Ganesja

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Ganesja (Gaṇeśa)
Basohli miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi.[1]
Basohli miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi.[1]
Devanagari: गणेश
Affiliasie: Dêwa
Mantra: ॐ गणेशाय नमः
(Oṃ Gaṇeśāya Namaḥ)
Wapen: Paraśu (Byl),[2]
Pāśa (Lasso), [3]
Aṅkuśa (Haakk) [4]
Metgesel: Boeddhi (wysheid),
Riddhi (welvaart),
Siddhi (vervulling)
Rydier: muis

Ganesja (Sanskrit: गणेश; ), wat ook as Ganapati en Winajaka bekend staan, is een van die bekendste en geliefdste Hindoegode.[5] Sy gelykenis word oral in Indië aangetref[6] en Hindoesektes aanbid hom ongeag van ander affiliasies.[7] Aanbidding van Ganesja is nie slegs tot Hindoes en Indië beperk nie, maar kom wydverspreid voor, ook onder Djains en Boeddhiste.[8]

Ganesja word maklik geïdentifiseer as die god met 'n olifantkop.[9] Hy word oor die algemeen vereer vir die wegneem van hindernisse[10] en as die Heer van Beginpunte en Heer van Hindernisse (Wignesja, Wignesjvara),[11] beskermheilige van die kunste en wetenskappe en die dêwa (god) van intellek en wysheid.[12] Hy word vereer aan die begin van rituele en seremonies en word opgeroep as die Beskermer van Letters tydens skryfsessies.[13] Verskeie tekste dokumenteer mitologiese anekdotes geassosieer met sy geboorte en dade en verduidelik sy eiesoortige ikonografie.

Ganesja het as 'n afsonderlike goddelikheid ontwikkel in duidelik-herkenbare vorm in die 4de en 5de eeue, tydens die Ghoepta-tydperk en het eienskappe van Wediese en voor-Wediese voorgangers geërf.[14] Hy het vinnig gewild geword en is in die 9de eeu plegtig ingesluit in die vyf hoofgode van Smartisme ('n Hindoe-denominasie). Aanhangers van die Ganapatja-sekte, wat Ganesja as die allerhoogste goddelikheid geïdentifiseer het, het tydens dié tydperk ontstaan.[15] Die hoofgeskrifte toegewy aan Ganesja is die Ganesja-poerana, die Moedgala-poerana en die Ganapati Atharvasjirsa.

Etimologie en ander name[wysig]

Ganesja het baie ander titels en byname, insluitend Ganapati en Wignesjvara. Die Hindoe eretitel Sjrie (ook gespel Sri) word dikwels voor sy naam geplaas. Een van die gewilde maniere waarop Ganesja aanbid word is deur 'n Ganesja-sahasranama, 'n litanie van "'n duisend name van Ganesja", te dreun-sing. Elke naam in die sahasranama dra 'n ander betekenis en simboliseer 'n ander aspek van Ganesja. Ten minste twee verskillende weergawes van die Ganesja-sahasranama bestaan: een weergawe kom van die Ganesja-poerana, 'n Hindoe geskrif wat Ganesja vereer.[16]

Die naam Ganesja is 'n Sanskrit-samestelling van die woorde gana (Sanskrit: गण; gaṇa), wat "groep", "menigte" of "kategoriestelsel" beteken, en isja (Sanskrit: ईश; īśa), wat "heer" of "meester" beteken.[17] Die woord gaņa word dikwels gesien asof dit na die gaņas, 'n groep halfgoddelike wesens wat deel vorm van die gevolg van Sjiwa, verwys wanneer dit met Ganesja geassosieer word.[18] Die term beteken meer algemeen 'n kategorie, klas, gemeenskap, verenigings, of koöperasie.[19] Sommige kommentaarskrywers interpreteer die naam "Heer van die Gaņas" as "Heer van Gashere" of "heer van geskepte kategorieë", soos die elemente.[20] Ganapati (Sanskrit: गणपति; gaṇapati), 'n sinoniem vir Ganesja, is 'n samestelling wat bestaan uit gaṇa, wat "groep" beteken, en pati, wat "heerser" of "heer" beteken.[21] Die Amarakośa,[22] 'n vroeë Sanskrit-leksikon, lys agt sinonieme vir Ganesja : Winajaka, Wighnaraja} (ewkivalent aan Wignesja), Dwaimatura ("een wat twee moeders het"),[23] Ganadhipa (ekwivalent aan Ganapati en Ganesja), Ekadanta ("een wat 'n olifanttand het"), Heramba, Lambodara ("een wat 'n boepmaag het", of, letterlik, "een wat 'n hangmaag het"), en Gajanana ("een wat die gesig van 'n olifant het").[24]

Winajaka (Sanskrit: विनायक; vināyaka) is 'n algemene naam vir Ganesja wat in die poeranas en in Boeddhistiese Tantras voorkom.[25] Die naam word weerspieël in die benaming van die agt beroemde Ganesja-tempels in Maharashtra wat bekend staan as die astawinajaka.[26] Die name Wignesja en Wignesjvara ("Heer van Hindernisse")[11] verwys na sy primêre funksie in Hindoe-mitologie as die skepper en verwyderaar van hindernisse (vighna).[27]

'n Prominente naam vir Ganesja in die Tamil-taal is Pille of Pillaiyar ("klein kind").[28] A. K. Narain onderskei die terme deur aan te dui dat pille 'n "kind" beteken, terwyl pillaiyar 'n "adellike kind" beteken. Hy voeg by dat die woorde pallu, pella, en pell in die Dravidiese taalfamilie op "tand", of "olifanttand" dui, maar meer dikwels op "olifant".[29] Anita Raina Thapan merk op dat die stamwoord pille in die naam Pillaiyar oorspronklik "die kleintjies van die olifant" kon beteken het, omdat die Pali-woord pillaka "'n jong olifant" beteken.[30]

Ikonografie[wysig]

Die standbeeld van Ganesja is in die Mysore Distrik van Karnataka geskep in die 13de eeu.

Ganesja is 'n gewilde figuur in Indiese kuns.[31] Anders as dié van ander gode, vertoon afbeeldings van Ganesja groot verskeidenheid en onderskeibare patrone wat gaandeweg verander.[32] Hy kan staande of dansende uitgebeeld word; heldhaftig besig om demone te beveg, spelend met sy familie as seun, sittende, of besig met aksies in verskeie eietydse situasies.

Ganesja-beelde was teen die 6de eeu algemeen in baie dele van Indië.[33] Die figuur wat na regs vertoon word is tipies van Ganesja-standbeelde van 900–1 200, nadat Ganesja goed gevestig is as 'n onafhanklike god met sy eie sekte. Hierdie voorbeeld vertoon sommige van Ganesja se algemene ikonografiese elemente. 'n Byna identiese standbeeld is deur Paul Martin-Dubost as vanuit 973–1200 gedateer,[34] en 'n ander soortgelyke beeld is deur Pratapaditya Pal as vanuit ca. 12de eeu gedateer.[35] In hierdie beelde het Ganesja die kop van 'n olifant, 'n groot maag en met vier arms, iets wat algemeen is in uitbeeldings van Ganesja. Hy hou sy eie gebroke tand in sy onderste regterhand en hou 'n lekkerny (wat hy met sy slurp proe) in sy onderste linkerhand. Hierdie motief waarin Ganesja sy slurp skerp na sy linkerkant draai om 'n lekker in sy onderste linkerhand te proe is 'n besonder argaïese eienskap.[36] 'n Meer primitiewe standbeeld in een van die Ellora-grotte met hierdie algemene vorm word terugdateer tot die 7de eeu.[37] Die ander hande se besonderhede kom nie duidelik na vore in die beeld wat vertoon word nie. In die standaard konfigurasie hou Ganesja tipies 'n byl[2] of 'n ankus (olifantstaf)[4] in een boonste arm vas en 'n vangriem[3] in die ander boonste arm.

Die invloed van hierdie ou samestelling van ikonografiese elemente kan steeds in eietydse voorstellings van Ganesja gesien word. In een moderne vorm is die enigste variasie op die ou elemente die onderste regterhand wat nie die gebroke tand vashou nie, maar eerder na die kyker gedraai is in 'n gebaar van beskerming of vreesloosheid.[38] Dieselfde kombinasie van vier arms en eienskappe kom voor in beelde waar Ganesja dansend vertoon word, wat 'n baie gewilde tema is.[39]

Algemene eienskappe[wysig]

'n Tipiese vierarm-vorm. Miniatuur van die Noerpoerskool (circa 1810).[40]

Ganesja is sedert die vroeë stadiums van sy verskyning in Indiese kuns uitgebeeld met die hoof van 'n olifant.[41] Poeraniese mites verskaf talle verduidelikings vir hoe hy die olifanthoof bekom het.[42] Een van sy gewilde vorms, Heramba-Ganapati, het vyf olifantkoppe. Ander minder bekende variasies met verskillende aantal hoofde kom ook voor.[43] Terwyl sommige tekste aandui dat Ganesja met 'n olifanthoof gebore is, bekom hy die olifanthoof in meeste verhale eers later.[44] Die motief wat die meeste voorkom in hierdie verhale is dat Ganesja met 'n mens se kop en liggaam gebore is en dat Sjiwa sy kop afgekap het toe Ganesja tussen hom en Parwati gekom het. Sjiwa het daarna Ganesja se oorspronklike hoof vervang met dié van 'n olifant.[45] Details van die geveg en waar die nuwe hoof vandaan gekom het wissel volgens verskillende bronne.[46] In 'n ander verhaal het sy moeder, Parwati, met Ganesja se geboorte haar nuwe baba aan ander die gode gewys. Die ongeluk het toegeslaan toe die god Sjani (Saturnus), van wie gesê word dat hy 'n bose oog gehad het, na hom gekyk het; wat veroorsaak het dat die baba se kop tot as verbrand het. Die god Wisjnoe het die situasie beredder en die ontbrekende hoof vervang met dié van 'n olifant.[47] 'n Ander verhaal vertel dat Ganesja direk deur Sjiwa se lag geskep is. Omdat Sjiwa Ganesja as té aanloklik beskou het, het hy hom 'n olifanthoof en 'n groot maag gegee.[48]

