Bahá'í
vanuit Wikipedia, die vrye ensiklopedie.
Bahá'í is 'n relatief nuwe godsdiens wat in die negentiende eeu in die destydse Persië (moderne Iran) ontstaan het en vandag wêreldwyd tussen twee en vyf miljoen volgelinge het. Hoewel van die stigterslede van die godsdiens Sjiïtiese Moslems was en sommige mense Bahá'í daarom steeds as 'n Moslem-groep beskou, is daar aansienlike verskille tussen dié twee godsdienste wat hulle eintlik onversoenbaar maak. Bahá'í maak self daarop aanspraak dat dit 'n universele godsdiens is wat die belangrikste oortuigings van al die ander belangrike godsdienste saamvat.
Inhoud |
[wysig] Basiese leerstellings
Anders as by die meeste ander godsdienste, het Bahá'í geen rituele of godsdienstige praktyke nie. Hoewel gebed by lede aanbeveel word, is selfs dit nie verpligtend nie. Tydens samekomste neem verskillende lede leiding om uit die Heilige Skrifte voor te lees en word daar nie aan 'n spesifieke vorm of orde voorkeur gegee nie.
- Een God
Soos die Christendom, Judaïsme, Islam en Zoroastrisme, is Bahá'í 'n monoteïstiese godsdiens wat in die eerste plek glo en verklaar dat daar net Een Almagtige God bestaan. Bahá'ís glo dat hierdie God, wat die Skepper is van alles wat bestaan, vir die mens "onkenbaar" en "onbeskryflik" is. Die mens kan God dus nie uit sy eie krag of vermoë leer ken of verstaan nie.
- Manifestasies van God
Bahá'ís glo ook soos die Moslems, Judaïste en Zoroastriste dat God Hom van die vroegste tye af deur spesiale boodskappers aan die mens openbaar het. Waar Moslems en Jode egter glo dat hierdie boodskappers gewone mense was wat deur God as profete gebruik is om sy boodskap oor te dra, glo Bahá'ís dat die boodskappers almal manifestasies is van dieselfde goddelike gees. Hulle verskil ook van Moslems deurdat hulle Mohammed wel as boodskapper erken, maar nie as die laaste boodskapper soos wat Moslems glo nie. Bahá'ís glo God het in die verlede verskillende boodskappers na verskillende volke en kulture gestuur om hulle volgens sy wil te leer en te lei, en sal dit in die toekoms steeds doen. Van die belangrikste boodskappers of manifestasies tot nou was onder meer Zoroaster, Boeddha, Krisjna, Jesus Christus, Mohammed en Baha'u'llah (stigter van Bahá'í).
- Tien Gebooie
Bahá'ís volg 'n leefwyse met hoë morele standaarde waar eerlikheid, betroubaarheid, kuisheid, naastediens, vrygewigheid, en harde werk as vorms van aanbidding beskou word. Die Tien Gebooie, soos aangeteken in die Judaïstiese Tora en Christelike Bybel, word as voorskrifte vir 'n rein en (aan God) toegewyde lewe beskou. Die Tien Gebooie bepaal onder meer dat daar net Een God is en dat Hy alleen aanbid mag word; dat Sy naam nie misbruik mag word nie; dat mense die sabbat (sewende rusdag) moet onderhou, dat kinders hul ouers moet eer; dat mens nie mag moord pleeg, steel of valse getuienis teen ander lewer nie, dat mense nie ontrou mag wees in die huwelik nie en dat mense nie mekaar se besittings mag begeer nie. Bahá'í verbied ook die gebruik van alkohol, dwelmmisbruik, dobbel en skinder.
[wysig] Algemene doelstellings
Bahá'u'lláh se belangrikste doelwit was om 'n universele godsdiens te vestig wat mense van verskillende gelowe, kulture en agtergronde sou saamsnoer om God te aanbid en in die algemeen te help om van die wêreld 'n beter plek te maak. Om dit te doen, beywer Bahá'ís hulle onder meer daarvoor om die eenheid van die menslike ras en samewerking onder verskillende religieë te bevorder, harmonie tussen die wetenskap en godsdiens te verkondig, hulle te beywer vir gelykheid van geslagte, verpligte onderwys vir almal, die instelling van 'n universele of wêreldtaal en die beëindiging van uiterste rykdom en armoede, om vooroordele uit die weg te ruim en wêreldvrede te bevorder. In hierdie strewes is daar heelwat ooreenkomste tussen Bahá'í en die New Age-beweging. Die grootste verskil is egter dat hoewel Bahá'aí's ander godsdienste erken, hulle steeds daarop aandring dat daar net Een God is wat aanbid mag word, terwyl aanhangers van New Age glo dat mense kan kies of hulle 'n god, verskillende gode of selfs natuurkragte wil aanbid of volg.
