Burundi

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Republika y'Uburundi (Kirundi)
République du Burundi (Frans)
Republiek van Burundi
Vlag van Burundi Wapen van Burundi
Vlag Wapen
Nasionale leuse:
Ubumwe, Ibikorwa, Amajambere (Kirundi)
Unité, Travail, Progrès (Frans)
(Afrikaans: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")
Volkslied: Burundi Bwacu
(Kirundi vir: "Ons Burundi")
Ligging van Burundi
Hoofstad Bujumbura

3°30′S 30°00′O

Grootste stad Bujumbura
Amptelike tale Kirundi en Frans
Regering Presidensiële republiek
Pierre Nkurunziza
Terence Sinunguruza
Gervais Rufyikiri
Onafhanklikheid
Status
• Deel van
Rwanda-Burundi
(VN-trustgebied)
• van België
• Republiek



19451962

1 Julie 1962
1 Julie 1966
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
27 834 km2  (145ste)
10 745 myl2
7,8
Bevolking
 - 2012-skatting
 - 2008-sensus
 - Digtheid
 
8 749 000[1] (89ste)
8 053 574[2]
314,3 / km2 (45ste)
814,2 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2012-skatting

$5,488 miljard[3]
$625[3]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2012-skatting

$2,475 miljard[3]
$282[3]

MOI (2013) 0,389[4] (180ste)  –  laag
Gini (1998) 42,4[5] –  medium
Geldeenheid Frank (FBu) (BIF)
Tydsone
 - Somertyd
SAT (UTC+2)
nie toegepas nie (UTC+2)
Internet-TLD .bi
Skakelkode +257

Burundi is naas Rwanda die mees digbevolkte land in Afrika. Net soos sy buurstaat is dit 'n voormalige deelgebied van Duits-Oos-Afrika, wat later as mandaatgebied van die Verenigde Nasies 'n Belgiese administrasie kry. Albei lande word deur etniese konflikte tussen die Toetsi-minderheid en die meerderheid van die Hoetoe geteister.

Geskiedenis[wysig]

Kaart wat Burundi vertoon

Burundi is oorspronklik die tuisland van die Hoetoe, 'n volk van akkerbouers. Tydens die 15de eeu vestig die Toetsi, veeboere wat vanuit die noorde na die gebied van die groot mere van Sentraal-Afrika getrek het, hulle in die gebied van die huidige Burundi en onderwerp die inheemse bevolking in 'n feodale stelsel. Omtrent 1500 word die Koninkryk Burundi opgerig.

In die laat 19de eeu kom Burundi saam met die aangrensende Rwanda onder die invloed van die Duitse Ryk en word as selfregerende sultanaat deel van Duits-Oos-Afrika. Troepe vanuit Belgies-Kongo verower die gebied in 1916 en stel 'n militêre bewind in. Burundi word saam met Rwanda ná die Eerste Wêreldoorlog deel van die Belgiese mandaatgebied Rwanda-Urundi.

In 1960 word die mandaatgebied weer in sy oorspronklike deelgebiede Rwanda en Burundi geskei. Die monargistiese Mwami- of Koninklike Party wen die eerste algemene verkiesing, wat in 1961 onder die toesig van die Verenigde Nasies plaasvind. Met die onafhanklikwording op 1 Julie van die volgende jaar word die monargistiese staatsbestel behou, tog bly die politieke en ekonomiese bemagtiging van die Hoetoe-meerderheid 'n ernstige vraagstuk wat die ontwikkeling van die land oorskadu. Ondanks 'n aantal maatreëls ter bevordering van die belange van die Hoetoe eis 'n opstand in 1959 duisende slagoffers onder die Toetsi. Die verdeeldheid van die politieke Toetsi-elite en etniese konflikte lei tot herhaalde staatsgrepe, en in Julie 1966 Koning Mwamboetsa IV afstand van die troon doen ten gunste van die nuwe maghebber Michel Micombero, wat op 28 November van dieselfde jaar die Republiek van Burundi uitroep. Hy bly diktatoriale staats- en regeringshoof tot die staatsgreep van 1976. Die burgeroorlog tussen Toetsi en Hoetoe in die sewentigerjare lei tot grootskaalse slagtings van veral opgeleide Hoetoe en politieke spanninge met Tansanië, wat as 'n toevlugsoord vir duisende Hoetoe dien.

Die etniese konflkite duur ook in die tagtiger- en negentigerjare voort. Burundi probeer herhaaldelik voordeel uit die burgeroorlog in die aangrensende Demokratiese Republiek van Kongo te trek, waarby die yl bevolkte landgebiede en natuurlike hulpbronne van die buurstaat 'n begeerlike objek vir Burundi se maghebbers maak.

Ekonomie[wysig]

Burundi is die armste land in die wêreld (BBP per capita: US$106 in 2005). Bestaansboerdery is die ekonomiese basis vir die grootste deel van die bevolking, wat maniok (broodwortels), piesangs, mielies, bone, rys en groente verbou. Katoen, koffie, tee en tabak is belangrike uitvoerprodukte. Die lae produktiwiteit van die veeteelt belemmer die opbou van uitvoermarkte, en net velle word in groot hoeveelhede bemark.

Vissery speel 'n belangrike rol as een van die skaars bronne van proteïen in die land, terwyl die bosbou deur die grootskaalse ontwouding en erosie geknel word.

Die industriële ontwikkeling van die land is weens die gebrek aan kapitaal, die lae binnelandse aanvraag en die ongunstige geografiese ligging beperk op die verwerking van voedselprodukte en klereproduksie. Die natuurlike hulpbronne van uraan, koper, kobalt en nikkel is nog nie ontgin nie.

Verwysings[wysig]

  1. (en) World Population Prospects, the 2010 Revision. Esa.un.org (1 Februarie 2012). Besoek op 31 Julie 2014.
  2. (en) 3rd general census (2008). Presidence.bi (14 April 2010). Besoek op 31 Julie 2014.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en) Burundi”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 31 Julie 2014.
  4. (en) 2014 Human Development Report Summary”. pp. 21-25 United Nations Development Programme: 2014. URL besoek op 31 Julie 2014.
  5. (en) Distribution of family income – Gini index”. The World Factbook. Central Intelligence Agency. URL besoek op 31 Julie 2014.

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Burundi (kategorie)

Regering[wysig]

Nuus[wysig]


 
Lande in Afrika

Algerië | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Comore-eilande | Demokratiese Republiek van die Kongo | Djiboeti | Egipte | Ekwatoriaal-Guinee | Eritrea | Ethiopië | Gaboen | Gambië | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkus | Kaap Verde | Kameroen | Kenia | Lesotho | Liberië | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mosambiek | Namibië | Niger | Nigerië | Republiek van die Kongo | Rwanda | São Tomé en Príncipe | Senegal | Sentraal-Afrikaanse Republiek | Seychelle | Sierra Leone | Soedan | Somalië | Suid-Afrika | Suid-Soedan | Swaziland | Tanzanië | Togo | Tsjad | Tunisië | Uganda | Zambië | Zimbabwe

Omstrede gebiede: Arabiese Demokratiese Republiek Sahara - Cabinda - Galmudug - Puntland - Somaliland
Afhanklike gebiede: Brits: Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha | Frans: Mayotte - Réunion | Portugees: Madeiraeilande | Spaans: Kanariese Eilande - Ceuta en Melilla

Lande van: Asië Europa Noord-Amerika Oseanië Suid-Amerika