Ganesja se vroegste naam was Ekadanta ("Eentand"), wat verwys het na sy een heel tand (die ander een is afgebreek).[49] Sommige van die vroegste beelde van Ganesja vertoon hom waar hy sy gebreekte tand vashou.[50] Die belangrikheid van hierdie onderskeidende eienskap word weerspieël in die Moedgala-poerana, wat stel dat die naam van Ganesja se tweede inkarnasie "Ekadanta" is.[51] Ganesja se boepmaag verskyn as 'n onmiskenbare eienskap in vroeë standbeelde van hom wat dateer uit die Ghoepta-tydperk (vierde tot sesde eeue).[52] Hierdie eienskap is só belangrik dat, volgens die Moedgala-poerana, twee verskillende inkarnasies van Ganesja name gebruik wat daarop gebaseer is: Lambodara ("Boepmaag", of, letterlik, "hangende maag") en Mahodara ("Groot Maag").[53] Beide name is Sanskrit-samestellings wat sy maag beskryf (Sanskrit: udara).[54] Die Brahmanda-poerana sê dat Ganesja die naam Lambodara het omdat al die heelalle (d.w.s. kosmiese eiers) van die verlede, hede en toekoms in hom teenwoordig word.[55] Die aantal arms wat Ganesja het wissel; sy bekendste vorms het tussen twee en sestien arms.[56] Baie uitbeeldings van Ganesja vertoon vier arms. Die vierarm-vorm word in Poeraniese bronne genoem en is in sommige ikonografiese tekste as 'n standaard vorm gekodifiseer.[57] Sy vroegste beelde het twee arms.[58] Vorms met 14 en 20 arms het gedurende die 9de en 10de eeue in sentraal Indië verskyn.[59] Die slang is 'n algemene vorm in Ganesja-ikonografie en verskyn in baie vorms.[60] Volgens die Ganesja-poerana, het Ganesja die slang Wasuki om sy nek gedraai.[61] Ander uitbeeldings van slange sluit in die gebruik van 'n heilige draad[62] om die maag gedraai as 'n gordel, in 'n hand vasgehou, om die enkels gedraai, of as 'n troon. Op Ganesja se voorkop kan daar 'n derde oog voorkom, of die Sjiwaïse sektariese merk (Sanskrit: tilaka) wat uit drie horisontale lyne bestaan.[63] Die Ganesja-poerana beskryf 'n tilaka-merk sowel as 'n sekelmaan op die voorkop.[64] 'n Bepaalde vorm van Ganesja genaamd Bhalachandra ("Maan op die Voorkop") sluit hierdie ikonografiese element in.[65]

Die kleure wat die meeste met Ganesja geassosieer word is rooi[66] en geel, maar spesifieke ander kleure word met sekere vorms geassosieer.[67] Baie voorbeelde van kleurassosiasies met spesifieke meditasievorms word in die Sritattvanidhi, 'n verhandeling oor Hindoe ikonografie, voorgeskryf. Wit word byvoorbeeld met sy voorstelling as Heramba-Ganapati en Rina-Mochana-Ganapati ("Ganapati wat van gebondenheid bevry is") geassosieer.[68] Ekadanta-Ganapati word as blou gevisualiseer tydens meditasie op dié vorm.[69]

Wahanas[wysig]

Ganesja wat op sy muis ry. 'n Beeld by die Vaidyeshwara tempel in Talakkadu, Karnataka, Indië. Let op die rooi blomme wat deur die aanbidders geoffer word.

Die vroegste Ganesja-beelde ontbreek 'n wahana: 'n dier, mitiese entiteit of droombeeld wat dikwels as rydier gebruik word en 'n noue verbintenis met 'n Hindoeïstiese goddelikheid het.[70] Van die agt inkarnasies van Ganesja wat in die Moedgala-poerana beskryf word, het Ganesja in vyf daarvan 'n muis. In sy inkarnasie as Vakratunda gebruik hy 'n leeu , in sy inkarnasie as Vikata 'n pou en in sy inkarnasie as Wighnaraja Shesha, die goddelike slang.[71] Van die vier inkarnasies van Ganesja wat in die Ganesja-poerana gelys word, het Mohotkata 'n leeu, Majuresvara 'n pou, Dhumraketu 'n perd, en Gajanana 'n rot.[72] Djainistiese uitbeeldings van Ganesja vertoon sy wahana as 'n muis, olifant, skilpad, ram of 'n pou.[73]

Ganesja word dikwels uitgebeeld waar hy op 'n muis of rot ry of waar die diere na hom omsien.[74] Martin-Dubost sê dat die rot gedurende die 7de eeu in sentraal en westelike Indië as die hoofrydier in beelde van Ganesja begin verskyn het en altyd naby sy voete geplaas is.[75] Die muis as 'n wahana het vir die eerste keer in geskrewe bronne verskyn in die Matsja-poerana en later in die Brahmananda-poerana en Ganesja-poerana, waar Ganesja dit slegs in sy laaste inkarnasie as sy rydier gebruik.[76] Die Ganapati Atharvashirsa sluit 'n meditasievers oor Ganesja in, wat beskryf hoe die muis op sy vlag verskyn.[77] Die name Mūṣakavāhana ("muis-wahana") en Ākhuketana ("rot-banier") verskyn in die Ganesja Sahasranama.[78]

Die muis word op verskeie manier geïnterpreteer. Volgens Grimes interpreteer "baie, indien nie almal nie ... dit op negatiewe wyse; dit simboliseer tamoguna ['donkerheid'] sowel as begeerte".[79] Op soortgelyke wyse sê Michael Wilcockson dat dit diegene simboliseer wat begeertes wil oorkom en minder selfsugtig wil wees.[80] Krishan merk op dat die rot verwoestend en 'n plaag vir gewasse is. Die Sanskrit-woord mūṣaka ("muis") is afgelei van die stam mūṣ ("steel", "roof"). Dit was noodsaaklik om die rot as 'n vernietigende pes te onderdruk, 'n soort belemmering wat oorkom moes word. Volgens die teorie, wat Ganesja wys as meester van die rot, demonstreer dit sy funksie as Wignesjvara ("Heer van Hindernisse") en verskaf dit getuienis van sy moontlike rol as 'n volks-grāmata-devatā (dorpgoddelikheid) wat later meer vernaam geword het.[81] Martin-Dubost merk op dat daar 'n oogpunt is waarvolgens die rot 'n simbool is wat voorstel dat Ganesja, soos die rot, selfs die mees geheime plekke binnedring.[82]

Assosiasies[wysig]

'n Uitvoerige idool van Ganesja by die Kudroli Bhagavathi tempel in Mangalore, Indië. Ganesja word algemeen oral in Indië aanbid as die verwyderaar van hindernisse.

Hindernisse[wysig]

Ganesja is Wignesjvara of Wighnaraja, die "Heer van Hindernisse", beide van 'n materiële en geestelike orde.[83] Hy word algemeen as die verwyderaar van hindernisse aanbid. Hy plaas egter ook tradisioneel hindernisse op die pad van dié wat getoets moet word. Paul Courtright sê dat dit "sy taak in die goddelike skema, sy 'dharma' is om hindernisse te plaas en te verwyder ... dit is sy besondere gebied, die rede vir sy skepping".[84]

Krishan merk op dat sommige van Ganesja se name skakerings van veelvuldige rolle reflekteer wat met die loop van tyd ontwikkel het.[27] Dhavalikar skryf die snelle opkoms van Ganesja in die Hindoe-panteon én die verskyning van die Ganapatjas toe aan die klemverskuiwing van vighnakartā ("hindernisskepper") na vighnahartā ("hindernisvermyer").[85] Beide funksies is egter steeds wesenlik tot sy karakter, soos Robert Brown verduidelik: "selfs ná die Poerāṇiese Gaṇeśa goed gedefinieer is het Gaṇeśa in kuns hoofsaaklik belangrik gebly vir sy tweeledige rol as skepper en verwyderaar van hindernisse en het hy dus beide 'n negatiewe en 'n positiewe aspek".[86]

Boeddhi[wysig]

Ganesja word ook beskou as die Heer van Intelligensie.[87] In Sanskrit is die woord boeddhi die vroulike selfstandige naamwoord wat as intelligensie, wysheid, of intellek vertaal word.[88] Die konsep van boeddhi word nou geassosieer met die persoonlikheid van Ganesja, veral in die Poeraniese tydperk, toe baie stories klem geplaas het op sy slimheid en liefde vir intelligensie. Een van Ganesja se name in die Ganesja-poerana en die Ganesja-sahasranama is Boeddhiprija.[89] Hierdie naam kom ook voor in 'n lys van 21 name aan die einde van die Ganesja-sahasranama.[90] Die woord prija kan beteken "lief vir" en in 'n huwelikkonteks kan dit "minnaar" of "eggenoot" beteken,[91] die naam kan dus "Lief vir Intelligensie" of "Boeddhi se Man" beteken.[92]

Aum[wysig]

Ganesja (Devanagari) Aum juweel

Ganesja word met die Hindoe-mantra Aum (, ook Om) geassosieer. Die term oṃkārasvarūpa ("Aum is sy vorm"), wanneer dit met Ganesja geassosieer word, verwys na die gedagte dat hy die oerklank verpersoonlik.[93] Die Ganapati Atharvashirsa getuig van dié assosiasie. Chinmayananda vertaal die relevante gedeelte as volg:

(O Heer Ganapati!) U is (die Drie-enigheid) Brahma, Wisjnoe en Mahesa. U is Indra. U is vuur [Agni] en lug [Vāyu]. U is die son [Sūrya] en die maan [Candrama]. U is Brahman. U is (die drie wêrelde) Bhuloka [aarde], Antariksha-loka [ruimte], en Swargaloka [hemel]. U is Om. (Dit wil sê, U is al hierdie dinge).[94]

