinsie Genua, met sowat 611 000 inwoners. Die agglomerasie van Genua het sowat 878 000 inwoners (2001).[2] Die stad is die setel van 'n aartsbiskop en 'n universiteit met sowat 40 000 studente.

Die historiese middestad word onder die grootstes in Europa gereken, onder meer danksy talle historiese paleise wat hier in 'n verskeidenheid boustyle ontstaan het. Een van die vroegste voorbeelde van munisipale stadsbeplanning in Europa mag hier besigtig word - le Strade Nuove, 16de eeuse strate in nuut geboude welvarende kwartiere, en die stelsel van die Palazzi dei Rolli, Renaissance- en barokpaleise wat deur adellikes hier in die 16de en 17de eeu opgerig is, is in 2006 deur Unesco as wêrelderfenisgebiede gelys.

Naas die hawe vorm skeepsbou en die yster-, staal-, papier-, tekstiel- en chemiese bedrywe die ekonomiese basis van die stad. Ook voedselverwerking en handel lewer 'n groot bydrae tot Genua se ekonomie.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Genua bestaan reeds in die 5de eeu v.C. as 'n visserdorpie onder die antieke naam Xenova. Die eerste verwysing na die stad Genua dateer uit die jaar 218 v.C.. Genua ontwikkel in die antieke tydperk tot die belangrikste hawestad in Ligurië en hanteer veral invoere soos speserye, Oosterse tapyte, sy en edelmetale uit Afrika.

Die Piazza de Ferrari

Genua ontwikkel tydens die 10de eeu tot 'n onafhanklike stadsrepubliek en eersterangse see- en handelsmag, wat ook groot dele van sy hinterland oorheers. In 934 verwoes die Arabiese Sarasene die stad, tog verslaan Genua in 1016 saam met die stad Pisa die Sarasene in 'n seegeveg.

Genua het 'n groot deel van sy politieke en ekonomiese mag net soos Pisa aan die tydperk van die kruistogte te danke. Albei stede se vlote neem aan die Eerste Kruistog deel en voorsien die kruisvaarderleërs tydens die beleg van Jerusalem in 1099 met voorrade. In 1105 word aan Genua die reg toegestaan om 'n handelspos in die hawestad Akko te stig, wat van die meeste doeanes vrygestel was.

Danksy die monopolie in die handel met die oosterse gebiede van die Middellandse See verwerf Genua rykdom en politieke mag. As die hoofstad van 'n aansienlike koloniale ryk groei Genua tydens die 12de eeu vinnig tot meer as 100 000 inwoners. Na 'n honderdjarige oorlog word ook Pisa as Genua se belangrikste mededinger uit die weg geruim. Pisa verloor tot by die einde van die 13de eeu 'n aansienlike deel van sy magsgebied, insluitende Korsika, Elba en Sardinië.

Genua word die magtigste staat in die westelike deel van die Middellandse See en win die Griekse keiser van Bisantium as 'n bondgenoot vir sy magsuitbreiding in die oostelike deel. Sedert 1256 is Venesië en Genua felle teenstanders. In 1261 werp Genua in ruil vir handelsvoorregte in Konstantinopel die Latynse Keiserryk omver, 'n bondgenoot van sy mededinger Venesië. Genua slaag vervolgens daarin om Venesië as vernaamste Europese handelsmag in die oostelike seegebied te vervang.

'n Monument vereer die bekendste boorling van die stad, Christophorus Columbus

'n Aantal Griekse eilande soos Rhodos en Samos word vorstedomme onder die heerskappy van Genuese adellikes, en die stad stig winsgewende kolonies langs die kus van die Swart See, onder meer op die Krim-skiereiland.

Die binnelandse magstryd tussen keiser- en pousgesinde Ghibelline en Guelfe, aristokratiese en demokratiese politieke vleuels en die leidende adellike gesinne, soos die Doria, Fieschi en Grimaldi, verswak die Genuese magsposisie op die internasionale toneel.

Na 'n wysiging van sy grondwet word Genua vanaf 1339 deur doges regeer, die heersertitel word erflik. Na 1353 kom Genua onder die invloed van afwisselend Frankryk en die Italiaanse stad Milaan.

Die stryd teen Venesië eindig met Genua se neerlaag in die jaar 1381. Die Genuese vloot word naby Chioggia verslaan. Ook op ekonomiese gebied ervaar Genua teenspoed; die Turke begin geleidelik die handel met die Levant oorneem. Na die Turkse verowering van Konstantinopel raak Genua sy besittings in die ooste ten volle kwyt.

Genua is een van die sentrums van die vroeë kapitalisme en beskik oor hoogs ontwikkelde banke en handelsmaatskappye. Om die ekonomiese verval te keer, probeer Genua nuwe handelsroetes ontwikkel. Na die ontdekking van Amerika begin die ekonomiese swaartepunt egter van die Middellandse See en sy handelsmonopolies wegbeweeg. Genua se posisie verswak dus verder.