[wysig] Ander oortuigings
'n Interessante verskynsel in Bahá'í is dat daar besonderse waarde geheg word aan die syfer nege. Die numeriese waarde van die Arabiese woord bahá is nege. Daar is ook nege openinge in die menslike liggaam, wat volgens Bahá'ís dui op 'n beginsel waarvolgens die ganse heelal georganiseer is. Bahá'ís het, soos Moslems, 'n jaarlikse vastyd (sien artikel: "Islam") en agt "heilige dae" waarop gebeure in die lewens van die godsdiens se stigters herdenk word. Op dié dae word daar nie gewerk nie en Bahá'í's beskou dít (om nie te werk nie) as 'n spesiale offer. Nuwejaar word op 21 Maart gevier. Van die belangrikste verskille tussen Bahá'í en Islam is onder meer dat eersgenoemde glo dat Mohammed 'n profeet was, maar nie die laaste profeet nie; dat hulle die Koran as 'n openbaring van God beskou maar nie as die "laaste en volmaakte openbaring" nie, en dat hulle die Islamitiese konsep van Djihad (heilige oorlog) verwerp en vrede voorstaan.
[wysig] Heilige skrifte
Omdat Bahá'í's glo dat alle godsdienste openbarings van God bevat, heg hulle waarde aan die heilige skrifte van die meeste ander godsdienste. Geskrifte soos die Christelike Bybel, die Joodse Tora en die Islamitiese Koran word veral intens bestudeer om te sien hoedat Bahá'u'lláh die profesieë daarin vervul het. Die belangrikste heilige skrif in Bahá'í is egter die Kitáb-i-Aqdas, wat deur Bahá'u'lláh geskryf is en beskou word as die godsdiens se wetboek. Ander belangrike geskrifte is "Versamelings van Bahá'u'lláh se Werke", "Gebede en Oordenkinge", "Sendbrief aan die Seun van Wolf", "Die Sewe Valleie" en "Die Vier Valleie". Sommige van hierdie werke is in soveel as 350 verskillende tale beskikbaar - ook in Afrikaans. 'n Interessante beginsel wat Bahá'ís volg, is dat elke mens onafhanklik van ander na die waarheid kan soek. Dit beteken dat 'n Bahá'í die heilige skrifte van die godsdiens op sy eie kan bestudeer en sy eie interpretasie daarvan kan volg.
[wysig] Leierskap
Daar is geen godsdienstige ampsbekleërs in Bahá'í nie. Plaaslike gemeentes word "geestelike samekomste" (baytu l-adl) genoem en bestaan uit 'n minimum van nege lede. In die Verenigde State van Amerika (VSA) alleen is daar meer as 1 700 sulke gemeentes. Afgevaardigdes van gemeentes kom jaarliks byeen vir 'n Algemene Jaarvergadering waar die lede van die Nasionale Geestelike Vergadering verkies word. Die internasionale hoofkwartier van Bahá'í is op die berg Karmel naby Haifa in Israel gesetel. Internasionale byeenkomste word gereeld daar, sowel as in ander lande, aangebied. Die beweging se argiewe word by die hoofkwartier gehou, wat ook as administratiewe sentrum dien. Bahá'u'lláh se graf is in die naburige stad Akkra (Akre).
[wysig] Geskiedenis van Bahá'í
- Bab: "Die Deur"
Die oorsprong van Bahá'í kan teruggevoer word na 1844 toe Sajied Ali'Mohammed, 'n Sjiïtiese Moslem, hom in die dorpie Sjiraz in die destydse Persië tot "Bab-ud-Din" (Arabies vir "deur van geloof") verklaar het. Onder sommige Sjiïtiese groepe beteken hierdie term dat hy toegang sou hê tot die Twaalfde Imam en dus as tussenganger tussen hom en Moslems sou kon optree. Die Bab - soos sy volgelinge na hom verwys het - het ook daarop aanspraak gemaak dat hy die vervulling was van verskeie profesieë waarvolgens God iemand sou stuur om 'n "nuwe godsdienstige era" in te lui. Onder sy leiding het 'n nuwe godsdiens tot stand gekom wat as Babisme bekend sou staan. Die meerderheid Sjiïete en die Persiese regering het egter die Bab se aansprake verwerp en hom as 'n ketter en godslasteraar gebrandmerk. Van sy volgelinge is gevolglik wreed vervolg en selfs vermoor. Die Bab is self in die tronk gegooi en in 1850 is hy op dertigjarige ouderdom ter dood veroordeel en om die lewe gebring. Kort hierna - in 1852 - is twintigduisend Babi's deur die Persiese regering om die lewe gebring.
- "Die Beloofde Een van Alle Eeue"
Voor sy dood het die Bab voorspel dat God negentien jaar later iemand sou stuur wat nóg groter en belangriker as hy self was. Dié persoon sou die "Beloofde Een van Alle Eeue" wees - 'n besonderse manifestasie van God soortgelyk aan Zoroaster, Boeddha, Jesus Christus en Mohammed. In 1852 is Mizra Hoesein-Ali, wat die Bab opgevolg het as leier van die Babi's, in die tronk gegooi nadat twee lede van die groep probeer het om die Sjah (keiser) van Persië om die lewe te bring. Terwyl hy in die tronk was, het Hoesein-Ali 'n openbaring van God ontvang dat hy die Beloofde Een was waarna die Bab negentien jaar tevore in sy voorspelling verwys het.