Sommige aanhangers sien ooreenkomste tussen die vorm van Ganesja se liggaam in ikonografie en die vorm van Aum in die Devanāgarī Tamil-skrifte.[95]

Eerste chakra[wysig]

Volgens Kundalini-joga is Ganesja gesetel in die die eerste chakra, genaamd mūlādhāra. Mula beteken "oorspronklik, hoof"; adhara beteken "basis, fondament". Die muladhara chakra is die beginsel waarop die manifestasie of uiterlike uitbreiding van die Goddelike Krag berus.[96] Daar word ook van hierdie assosiasie getuig in die Ganapati Atharvashirsa. Courtright vertaal die gedeelte as volg: "[O Ganesja,] U vertoef voortdurend in die sakrale pleksus by die basis van die ruggraat [mūlādhāra cakra]".[97] Dus het Ganesja 'n permanente woonplek in elke wese by die Muladhara.[98] Ganesja hou, ondersteun en lei al die ander chakras, en "bepaal [hiermee] die kragte wat die wil van die lewe aandryf".[96]

Familie en metgeselle[wysig]

Sjiwa en Pārwatī gee geboorte aan Ganesja. Kangra-miniatuur, 18de eeu. Allahbad-museum, Nieu-Delhi.
Ganesja met Riddhi en Siddhi

Hoewel Ganesja dikwels beskou word as die seun van Sjiwa en Parwati, verskil die Poeraniese mites oor sy geboorte.[99] Hy kon deur Sjiwa geskep gewees het,[100] of deur Parwati,[101] of deur Sjiwa én Parwati,[102] of op geheimsinnige wyse verskyn het en deur Sjiwa en Parwati ontdek gewees het.[103]

Ganesja se familie sluit in sy broer Skanda, wat ook "Karttikeya", "Murugan" en ander name genoem word.[104] Streeksverskille bepaal die volgorde van hulle geboortes. In noordelike Indië word gewoonlik gemeen dat Skanda ouer is, terwyl Ganesja in die suide as die eersgeborene gesien word.[105] Skanda was 'n belangrike oorlogsgod tussen ongeveer 500 en 600 v.C., waarna aanbidding van hom in noordelike Indië dramaties gedaal het. Soos wat Skanda geval het, het Ganesja gestyg. Verskeie verhale vertel van wedywering tussen die twee broers[106] wat sekere sektariese invloede kan weerspieël.[107]

Ganesja se huwelikstatus, die onderwerp van heelwat vakkundige navorsing, wissel dramaties in mitologiese verhale.[108] Een mitepatroon identifiseer Ganesja as 'n ongetroude brahmacārin: 'n goddelikheid wat vir 'n bepaalde tyd onthouding aanslaan.[109] Hierdie standpunt is algemeen in suidelike Indië en dele van noordelike Indië.[110] 'n Ander mitepartoon assosieer hom met die konsepte Boeddhi ("intellek"), Siddhi ("geestelike krag"), en Riddhi ("welvaart"); hierdie drie eienskappe word soms verpersoonlik as godinne, wat as Ganesja se vroue beskryf word.[111] Hy kan ook met 'n enkele gade of 'n naamlose bediende vertoon word.[112] Nog 'n patroon verbind Ganesja met die godin van kultuur en die kunste, Saraswati of Śarda (veral in die Indiese staat Maharashtra).[113] Hy word ook geassosieer met die godin van geluk en welvaart, Laksjmi. [114] Nog 'n patroon, hoofsaaklik in die Bengale-gebied, koppel Ganesja met die meelpiesangboom, Kala Bo,[115] wat tydens 'n ritueel in 'n godin verander.

Die Sjiwa-poerana sê dat Ganesja twee seuns gehad het: Kşema ("welvaart") en Lābha ("wins"). In noordelike Indiese variante van die verhaal word dikwels gestel dat die seuns Śubha ("gunstigheid") en Lābha is.[116] Die 1975-Hindifilm Jai Santoshi Maa vertoon Ganesja getroud met Riddhi en Siddhi en met 'n dogter genaamd Santoshi Ma, die godin van bevrediging. Die storie het geen Poeraniese gronde nie en Anita Raina Thapan en Lawrence Cohen haal Santoshi Ma se kultus aan as getuienis van Ganesja se volgehoue ontwikkeling as 'n gewilde god.[117]

Aanbidding en feeste[wysig]

Ganesja-feesvieringe deur die Indiese en Sri Lankse Tamil-gemeenskap in Parys, Frankryk

Ganesja word op baie godsdienstige en sekulêre geleenthede aanbid; veral aan die begin van ondernemings, soos die koop van 'n motorvoertuig of die stig van 'n sakeonderneming.[118] K.N. Somayaji sê, "daar kan skaars 'n Hindoe huis [in Indië] wees wat nie 'n idool van Ganapati het nie. [..] Ganapati, wat die gewildste god in Indië is, word deur alle kaste en in alle dele van die land aanbid".[119] Aanhangers glo dat as Ganesja gunstig gestem word, hy sukses, welvaart en beskerming teen teëspoed verskaf.[120]

Ganesja is 'n nie-sektariese god en Hindoes van alle denominasies roep hom op aan die begin van gebede, belangrike ondernemings en godsdienstige seremonies.[121] Dansers en musici, veral in suidelike Indië, begin opvoerings soos die Bharatnatjam-dans met 'n gebed aan Ganesja.[122] Mantras soos Om Sjrie Gaṇeshāya Namah ("Om, begroeting tot die Roemryke Ganesja") word dikwels gebruik. Een van die bekendste mantras wat met Ganesja geassosieer word is Om Gaṃ Ganapataye Namah ("Om, Gam, Begroeting tot die Heer van Gashere").[123]

Volgelinge offer soetgoed soos modaka (neut-en-klapperballetjies) en laddu's (klein gebakte deegballetjies wat in stroop gedoop word) aan Ganesja.[124] Hy word dikwels uitgebeeld waar hy 'n bak lekkers, genaamd 'n modakapatra dra.[125] As gevolg van sy identifikasie met die kleur rooi word hy dikwels met rooi sandelhoutpasta[126] of rooi blomme aanbid. Kweekgras (Cynodon dactylon) en ander materiale word ook in sy aanbidding gebruik.[127]

Een van die feeste wat met Ganesja geassosieer word sluit in die "Winajaka- of Ganesja-chaturthi op die vierde dag van die aanwassende maan (śuklapakṣa) in Augustus of September (bhādrapada in die Hindoekalender). Ganesja se versjaarsdag (Ganesja jajanti) word op die (vierde dag van die afnemende maan (kṛṣṇapakṣa) in Januarie of Februarie (māgha in die Hindoekalender) gevier word. [128]

Ganesja-tjatoerthi[wysig]

Die visarjan-seremonie van Heer Ganesja tydens die Tjaturthi-fees in Hyderabad, Indië
Ganesja-beeld tydens Divali in Londen

'n Jaarlikse fees vereer Ganesja vir tien dae. Dit begin op Ganesja Tjaturthi, wat tipies in laat Augustus of aan die begin van September val.[129] Die fees bereik sy hoogtepunt op die dag Ananta Tjatoerdasji, wanneer afbeeldings (moertis) van Ganesja in die mees geleë waterliggaam gedompel word.[130] In 1893 het Lokmanya Tilak hierdie jaarlikse fees van private familievieringe omskep tot 'n openbare gebeurtenis.[131] Hy het dit gedoen om "die gaping tussen die Brahmane en die nie-Brahmane te oorbrug en om 'n gepaste konteks te vind om 'n nuwe eenheid tussen hulle op voetsoolvlak te bou" in sy nasionalistiese strewe teen die Britte in Maharashtra.[132] As gevolg van Ganesja se breë gewildheid as "die god vir Almal", het Tilak hom gekies as 'n saamtrekpunt vir Indiese protes teen die Britse bewind.[133] Tilak was die eerste om groot publieke beelde van Ganesja in paviljoene te installeer, en hy het die gebruik om publieke beelde te dompel op die tiende dag daar gestel.[134] Vandag vier Hindoes oral in Indië die Ganapati-fees met groot entoesiasme, maar dit is die gewildste in die Maharashtra-staat.[135][136] Reuse feeste word in Mumbai en in die omliggende gordel Ashtavinajaka-tempels gehou.

Tempels[wysig]

In Hindoetempels word Ganesja op verskeie maniere uitgebeeld: as 'n akoliet of ondergeskikte god (pãrśva-devatã}); as 'n god verwant aan die hoofgod (parivāra-devatã); of as die hoofgod van die tempel (pradhāna), behandel op soortgelyk wyse as die hoogste gode van Hindoe-panteon.[137] As die god van oorgange word hy in die deure van baie Hindoe-tempels geplaas om die onwaardiges buite te hou, wat analoog aan sy rol as Parwati se deurwag is.[138] Verder is verskeie aanbiddingsplekke toegewy aan Ganesja self, waarvan veral die Asjtawinajak (Sanskrit: अष्टविनायक; aṣṭavināyaka; letterlik "agt Ganesja (-tempels)") in Maharashtra bekend is. Die agt tempels wat binne 'n 100-kilometer radius van die stad Pune geleë is, vereer elkeen 'n besondere vorm van Ganapati, met sy eie leër en legende; saam "vorm hulle 'n mandala wat die heilige kosmos van Ganesja afmerk".[139]

Daar is baie ander belangrike Ganesja-tempels in die volgende plekke: Wai in Maharasjtra; Oejjain in Madhjapradesj; Jodhpoer, Nagaur en Raipoer (Pali) in Rajasthan; Baidjanath in Bihar; Baroda, Dhokala, en Balsad in Gujarat en die Dhoendiraj-tempel in Waranasi, Oettarpradesj. Prominente Ganesja-tempels in suidelike Indië sluit die volgende in: die Jamboekeśvara-tempel in Tirutjirapalli; in Ramesjvaram en Soetjindram in Tamil Nadoe; Hampi, Kasargod, en Idagoenji in Karnataka; en Bhadratjalam in Andhrapradesj.[140]