Frankryk word Venesië se opvolger as grootste buitelandse bedreiging en begin Genua feitlik oorheers. In 1529 word die Franse maghebbers deur Andrea Doria verdryf, sameswerings lei egter weer tot politieke onstabiliteit. Frankryk trek voordeel uit die onluste. In 1684 vuur Franse oorlogskepe op Genua en in 1768 moet Genua die eiland Korsika aan Frankryk verkoop. 1797 stig Napoléon I Bonaparte die Liguriese Republiek, 'n satellietstaat van Frankryk. 1805 word Genua by die Franse keiserryk, tien jaar later by Piemont-Sardinië ingelyf.

Tydens die 19de en 20ste eeu beleef Genua 'n ekonomiese opbloei en ontwikkel tot 'n moderne hawestad, wat die nywerhede van die Po-vlakte rondom Milaan en Turyn met die wêreld verbind. Genua se hawe is een van die belangrikstes aan die Middellandse See en die derde grootste houerhawe na Algeciras in Spanje en die Italiaanse Gioia Tauro in Kalabrië.

Die ekonomiese konferensie van 1922 is die eerste internasionale byeenkoms ná die Eerste Wêreldoorlog, waaraan Duitsland weer mag deelneem. Ondanks Frankryk se bedenkinge, geniet die Duitse afvaardiging gelyke regte. As gevolg van die konferensie sluit Duitsland en die Sowjetunie, wat destyds op internasionale vlak nog geïsoleer was, die ooreenkoms van Rapallo.

Gedeeltelike ineenstorting van die Polcevera-viaduk in Augustus 2018[wysig | wysig bron]

Die Viadotto Polcevera ná sy gedeeltelike ineenstorting

Die Polcevera-viaduk, wat in 'n digbevolkte woon- en nywerheidsbuurt van Genua ontstaan het, is in 1965, die jaar van sy opening, deur die stigtingsredakteur van die Britse tydskrif New Civil Engineer, Sydney Lenssen, as 'n wonderwerk van ingenieursvernuf beskryf en sy ontwerper, Riccardo Morandi, as 'n ware baanbreker gevier. Morandi was vasberade om voort te gaan met sy nuut ontwikkelde konsepte vir kabelstutbrûe en die gebruik van spanbeton.[3]

Die tragiese ineenstorting van die Polcevera-viaduk in Augustus 2018 het 43 menselewens geëis. Politici het nie geskroom om die argitek en die onderneming Atlantia S.p.A., wat die betrokke snelweg bedryf, vir die ongeluk te verwyt nie. Die brugkonstruksie uit die 1960's was, net soos talle ander vergelykbare strukture elders op aarde, nie beplan om 21ste belastings (soos groot getalle swaar vragvoertuie) te dra nie (alhoewel dit voor sy opening met swaar laste getoets is). Ook is die negatiewe uitwerkings van soutwater, wat korrosie in die staaldrade van gewapende beton veroorsaak, destyds onderskat.

Nog voor sy afsterwe het die argitek en ontwerper teen dreigende gevare gewaarsku. Die ineenstorting was 'n skielike gebeurtenis wat nie maklik deur deskundiges voorspel kon word nie - 'n beskermende betonommanteling wat gebruik is om korrosie te voorkom het moontlik die inspeksie van belangrike elemente, wat strukturele skade vertoon het, belemmer of onmoontlik gemaak. Die viaduk se oorblyfsels is intussen gesloop. Dit sal deur 'n staalbrug vervang word.[4][5]

Besienswaardighede[wysig | wysig bron]

Uitsig oor Genua en sy seehawe
  • Ter geleentheid van die Columbus-jaar 1992 is die ou hawe (Porto Antico) deur die bekende argitek Renzo Piano, 'n boorling van Genua, herontwerp en vergroot. Die hawe is nou in staat om selfs groot transatlantiese oseaanskepe en plesierbote te hanteer. Die hawebuurt met 'n oppervlakte van 225 hektaar bied werkgeleenthede vir sowat 40 000 mense. Ou katoenmagasyne is herskep tot restourante, winkels en museums. Daarnaas lok die grootste akwarium in Europa besoekers.
  • Die Via Garibaldi (vroeër Strada Nuova) bekoor met sy talle historiese paleise soos die Palazzo Tursi, die Palazzo della Meridiana, die Palazzo Bianco en die Palazzo Rosso. Die twee laasgenoemde huisves nou museums.
  • Die Lanterna, 'n vuurtoring met 'n hoogte van 117 meter, is al eeue lank die bekendste baken van Genua. Dit is naas die Vuurtoring van Alexandrië in Egipte seker die bekendste vuurtoring ter wêreld. Teen 1200 was daar al verskeie vuurtorings in Wes-Europa. Die meeste van hulle was egte vuurtorings met groot hout- of steenkoolvure.

Verwysings[wysig | wysig bron]

Bron[wysig | wysig bron]

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]