[wysig] Ontstaan van Bahá'í
Hoesein-Ali het sy naam hierna verander na Bahá'u'lláh, wat in Arabies "Glorie van God" beteken, en daarmee 'n nuwe godsdiens gevestig wat as Bahá'aí' bekend sou staan. In 1863 het hy sy roeping vir die eerste keer in die openbaar bekend gemaak - en onmiddellik teenstand gekry van die meerderheid Sjiïete. Vir die res van sy lewe sou Bahá'u'lláh, wat self vrede verkondig het, nooit weer in vrede leef nie. Hy en van sy volgelinge is van die een stad na die ander gedeporteer en as politieke gevangenes aangehou. Tot met sy dood in Akkra (Sirië) in 1892 het Bahá'u'lláh egter voortgegaan om die Bahá'í-geloof te bevorder. Hy het die beginsels en wette van Bahá'í vir sy volgelinge neergeskryf en by verskeie geleenthede briewe aan die wêreldleiers van sy tyd gestuur waarin hy die doelstellings van die godsdiens aan hulle verduidelik en hulle probeer oorhaal om dit te aanvaar.
[wysig] Groei tot wêreldgodsdiens
Bahá'u'lláh se seun, Abbas Effendi, bekend as Abdu'l-Bahá onder sy volgelinge, het ná sy pa se dood oorgeneem as leier van die Bahá'ís. Soos sy pa, is hy weens sy oortuigings in die tronk gegooi. Ná sy vrylating in 1908 het Abdu'l-Bahá 'n sendingreis deur Europa en Noord-Amerika onderneem om die Bahá'í-boodskap daar te verkondig. 'n Tak van Bahá'í is egter reeds vroeër in 1894 deur Ibrahim George Kheiralla in die VSA gevestig. Kheiralla het vir homself 'n diploma gekoop om die titel "dokter" te kan gebruik en begin om as geneesheer te praktiseer. Uit dié praktyk het hy 'n inkomste verdien en ook die geleentheid gebruik om die leerstellinge van Bahá'í met sy pasiënte te deel. In 1895 het Kheiralla en sy eerste vyf Amerikaanse bekeerlinge die "Eerste Raad van Bahá'í's in Amerika" (First Assembly of Baba'ists in America) gestig. Nuwe bekeerlinge het gou bygekom en hoewel daar later 'n skeuring tussen Kheiralla en Abdu'l-Bahá ontstaan het, het die groep aangehou groei tot die Bahá'í-groepe in die VSA teen 1920 die grootste ter wêreld was.
[wysig] Vervolging in Iran
Die Bahá'ís se geskiedenis in Persië sowel as in die moderne staat van Iran is grootliks in bloed geskrewe. Duisende van hulle het sedert die ontstaan van die godsdiens daar onder verskillende regerings as martelaars gesterf. Sedert die Iranese Revolusie onder leiding van die Sjiïtiese Ajatolla Ruholla Komeini (1900-1989) in 1979, het dié vervolging opnuut toegeneem. Die Sjiïete beskou Bahá'ís as ketters en onrusstokers en beskou dit as hul taak om hul godsdiens (Islam) teen hulle te beskerm. Huwelike tussen Bahá'ís word as prostitusie beskou omdat dit nie volgens die Islamitiese Wet geldig is nie. Bahá'ís word van spioenasie verdink omdat hulle internasionale kongresse in die buiteland bywoon. Hulle word ook beskou as samesweerders met Israel omdat hul internasionale hoofstad in Haifa (Israel) gesetel is.
[wysig] Bahá'í vandag
Bahá'í's maak daarop aanspraak dat daar aan die begin van die 21ste eeu sowat vyf miljoen volgelinge van dié godsdiens op aarde was. Onafhanklike bronne dui egter daarop dat dié syfer waarskynlik nader aan twee miljoen lede is. Hoe dit ook al sy, Bahá'í het in die sowat 150 jaar van sy bestaan gegroei tot 'n wêreldgodsdiens met lede in minstens driehonderd verskillende lande. In die VSA was daar teen 1990 sowat 110 000 Bahá'ís en aanduidings is dat die godsdiens daar - soos in verskeie ander Westerse lande - steeds veld wen. In Afrika was daar na raming teen 1993 sowat 1,5 miljoen Bahá'ís. Afrika-lande waar daar redelike groot Bahá'í-gemeenskappe is, is onder meer Uganda, Botswana, Kenia, Tanzanië, die Kongo, Rwanda, Tsjad, Burundi, Zambië en Malawi. Daar is ook klein groepies in Madagaskar en Namibië.