T. A. Gopinatha merk op: “elke dorpie het egter sy eie beeld van Vighneśvara (Wignesjvara) met of sonder 'n tempel om dit te huisves. By die ingange van dorpies en forte, onder pīpaḹa-bome […], in 'n hoek […] in tempels van Wiṣṇu (Wisjnoe) sowel as Śiwa (Sjiwa) en ook in aparte bedevaartplekke spesifiek in Śiwa-tempels gebou […]; word die figuur van Vighneśvara byna sonder uitsondering gesien.”[141] Ganesja-tempels is ook buite Indië gebou insluitend in Suidoos-Asië, Nepal[142], en in verskeie westerse lande.[143] Die eerste beduidende Hindoetempel wat in Suid-Afrika opgerig is, is die Ganesja-tempel in Mount Edgecombe in Durban wat in 1899 deur 'n ingeboekte arbeider uit Indië, ene Kistappa Reddy, gebou is.[144]

Opkoms as vername Hindoegod[wysig]

Eerste Verskyning[wysig]

Ganesja het in sy klassieke vorm as 'n duidelik-herkenbare god met goed gedefinieerde ikonografiese eienskappe te voorskyn gekom in die vroeë 4de tot 5de eeu.[145] Shanti Lal Nagar sê dat die vroegste bekende kultusbeeld van Ganesja aangetref word in die nis van die Sjiwa-tempel in Bhumra, waar dit gedateer is tot die Ghoepta-tydperk.[146] Sy onafhanklike kultus het teen ongeveer die 10de eeu verskyn.[147] Narain som die omstredenheid tussen volgelinge en akademici aangaande die ontwikkeling van Ganesja as volg op:

[W]at onnaspeurbaar is, is die redelik dramatiese verskyning van Gaņeśa op die geskiedkundige toneel. Sy voorgangers is nie duidelik nie. Sy wye aanvaarding en gewildheid, wat oor sektariese en gebiedsgrense strek, is inderdaad wonderbaarlik. Aan die een kant is daar die vrome geloof van ortodokse volgelinge in Ganesja se Wediese oorsprong en in die poeraniese verduidelikings bevat in die deurmekaar, maar nietemin interessante, mitologie. Aan die anderkant is daar twyfel oor die bestaan van die ideë en die ikoon van dié god" voor die vierde tot vyfde eeu n.C. ... Na my mening is daar inderdaad geen oortuigende bewyse van die bestaan van die goddelikheid voor die vyfde eeu nie.[148]

Moontlike invloede[wysig]

Courtright bespreek verskeie spekulatiewe teorieë oor die vroeë geskiedenis van Ganesja, insluitend veronderstelde stamtradisies en dierkultusse, en verwerp almal as volg:

In die soeke na 'n historiese oorsprong vir Gaņeśa het sommige presiese liggings buite die Brāhmaṇiese tradisie voorgestel.... Hierdie historiese liggings is verseker belangwekkend, maar die feit bly staan dat dit almal gissings is, variasies op die Dravidiese hipoteses, wat redeneer dat enige iets waarvan nié getuig word in die die Wediese en Indo-Europese bronne nie, vanaf Dravidiese of inboorlingbevolkings van Indië in die Brāhmaṇiese geloof moes kom, as deel van die proses wat Hindoeïsme uit die interaksies van die Ariese en nie-Ariese bevolkings geproduseer het. Daar is geen onafhanklike getuienis vir 'n olifantkultus of 'n totem nie; nog is daar enige argeologiese data wat dui op 'n tradisie voor dit wat ons reeds in plek kan sien in die Poerāṇiese literatuur en die ikonografie van Gaņeśa.[149]

Thapan se boek oor die ontwikkeling van Ganesja wy 'n hoofstuk toe aan gissings oor die rol wat olifante in vroeë Indië gespeel het, maar kom tot die gevolgtrekking: "alhoewel die olifanthoofvorm yakṣa teen die tweede eeu bestaan, kan daar nie aangeneem word dat dit Gaṇapati-Vināyaka is nie. Daar is geen getuienis van 'n goddelikheid met die naam, wat op die vroeë stadium 'n olifant of olifanthoofvorm gehad het nie. Gaṇapati-Vināyaka moes nog sy debuut maak."[150]

Een teorie oor die oorsprong van Ganesja is dat hy geleidelik op die voorgrond getree het saam met die vier Winajakas.[151] In Hindoe mitologie was die Winajakas 'n groep vier lastige demone wat hindernisse en probleme geskep het,[152] maar wat maklik gepaai kon word.[153] Die naam "Winajaka" is 'n algemene naam vir Ganesja beide in die Poeranas en in Boeddhistiese Tantras.[154] Krishan is een van die akademici wat die standpunt aanvaar en prontuit oor Ganesja sê, "Hy is 'n nie-Wediese god. Sy oorsprong moet teruggespoor word na die vier Winajakas, bose geeste, van die Mānavagŗhyasūtra (7de–4de eeu v.C.) wat verskeie soorte boosheid en leiding veroorsaak".[155] Uitbeeldings van olifanthoof-mensewesefigure, wat sommige met Ganesja identifiseer, verskyn in Indiese kuns en muntstukke so vroeg as die 2de eeu.[156]

Wediese en epiese letterkunde[wysig]

Die titel "Leier van die groep" (Sanskrit: gaṇapati) kom twee keer in die Righ-weda (RV) voor, maar in nie een van die twee gevalle verwys dit na die moderne Ganesja nie (die Wedas is die oudste heilige boeke bekend aan die Hindoes). Die term verskyn volgens kommentaarskrywers in RV 2.23.1 as 'n titel vir die Wediese god, Brahmanaspati.[157] Hoewel die vers sonder twyfel na Brahmanaspati verwys, is dit later aangeneem vir aanbidding van Ganesja en word dit vandag nog gebruik.[158] In die verwerping van enige bewering dat die gedeelte getuienis is van Ganesja in die Righ-weda, sê Ludo Rocher dat dit "duidelik na Bṛhaspati—wat die god van dié psalm is— en slegs na Bṛhaspati verwys".[159] Verder sê hy: "net so verwys die tweede gedeelte (RV 10.112.9) duidelik na Indra [die koning van die gode],[160] wat die bynaam 'gaṇapati' gegee is, vertaal na 'Heer van die geselskappe' (van die Maruts)".[161] Rocher merk egter op dat die meer onlangse Ganapatja-letterkunde dikwels die Righ-wediese verse aanhaal om Wediese aansien aan Ganesja te gee.[162]

Twee verse in tekste wat behoort tot die Swart Jadjoerweda, Maitrāyaṇīya Saṃhitā (2.9.1)[163] en Taittirīya Āraṇyaka (10.1),[164] verwys na 'n god as "die getande een" (Dantiḥ), "olifantgesig" (Hastimukha), en "met 'n gekromde slurp" (Vakratuņḍa). Hierdie name suggereer Ganesja en die 14de eeuse kommentator Sayana bepaal hierdie identifikasie uitdruklik.[165] Die beskrywing van Dantin, wat 'n slurp het en 'n koringgerf vashou, 'n suikerriet, en 'n knuppel,[166] is so karakteristiek van die Poeraniese Ghanapati dat Heras sê "ons kan nie aanvaarding van sy volle identifikasie met hierdie Wediese Dantin weerstaan nie".[167] Krishan beskou die psalms egter as latere toevoegings.[168] Thapan doen verslag dat hierdie gedeeltes "algemeen beskou word asof dit geïnterpoleer sou wees". Dhavalikar sê, "die verwysings na die olifanthoof god in die Maitrāyaṇī Saṃhitā is bewys as baie laat interpolasies en is dus nie baie nuttig vir bepaling van die vroeë vorming van die god nie".[169]

Ganesja verskyn nie in Indiese epiese letterkunde wat uit die Wediese tydperk dateer nie. 'n Laat interpolasie tot die epiese gedig Mahabharata sê dat die wysgeer Vyasa Ganesja gevra het om te dien as sy sekretaris (skrywer) om die gedig neer te skryf soos hy dit aan hom gedikteer het. Ganesja het ingestem, maar op voorwaarde dat Vyasa die gedig sonder onderbreking opsê. Die wysgeer het ingestem, maar het agtergekom dat om enige rus te kry hy baie komplekse dele moes opsê sodat Ganesja vir verduidelikings moes vra. Die storie word nie aanvaar as deel van die oorspronklike teks deur die redakteurs van die kritiese uitgawe van die Mahabharata,[170] waarin die twintig-lyn storie tot 'n voetnota verplaas is, nie. [171] Die storie van Ganesja wat as die skrywer optree kom voor in 37 van die 59 manuskripte wat geraadpleeg is in die voorbereiding van die kritiese uitgawe.[172] Ganesja se assosiasie met skranderheid en leer is een rede waarom hy as skrywer van Vyasa se diktee van die Mahabharata in hierdie interpolasie voorkom.[173] Richard L. Brown dateer die storie tot die 8ste eeu en Moriz Winternitz kom tot die gevolgtrekking dat dit so vroeg as ca. 900 bekend was, maar dat dit eers sowat 150 jaar later tot die Mahabharata toegevoeg is. Winternitz merk ook op dat die weglating van hierdie Ganesja-legende 'n bepaalde eienskap van Suid-Indiese manuskripte van die Mahabharata is.[174] Die term vināyaka word aangetref in sommige hersienings van die Śāntiparva en Anuśāsanaparva wat beskou word as interpolasies.[175] 'n Verwysings na Vighnakartṛīṇām ("Skepper van Hindernisse") in Vanaparva word ook gesien as 'n interpolasie en verskyn nie in die kritiese uitgawe nie.[176]

Poeraniese tydperk[wysig]

Stories oor Ganesja kom gereeld in die Poeraniese korpus voor. Brown merk op dat hoewel die Poeranas "presiese chronologiese ordening verontagsaam ", die meer gedetailleerde verhale van Ganesja se lewe in die latere tekste voorkom, ca. 600–1300.[177] Yuvraj Krishan sê dat die Poeraniese mites oor die geboorte van Ganesja en hoe hy 'n olifanthoof bekom het in die latere Poeranas voorkom wat van ca. 600 af geskryf is. Hy brei daarop uit deur te sê dat verwysings na Ganesja in die vroeëre Poeranas, soos die Vayu- en Brahmanda-poeranas, latere interpolasies is wat gedurende die 7de tot 10de eeue gemaak is.[178]

In sy oorsig van Ganesja se opkoms tot prominensie in Sanskrit-letterkunde merk Ludo Rocher op dat:

In die eerste plek kan 'n mens nie help om getref te wees deur die feit dat die tallose stories wat om Gaṇeśa wentel konsentreer op 'n onverwags beperkte aantal insidente nie. Hierdie insidente is hoofsaaklik drie: sy geboorte en ouerskap, sy olifanthoof en sy enkele tand. Ander insidente word in die tekste aangeraak, maar tot 'n baie mindere mate.[179]

Ganesja se opkoms tot prominensie is gekodifiseer in die 9de eeu, toe hy amptelik ingesluit is as een van die vyf hoofgode van Smartisme. Die 9de eeuse filosoof Śaṅkarācārya het die "aanbidding van die vyf vorme" -stelsel (pañcāyatana pūjā) gewild gemaak onder ortodokse Brahmane van die Smārta-tradisie.[180] Hierdie aanbiddingsgebruik roep die vyf gode Ganesja, Wisjnoe, Sjiwa, Devi, en Surya op.[181] Śaṅkarācārya het die tradisie hoofsaaklik ingestel om die hoofgode van die vyf hoofsektes op gelyke basis te verenig. Dit het die rol van Ganesja as 'n komplementêre god daargestel.

Buite Indië en Hindoeïsme[wysig]

Standbeeld van Ganesja in die Cham-museum, Danang, Sentraal-Viëtnam. Uit die 8ste eeu.
"Dansende Ganesj. Sentraal-Tibet. Vroeg 15de eeu. Kleure op katoen. Hoogte: 68 sentimeter".[182] Hierdie vorm staan ook bekend as Maharakta ("Die Groot Rooi Een").[183]
Ganesja standbeeld in Prambanan, java, Indonesië.

Kommersiële en kulturele kontak het Indië se invloed in westelike en Suidoos-Asië uitgebrei. Ganesja is een van baie Hindoe-gode wat die vreemde lande as gevolg hiervan bereik het.[184]

Ganesja is in besonder aanbid deur handelaars wat van Indië af gereis het vir kommersiële ondernemings.[185] Die tydperk van ongeveer die 10de eeu af is gekenmerk deur die ontwikkeling van nuwe handelsnetwerke, die vorming van handelsgildes en 'n herlewing in die omloop van geld. Gedurende hierdie tydperk het Ganesja ontwikkel tot die hoofgod wat met handelaars geassosieer word.[186] Die vroegste inskripsie wat Ganesja voor enige ander god oproep word geassosieer met die handelaarsgemeenskap.[187]

Hindoes het na die Maleise Argipel migreer en hulle kultuur, insluitend Ganesja, met hulle saam geneem.[188] Standbeelde van Ganesja word in groot getalle oral in die Maleise Argipel aangetref, dikwels langs toevlugsoorde. Die vorms van Ganesja wat in die Hindoekuns van Java, Bali, en Borneo voorkom vertoon spesifieke streeksinvloede.[189] Die geleidelike verspreiding van Hindoekultuur na Suidoos-Asië het Ganesja in aangepaste vorm in Birma, Kambodja, en Thailand gevestig. In Indosjina is Hindoeïsme en Boeddhisme langs mekaar beoefen en wedersydse invloede kan gesien word in die ikonografie van Ganesja in die streek.[190] In Thailand, Kambodja en onder die Hindoeklasse van die Chams in Viëtnam is Ganesja hoofsaaklik as 'n verwyderaar van hindernisse gesien.[191] Selfs vandag word Ganesja in Boeddhiste-Thailand beskou as verwyderaar van hindernisse, die god van sukses.[192]

Voor die aankoms van Islam het Afganistan noue kulturele bande met Indië gehad en die verering van beide Hindoe- en Boeddhiste-gode is beoefen. 'n Paar voorbeelde van beelde uit die 5de tot die 7de eeue het oorleef, wat voorstel dat die aanbidding van Ganesja op daardie stadium hoogty gevier het in die omgewing.[193]

Ganesja verskyn in Mahayana Boeddhisme, nie slegs as Boeddhiste-god Winajaka nie, maar ook as 'n Hindoe-demoonvorm met dieselfde naam.[194] Sy beeld verskyn in Boeddhistiese beelde gedurende die laat Gupta-tydperk.[195] As die Boeddhistiese god Winajaka word hy dikwels dansende uitgebeeld. Hierdie vorm, genaamd "Nṛtta Ganapati", was gewild in noordelike Indië, later aangeneem in Nepal en daarna in Tibet.[196] In Nepal is die Hindoe-vorm van Ganesja, wat as Heramba bekend staan, baie gewild; hy het vyf koppe en ry op 'n leeu.[197] Tibetaanse uitbeeldings van Ganesja vertoon ambivalente beelde.[198] 'n Tibetaanse vertaling vir Ganapati is tsjogs bdag.[199] In een Tibetaanse vorm word hy uitgebeeld waar hy vertrap word deur Mahākāla, 'n gewilde Tibetaanse god.[200] Ander uitbeeldings wys hom as die Vernietiger van Hindernisse, soms in 'n dansende houding.[201] Ganesja kom te voorskyn in Sjina en Japan in vorms wat bepaalde streekskarakters vertoon. In noordelike Sjina dra die oudste bekende beeld van Ganesja 'n inskripsie wat terugdateer tot 531.[202] In Japan is die Ganesja-kultus vir die eerste keer in 806 genoem.[203]

Die kanonieke letterkunde van Djainisme noem nie die kultus van Ganesja nie.[204] Ganesja word egter deur meeste Djains aanbid, vir wie hy oënskynlik sekere funksies van die god Kubera oorgeneem het.[205] Djain-verbindings met die handelsgemeenskap ondersteun die idee dat Djainisme Ganesja aanbidding opgeneem het as gevolg van kommersiële bande.[206] Die vroegste bekende Djainistiese Ganesja-standbeeld dateer uit ongeveer die 9de eeu.[207] 'n 15de eeuse Djain-teks lys prosedures vir die installasie van Ganapati-beelde.[208] Beelde van Ganesja verskyn in die Djain-tempels van Rajasthan en Gujarat.[209]

Verwysings[wysig]

  1. "Ganesja wat gereed maak om sy lotus te gooi. Basohli-miniatuur, circa 1730. Nasionale Museum, Nieu-Delhi. "Geklee in 'n oranje dhoti; sy liggaam is geheel en al rooi. Op die drie punte van sy piepklein kroon is lotusbloeisels geheg. Gaṇeśa hou in sy twee regterhande die bidsnoer en 'n beker gevul met drie modakas ('n vierde is in sy slurp en op die punt is om geproe te word). In sy twee linkerhande hou Gaṇeśa 'n groot lotusblom bo en 'n byl onder, met die handvatsel wat teen sy skouer leun. In die Moedgala-poerāṇa (VII, 70), om die demoon van eiewaan (Mamāsura) wat hom aangeval het dood te maak, gooi Gaṇeśa Vighnarāja 'n lotus na hom. Die demoon wat nie die geur van die goddelike blom kan deurstaan nie gee aan Gaṇeśa oor." Vir aanhaling en beskrywing van die werk sien: Martin-Dubost (1997), p. 73.
  2. 2,0 2,1 Verwys:
    • Vir die paraśu (byl) as 'n wapen van Ganesja, sien: Jansen, p. 40.
    • Vir die paraśu as 'n attribuut van Ganesja, sien: Nagar, Appendiks I.
  3. 3,0 3,1 Sien:
    • Vir die snare as 'n wapen van Ganesja, sien: Jansen, p. 46.
    • Vir die pāśa as wapen van Ganesja in verskeie vorms, sien: Nagar, Appendiks I.
  4. 4,0 4,1 Sien:
    • Vir die olifanthaak as 'n wapen van Ganesja, sien: Jansen. p. 46.
    • Vir die aṅkuśa as 'n attribuut van Ganesja, sien: Nagar, Appendiks I.
  5. Rao, p. 1.
  6. Verwys:
    • Brown, p. 1. "Gaṇeśa is often said to be the most worshipped god in India."
    • Getty, p. 1. "Gaṇeśa, Lord of the Gaṇas, although among the latest deities to be admitted to the Brahmanic pantheon, was, and still is, the most universally adored of all the Hindu gods, and his image is found in practically every part of India."
  7. Verwys:
    • Rao, p. 1.
    • Martin-Dubost, pp. 2–4.
    • Brown, p. 1.
  8. Verwys:
    • Chapter XVII, "The Travels Abroad", in: Nagar (1992), pp. 175–187. Vir 'n oorsig oor Ganesja se geografiese verspreiding en gewildheid buite Indië.
    • Getty, pp. 37-88, Vir bespreking van die verspreiding van Ganesja-aanbidding in Nepal, Sjinese Turkestan, Tibet, Burma, Siam, Indo-Sjina, Jawa, Bali, Borneo, Sjina en Japan.
    • Martin-Dubost, pp. 311–320.
    • Thapan, p. 13.
    • Pal, p. x.
  9. Martin-Dubost, p. 2.
  10. Verwys:
    • Thapan, p. 254.
    • Kommentaar op Gaṇapati Upaniṣad, vers 12 in Saraswati 2004, p. 80 vir Ganesja se rol as die verwyderaar van hindernisse
  11. 11,0 11,1 Hierdie idees is so algemeen dat Courtright hulle gebruik in die titel van sy boek, Ganesha: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings. Vir die naam Wighnesja, sien: Courtright 1985, p. 156, 213
  12. Heras 1972, p. 58
  13. Getty, p. 5.
  14. Narain, A. K. "Gaṇeśa: The Idea and the Icon" in Brown 1991, p. 27
  15. Vir die geskiedenis van die ontwikkeling van die gāṇapatya en hulle verhouding met die wye geografiese verspreiding van Ganesja-eerbiedig, sien: Hoofstuk 6, "The Gāṇapatyas" in: Thapan (1997), pp. 176–213.
  16. Vir 'n Engelse vertaling van Ganesja-poerana 1.46, sien: Bailey, pp. 258–269.
  17. Verwys na:
    • Narain, A. K. "Gaṇeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, pp. 21–22.
    • Apte, p. 395.
  18. Vir die afleiding van die naam en die verhouding met die gaņas, verwys: Martin-Dubost. p. 2.
  19. Apte, p. 395.
  20. Die woord gaņa word geïnterpreteer in hierdie metafisiese sin deur Bhāskararāya in sy kommentaar op die gaṇeśasahasranāma. Verwys in besonder na kommentaar op vers 6 insluitend name Gaṇeśvaraḥ and Gaṇakrīḍaḥ in: Śāstri Khiste 1991, pp. 7–8.
  21. Apte, p. 395.
  22. Verwys na:
    • Oka 1913, p. 8 vir bronteks van Amarakośa 1.38 as vināyako vighnarājadvaimāturagaṇādhipāḥ - apyekadantaherambalambodaragajānanāḥ.
    • Śāstri 1978 vir teks van Amarakośa versified as 1.1.38.
  23. Y. Krishan (Gaṇeśa:Ontrafeling van 'n Enigma, p.6): "Pārwati wat 'n beeld van Gaṇeśa geskep het uit haar ligaamlike onreinhede maar wat bedeel is met lewe na dompeling in die heilige water van die Gangā. Daar word dus gesê dat hy twee moeders het--Pārwati en Ghangā en word daarom dvaimātura en ook Gāngeya genoem."
  24. Krishan p.6
  25. Thapan, p. 20.
  26. Vir die geskiedenis van die aṣṭavināyaka terreine en 'n beskrywing van pelgrimsgebruike wat daaraan verwant is, verwys: Mate, pp. 1–25.
  27. 27,0 27,1 Vir Krishan se standpunte oor Ganesja se tweeledige aard sien sy aanhaling: "Gaṇeśa het 'n tweeledige aard; as Vināyaka, as 'n grāmadevatā, is hy vighnakartā, en as Gaṇeśa is hy vighnahartā, 'n paurāṇic devatā." Krishan, p. viii.
  28. Martin-Dubost, p. 367.
  29. Narain, A. K. "Gaṇeśa: The Idea and the Icon". Brown, p. 25.
  30. Thapan, p. 62.
  31. Pal, p. ix.
  32. Verwys na:
    • Martin-Dubost, vir 'n omvattende oorsig van ikonografie wat mildelik geïllustreer is.
    • Hoofstuk X, "Development of the Iconography of Gaņeśa", in: Krishan 1999, pp. 87–100, vir 'n oorsig van ikonografie met klem op ontwikkelende temas, goed geïllustreer met plate.
    • Pal, vir 'n geïllustreerde versameling van studies oor spesifieke aspekte van Ganesja met die klem op kuns en ikonografie.
  33. Brown, p. 175.
  34. Martin-Dubost, p. 213. In die boonste regterhoek is die beeld gedateer as (973–1200).
  35. Pal, p. vi. Die prent op die bladsy beeld 'n klipstandbeeld in die Los Angeles County Museum of Art uit wat gedateer is as ca. 12de eeu. Pal vertoon 'n voorbeeld van die vorm gedateer ca. 13de eeu on p. viii.
  36. Brown, p. 176.
  37. Sien foto 2, "Large Ganesh", in: Pal, p. 16.
  38. Verwys:
    • Martin-Dubost, pp. 197–198.
    • foto 9, "Ganesh images being taken for immersion", in: Pal, pp. 22–23. Vir 'n voorbeeld van 'n groot beeld van die tipe wat in 'n optog gedra word.
    • Pal, p. 25, Vir twee soortgelyke beelde wat gedompel gaan word.
  39. Sien:
    • Pal, pp. 41–64. Vir baie voorbeelde van Ganesja wat dans.
    • Brown, p. 183. Vir die gewildheid van die dansende vorm.
  40. Four-armed Gaṇeśa. Miniatuur van Noerpoerskool, circa 1810. Museum van Chandigarh. Vir die beeld sien: Martin-Dubost (1997), p. 64, wat dit as volg beskryf: "On a terrace leaning against a thick white bolster, Gaṇeśa is seated on a bed of pink lotus petals arranged on a low seat to the back of which is fixed a parasol. The elephant-faced god, with his body entirely red, is dressed in a yellow dhoti and a yellow scarf fringed with blue. Two white mice decorated with a pretty golden necklace salute Gaṇeśa by joining their tiny feet together. Gaṇeśa counts on his rosary in his lower right hand; his two upper hands brandish an axe and an elephant goad; his fourth hand holds the broken left tusk."
  41. Nagar, p. 77.
  42. Brown, p. 3.
  43. Nagar, p. 78.
  44. Brown, p. 76.
  45. Brown, p. 77.
  46. Brown, pp. 77–78.
  47. Brown, pp. 76–77.
  48. Vir die skepping van Ganesja uit Sjiwa se lag en Sjiwa se vloek wat daarop gevolg het, sien Varaha-poerana 23.17 soos aangehaal is in Brown: p. 77.
  49. Getty, p. 1.
  50. Heras, p. 29.
  51. Granoff, Phyllis. "Gaṇeśa as Metaphor". Brown, p. 90.
  52. "Ganesha in Indian Plastic Art" en Passim. Nagar, p. 101.
  53. Granoff, Phyllis. "Gaṇeśa as Metaphor". Brown, p. 91.
  54. Vir vertaling van udara as "maag" verwys na: Apte, p. 268.
  55. Verwys:
    • Br. P. 2.3.42.34
    • Thapan, p. 200, Vir 'n beskrywing van hoe 'n variant van die storie gebruik word in die Moedgala-poerana 2.56.38–9
  56. Vir 'n ikonografiese kaart wat aantal arms en attribute vertoon geklassifiseer volgens bron en genaamde vorm, verwys na: Nagar, pp. 191–195. Appendix I.
  57. Vir geskiedenis en voorkoms van vorms met verskeie arms, en die vierarmige vorm as een van die standaard tipes, verwys na: Krishan 1999, p. 89.
  58. Verwys na:
    • Krishan 1999, p. 89, vir twee-armige vorms as 'n vroeëre ontwikkeling as vierarmige vorms.
    • Brown, p. 103. Maroeti Nandan Tiwari en Kamal Giri sê in "Images of Gaṇeśa In Jainism" dat die teenwoordigheid van slegs twee arms op 'n Ganesja beeld dui op 'n vroeë datum.
  59. Martin-Dubost, p. 120.
  60. Verwys:
    • Martin-Dubost, p. 202, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesja-ikonografie.
    • Krishan 1999, pp. 50–53, Vir 'n oorsig van slangbeelde in Ganesja-ikonografie.
  61. Verwys na:
    • Martin-Dubost, p. 202. Vir die Ganesja-poerana verwysings vir Vāsuki om die nek en die gebruik van 'n slangtroon.
    • Krishan 1999, pp. 51–52. Vir die storie van die bedekking van die nek met Vāsuki en Śeṣa om die maag en vir die naam in sy sahasranama as Sarpagraiveyakāṅgādaḥ ("Who has a serpent around his neck"), wat verwys na hierdie standaard-ikonografiese element.
  62. Verwys na:
    • Martin-Dubost, p. 202. Vir teks van 'n rots inskripsie gedateer 1470 wat Ganesja se heilige draad as die slang Śeṣa identifiseer.
    • Nagar, p. 92. vir die slang as 'n algemene tipe yajñyopavīta vir Ganesja.
  63. Verwys na:
    • Nagar, p. 81. Vir derde oog of Sjaiwa tilaka met drie horisontale lyne.
    • die dhyānam in: Sharma (1993 uitgawe van Ganesja-poerana) I.46.1. Vir Ganesa gevisualiseer as trinetraṁ (drie-oog).
  64. Verwys:
    • Nagar, p. 81. Vir aanhaling van tot Ganesja-poerana I.14.21–25 en vir aanhaling tot Padma-poerana as beskrywend van die sekel vir versiering van die voorkop van Ganesja
    • Bailey (1995), pp. 198–199. Vir vertaling van Ganesja-poerana I.14, wat 'n meditasievorm insluit met maan op voorkop.
  65. Verwys na:
    • Nagar, p. 81. Vir Bhālacandra as 'n bepaalde vorm wat aanbid word.
    • Sharma (1993 uitgawe van Ganesja-poerana) I.46.15. Vir die naam Bhālacandra wat in die Ganesja Sahasranama voorkom
  66. Nagar, Voorwoord.
  67. "The Colors of Ganesha". Martin-Dubost, pp. 221–230.
  68. Martin-Dubost, pp. 224–228
  69. Martin-Dubost, p. 228.
  70. Krishan, pp. 48, 89, 92.
  71. Krishan, p. 49.
  72. Verwys na:
    • Krishan, pp. 48–49.
    • Bailey (1995), p. 348. Vir die Ganesja-poerana storie van Mayūreśvara met die pou wahana (GP I.84.2–3).
  73. Verwys na:
    • Krishan, p. 49.
    • Maruti Nandan Tiwari en Kamal Giri, "Images of Gaṇeśa In Jainism", in: Brown, pp.101-102.
  74. Verwys na:
    • Nagar. Preface.
    • Martin-Dubost, pp. 231–244.
  75. Sien aantekening op figuur 43 in: Martin-Dubost, p. 144.
  76. Aanhalings van Matsja-poerana 260.54, Brahmananda-poerana Lalitamahatmya XXVII, en Ganesja-poerana 2.134–136 word verskaf deur : Martin-Dubost, p. 231.
  77. Martin-Dubost, p. 232.
  78. Vir Mūṣakavāhana sien v. 6. Vir Ākhuketana sien v. 67. In: Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita. (Prācya Prakāśana: Vārāṇasī, 1991). Bronteks met kommentaar deur Bhāskararāya in Sanskrit.
  79. Vir 'n oorsig van die verskillende interpretasies en aanhalings, sien: Grimes (1995), p. 86.
  80. A Student's Guide to AS Religious Studies for the OCR Specification, deur Michael Wilcockson, pg.117
  81. Krishan pp. 49–50.
  82. Verwys:
    • Martin-Dubost, p. 231.
    • Rocher, Ludo. "Gaṇeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature", in: Brown (1991), p. 73. Vir verwysings na die interpretasie dat "die rot die dier is wat sy weg na elke plek vind,'"
  83. "Lord of Obstacles", 'n algemene naam kom in die titel van Courtright se Gaṇeśa: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings voor. Vir ekwivalente Sanskrit name Vighneśvara en Vighnarāja, sien: Courtright, p. 136.
  84. Courtright, p. 136.
  85. Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja se veranderende rol, sien Dhavalikar, M. K. "Gaṇeśa: Myth and reality" in Brown 1991, p. 49
  86. Brown, p. 6.
  87. Nagar, p. 5.
  88. Apte, p. 703.
  89. Ganesja-poerana I.46, v. 5 van die Ganesja Sahasranama afdeling in GP-1993, Sharma uitgawe. Dit verskyn in vers 10 van die weergawe soos gegee in die Bhaskararaya kommentaar.
  90. Sharma uitgawe, GP-1993 I.46, verse 204–206. Die Bailey uitgawe gebruik 'n effens ander bewoording, en waar Sharma lees Boeddhiprija, vertaal Bailey Toekenner-van-lakhs.
  91. Practical Sanskrit Dictionary Deur Arthur Anthony MacDonell; p.187 (priya); Gepubliseer 2004; Motilal Banarsidass Publ; ISBN 81-208-2000-2
  92. Krishan 1999; pp. 60-70 bespreek Ganesja as "Boeddhi se Man".
  93. Grimes, p. 77.
  94. Chinmayananda, p. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel, is dit upamantra 8.
  95. Vir voorbeelde van beide, sien: Grimes, pp. 79–80.
  96. 96,0 96,1 Tantra Unveiled: Seducing the Forces of Matter & Spirit By Rajmani Tigunait; Bydraer Deborah Willoughby ; Gepubliseer 1999; Himalayan Institute Press; p. 83; ISBN 0-89389-158-4
  97. Translation. Courtright, p. 253.
  98. Chinmayananda, op. cit., p. 127. In Chinmayananda se nommeringstelsel is dit deel van upamantra 7. 'You have a permanent abode (in every being) at the place called "Muladhara"'.
  99. Verwys:
    • Nagar, pp. 7-14. Vir 'n opsomming van poeraniese variante van geboorteverhale.
    • Martin-Dubost, pp. 41–82. Hoofstuk 2, "Stories of Birth According to the Purāṇas".
  100. Linga-poerana.
  101. Sjiwa-poerana IV. 17.47–57. Matsja-poerana 154.547.
  102. Varāha Poerana 23.18–59.
  103. Vir 'n opsomming van Brahmawaiwarta-poerana, Ganesja Khanda, 10.8–37, sien: Nagar, pp. 11–13.
  104. Vir 'n opsomming van variante name vir Skanda, sien: Thapan, p. 300.
  105. Khokar en Saraswati, p.4.
  106. Brown, p. 4, 79.
  107. Gupta, p. 38.
  108. For a review, sien: Cohen, Lawrence. "The Wives of Gaṇeśa". Brown, pp. 115–140
  109. Verwys na:
    • Getty 1936, p. 33. "Volgens antieke tradisie, was Gaṇeśa 'n Brahmakārin, d.i. 'n ongetroude godheid; maar legende het aan hom twee metgeselle toegedig; verpersoonlikhede van Wysheid (Boeddhi) en Sukses (Siddhi)."
    • Krishan 1999, p. 63. "... in the smārta or orthodox traditional religious beliefs, Gaṇeśa is a bachelor or brahmacārī"
  110. Vir bespreking van kuisheid van Ganesja, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, pp. 126–129.
  111. Vir 'n oorsig van assosiasies met Boeddhi, Siddhi, Riddhi en ander figure, en die stelling "In kort is die gades van Gaṇeśa die verpersoonliking van sy kragte, wat manifesteer in sy funksionele aspekte...", sien: Krishan 1999, p. 62.
  112. Vir 'n enkele gade of 'n naamlose bediende daşi (bediende), sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, p. 115.
  113. Vir assosiasies met Śarda en Sarasvati en die identifikasie van dié godinne met mekaar, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, pp. 131–132.
  114. Vir assosiasies met Laksjmi sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, pp. 132–135.
  115. Vir bespreking van die Kala Bo, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, pp. 124–125.
  116. Vir 'n stelling oor seuns, sien: Cohen, Lawrence, "The Wives of Gaṇeśa", in: Brown 1991, p. 130.
  117. Sien:
    • Cohen, Lawrence. "The Wives of Gaṇeśa". Brown, pp. 130.
    • Thapan, pp. 15–16, 230, 239, 242, 251.
  118. Krishan pp.1-3
  119. K.N. Somayaji, Concept of Ganesha, p.1 soos aangehaal in Krishan pp.2-3
  120. Krishan p.38
  121. Vir aanbidding van Ganesja deur "volgelinge van alle sektes en denominasies, Saiwiete, Waisnawiete, Boeddhiste en Jaïniste" sien Krishan 1981–1982, p. 285
  122. Nagar, Voorwoord.
  123. Grimes p.27
  124. Die term modaka is van toepassing op alle streeksvariëteite van koeke of lekkers wat aan Ganesja geoffer word. Martin-Dubost, p. 204.
  125. Martin-Dubost, p. 204.
  126. Martin-Dubost, p. 369.
  127. Martin-Dubost, pp. 95–99.
  128. Thapan p.215
  129. Vir die vierde wassende dag in Māgha toegewy tot Ganesa (Gaṇeśa-caturthī) sien: Bhattacharyya, B., "Festivals and Sacred Days", in: Bhattacharyya, volume IV, p. 483.
  130. The Experience of Hinduism: Essays on Religion in Maharashtra ; Saamgestel deur Eleanor Zelliot, Maxine Berntsen, pp.76-94 ("The Ganesh Festival in Maharashtra: Some Observations" by Paul B. Courtright); Gepubliseer 1988; SUNY Press; ISBN 0-88706-664-X
  131. Metcalf en Metcalf, p. 150.
  132. Sien:
    • Brown (1991), p. 9.
    • Thapan, p. 225. Vir Tilak se rol in die omskepping van die private familiefeeste tot 'n openbare gebeurtenis ter ondersteuning van Indiese nasionalisme.
  133. Sien:
    • Momin, A. R., The Legacy Of G. S. Ghurye: A Centennial Festschrift, p. 95.
    • Brown (1991), p. 9. Vir Ganesja se aantrekking as "the god for Everyman" as 'n motivering vir Tilak.
  134. Vir Tilak as die eerste om groot publieke beelde te installeer in maṇḍapas (paviljoene of tente) sien: Thapan, p. 225.
  135. Vir Ganesh Tjatoerthi as die belangrikste fees in Maharashtra, sien: Thapan, p. 226.
  136. "Gaṇeśa in a Regional Setting". Courtright, pp. 202–247.
  137. Krishan p.92
  138. Brown p.3
  139. Grimes, pp. 110-112
  140. Krishan pp. 91-92
  141. T.A.Gopinatha; Elements of Hindu Iconography, pp 47-48 soos aangehaal in Krishan p.2
  142. Krishan pp.147-158
  143. Ganesha Temples worldwide”.
  144. SA Tourism, DID YOU KNOW, Besoek op 9 Januarie 2007
  145. Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, p. 19.
  146. Nagar, p. 4.
  147. Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon", in: Brown, p. 19.
  148. Narain, A. K. "Gaņeśa: A Protohistory of the Idea and the Icon". Brown, pp. 19–20.
  149. Courtright, pp. 10–11.
  150. Thapan, p. 75.
  151. Verwys na:
    • Passim. Thapan.
    • Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, pp. 70–72.
  152. Aitareya Brāhmana, I, 21.
  153. Bhandarkar. Vaisnavism, Saivism and other Minor Sects. pp. 147–48.
  154. Thapan, p. 20.
  155. Krishan, p. vii.
  156. Vir 'n bespreking van vroeë uitbeeldings van olifanthooffigure in kuns, sien Krishan 1981–1982, p. 287–290 of Krishna 1985, p. 31–32
  157. Wilson, H. H. Ŗgveda Saṃhitā. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume II: Maṇḍalas 2, 3, 4, 5. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K. L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). ISBN 81-7110-140-9 (Vol. II); ISBN 81-7110-138-7 (Set). RV 2.23.1 (2222) gaṇānāṃ tvā gaṇapatiṃ havāmahe kaviṃ kavīnāmupamaśravastamam | 2.23.1; "We invoke the Brahmaṇaspati, chief leader of the (heavenly) bands; a sage of sages."
  158. Sien:
    • Nagar, p. 3.
    • Rao, p. 1.
  159. Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, p. 69. Bṛhaspati is 'n variante naam vir Brahamanaspati.
  160. Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, pp. 69–70.
  161. Wilson, H. H. Ŗgveda Saṃhitā. Sanskrit teks, Engelse vertaling, notas, en indeks van verse. Parimal Sanskrit Series No. 45. Volume IV: Maṇḍalas 9, 10. Tweede Hersiene Uitgawe; Geredigeer en Hersien deur Ravi Prakash Arya en K. L. Joshi. (Parimal Publications: Delhi, 2001). ISBN 81-7110-142-5 (Vol. IV); ISBN 81-7110-138-7 (Stel). RV 10.112.9 (10092) ni ṣu sīda gaṇapate gaṇeṣu tvāmāhurvipratamaṃ kavīnām; "Lord of the companies (of the Maruts), sit down among the companies (of the worshippers), they call you the most sage of sages".
  162. Vir gebruik van RV verse in onlangse Ganapatya literatuur, sien Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in Brown 1991, p. 70
  163. Die vers: "tát karāţāya vidmahe | hastimukhāya dhîmahi | tán no dántî pracodáyāt||"
  164. Die vers: " tát púruṣâya vidmahe vakratuṇḍāya dhîmahi| tán no dántî pracodáyāt||"
  165. Vir teks van Maitrāyaṇīya Saṃhitā 2.9.1 en Taittirīya Āraṇyaka 10.1 en identifikasie deur Sāyaṇa in sy kommentaar op die āraṇyaka, sien: Rocher, Ludo, "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature" in Brown 1991, p. 70.
  166. Taittiriya Aranyaka, X, 1, 5.
  167. Heras, p. 28.
  168. Sien:
  169. See:
    • Thapan, p. 101. Vir interpolasie na die Maitrāyaṇīya Saṃhitā en Taittirīya Āraṇyaka.
    • Dhavalikar, M. K. "Gaṇeśa: Myth and reality" in Brown 1991, p. 56–57. Vir Dhavilkar se mening oor Ganesja's in vroeë Literatuur.
  170. Rocher, Ludo "Ganesa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature", Brown, pp. 71–72.
  171. Mahābhārata Vol. 1 Part 2. Critical edition, p. 884.
  172. Vir die stelling dat "Nege-en-vyftig manuskripte van die Ādiparvan geraadpleeg is vir die herkonstruksie van die kritiese uitgawe. Die storie van Gaṇeśa wat optree as die skrywer vir die skryf van die Mahābhārata kom in 37 manuskripte voor", sien: Krishan 1999, p. 31, note 4.
  173. Brown, p. 4.
  174. Winternitz, Moriz. "Gaṇeśa in die Mahābhārata". Journal of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland (1898:382). Aanhaling verskaf deur Rocher, Ludo. "Gaņeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, p. 80.
  175. Vir interpolasies van die term vināyaka sien: Krishan 1999, p. 29.
  176. Vir verwysing Vighnakartṛīṇām en vertaling as "Creator of Obstacles", sien: Krishan 1999, p. 29.
  177. Brown, p. 183.
  178. Krishan, p. 103.
  179. Rocher, Ludo. "Gaṇeśa's Rise to Prominence in Sanskrit Literature". Brown, p. 73.
  180. Verwys:
    • Courtright, p. 163. Vir Datering van die pañcāyatana pūjā en die verbinetnis daarvan met Smārta Brahmane.
    • Bhattacharyya, S., "Indian Hymnology", in: Bhattacharyya (1956), volume IV, p. 470. Vir die "vyf" gode (pañcādevatā) wat "die hoofgode" geword het in die algemeen, en hulle die lys as Sjiwa, Shakti, Wisjnoe, Surya, en Ganesja.
  181. Verwys na:
    • Grimes, p. 162.
    • Pal, p. ix.
  182. Hierdie werk en sy beskrywing word vertoon in Pal, p. 125.
  183. Vir 'n voorstelling van hierdie vorm as Maharakta, sien Pal, p. 130.
  184. Nagar, p. 175.
  185. Nagar, p. 174.
  186. Thapan, p. 170.
  187. Thapan, p. 152.
  188. Getty, p. 55.
  189. Getty, pp. 55–66.
  190. Getty, p. 52.
  191. Brown, p. 182.
  192. Brown, p. 182.
  193. Sien:
    • Nagar, p. 175.
    • Martin-Dubost, p. 311.
  194. Getty, pp. 37–45.
  195. Getty, p. 37.
  196. Getty, p. 38.
  197. Getty, p. 40.
  198. Nagar, p. 185.
  199. Wayman, Alex (2006). Chanting the Names of Manjushri. Motilal Banarsidass Uitgewers: p.76 . ISBN 81-208-1653-6
  200. Verwys:
    • Getty, p. 42
    • Nagar, p. 185.
  201. Nagar, pp. 185–186.
  202. Martin-Dubost, p. 311.
  203. Martin-Dubost, p. 313.
  204. Krishan, p. 121.
  205. Thapan, p. 157.
  206. Thapan, pp. 151, 158, 162, 164, 253.
  207. Krishan, p. 122.
  208. Krishan, p. 121.
  209. Thapan, p. 158.

Bronnelys[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Ganesja (kategorie)
  • Agrawala, Prithvi Kumar (1978), Goddess Vināyakī: The Female Gaṇeśa, Indian Civilization Series, Varanasi: Prithivi Prakashan 
  • Apte, Vaman Shivram (1965), The Practical Sanskrit Dictionary, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, ISBN 81-208-0567-4  (fourth revised and enlarged edition).
  • Avalon, Arthur (1933), Śāradā Tilaka Tantram, Motilal Banarsidass Publishers, ISBN 81-208-1338-3  (1993 reprint edition).
  • Bailey, Greg (1995), Ganeśapurāna: Introduction, translation, notes and index, Harrassowitz, ISBN 3-447-03647-8 
  • Bhattacharyya (Editor), Haridas (1956), The Cultural Heritage of India, Calcutta: The Ramakrishna Mission Institute of Culture  Four volumes.
  • Brown, Robert (1991), Ganesh: Studies of an Asian God, Albany: State University of New York, ISBN 0-7914-0657-1 
  • Chinmayananda (1987). Glory of Ganesha. Bombay: Central Chinmaya Mission Trust. 
  • Courtright, Paul B. (1985), Gaṇeśa: Lord of Obstacles, Lord of Beginnings, New York: Oxford University Press, ISBN ISBN 0-19-505742-2 
  • Danielou, Alain (1954), The meaning of Ganapati, Madras: The Adyar Library bulletin 
  • Doniger, Wendy (1996), Merriam-Webster's Encyclopedia of World Religions, Merriam-Webster, ISBN 0877790442 
  • Ellawala, H (1969), Social History of Early Ceylon, Colombo: Department of Cultural Affairs .
  • Flood, Gavin (1996), An Introduction to Hinduism, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 0-521-43878-0 
  • Getty, Alice (1936), Gaņeśa: A Monograph on the Elephant-Faced God (1992 reprint ed.), Oxford: Clarendon Press, ISBN 81-215-0377-X .
  • Grimes, John A. (1995), Ganapati: Song of the Self, SUNY Series in Religious Studies, Albany: State University of New York Press, ISBN 0-7914-2440-5 
  • Gupta, Shakti M. (1988), Karttikeya: The Son of Shiva, Bombay: Somaiya Publications Pvt. Ltd., ISBN 81-7039-186-5 
  • Heras, H. (1972), The Problem of Ganapati, Delhi: Indological Book House 
  • Jansen, Eva Rudy (1993), The Book of Hindu Imagery, Havelte, Holland: Binkey Kok Publications BV, ISBN 90-74597-07-6 
  • Khokar, Ashish; S. Saraswati (2005), Ganesha-Karttikeya, New Delhi: Rupa and Co, ISBN 81-291-0776-7 
  • Krishan, Yuvraj (1981–1982), "The Origins of Gaṇeśa", Artibus Asiae 43 (4): 285–301, doi:10.2307/3249845, http://links.jstor.org/sici?sici=0004-3648%281981%2F1982%2943%3A4%3C285%3ATOOG%3E2.0.CO%3B2-A, besoek op 2007-09-11 
  • Krishan, Yuvraj (1999), Gaņeśa: Unravelling An Enigma, Delhi: Motilal Banarsidass Publishers, ISBN 81-208-1413-4 
  • Krishna, Murthy, K. (1985), Mythical Animals in Indian Art, New Delhi: Abhinav Publications, ISBN 0391032879 
  • Macdonell, Arthur Anthony (1996), A Practical Sanskrit Dictionary, Munshiram Monoharlal Publishers, ISBN 81-215-0715-4 
  • Martin-Dubost, Paul (1997), Gaņeśa: The Enchanter of the Three Worlds, Mumbai: Project for Indian Cultural Studies, ISBN 81-900184-3-4 
  • Mate, M. S. (1988), Temples and Legends of Maharashtra, Bombay: Bharatiya Vidya Bhavan 
  • Metcalf, Thomas R.; Metcalf, Barbara Daly, A Concise History of India 
  • Nagar, Shanti Lal (1992), The Cult of Vinayaka, New Delhi: Intellectual Publishing House, ISBN 81-7076-043-9 
  • Oka, Krishnaji Govind (1913), The Nāmalingānuśāsana (Amarakosha) of Amarasimha: with the Commentary (Amarakoshodghāṭana) of Kshīrasvāmin, Poona: Law Printing Press, http://ia310939.us.archive.org/1/items/namalinganusasan00amariala/namalinganusasan00amariala.pdf, besoek op 2007-09-14 .
  • Pal, Pratapaditya (1995), Ganesh: The Benevolent, Marg Publications, ISBN 81-85026-31-9 
  • Ramachandra Rao, S. K. (1992), The Compendium on Gaņeśa, Delhi: Sri Satguru Publications, ISBN 81-7030-828-3 
  • Saraswati, Swami Tattvavidananda (2004), Gaṇapati Upaniṣad, Delhi: D. K. Printworld Ltd., ISBN 81-246-0265-4 
  • Śāstri Khiste, Baṭukanātha (1991), Gaṇeśasahasranāmastotram: mūla evaṁ srībhāskararāyakṛta ‘khadyota’ vārtika sahita, Vārāṇasī: Prācya Prakāśana . Source text with a commentary by Bhāskararāya in Sanskrit.
  • Śāstri, Hargovinda (1978), Amarkoṣa with Hindi commentary, Vārānasi: Chowkhambā Sanskrit Series Office 
  • Thapan, Anita Raina (1997), Understanding Gaņapati: Insights into the Dynamics of a Cult, New Delhi: Manohar Publishers, ISBN 81-7304-195-4 
  • Wilson, H. H. (1990), Rgveda-Samhita, Text in Devanagari, English translation Notes and indices by H. H. Wilson, Ed. W.F. Webster, New Delhi: Nag Publishers,11A/U.A. Jawaharnagar