Eris (dwergplaneet)
 Eris en sy maan Dysnomia (links), soos waargeneem deur die Hubble-ruimteteleskoop. |
|||||||
| Ontdekking | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Ontdek deur: | Michael E. Brown Chad Trujillo David Rabinowitz[1] |
||||||
| Datum: | 5 Januarie 2005[2] | ||||||
| Planetoïde benaming: | 136199 Eris | ||||||
| Alternatiewe name: | 2003 UB313[3] | ||||||
| Planetoïde kategorie: | dwergplaneet TNS plutoid verstrooide skyf[4][5] |
||||||
| Wentelbaaneienskappe[3] | |||||||
| Epoch 6 Maart 2006 (JD 2453800,5)[6] |
|||||||
| Aphelium afstand: | 97,56 AE 14,609 km |
||||||
| Perihelium afstand: | 37,77 AE 5,659 km |
||||||
| Semi-lang as: | 67,67 AE 10,129 km |
||||||
| Eksentrisiteit: | 0,441 77 | ||||||
| Wentelperiode: | 203 600 dae 557 jare |
||||||
| Gem. omwentelingspoed: | 3,436 km/s | ||||||
| Mean anomaly: | 197,634 27° | ||||||
| Inklinasie: | 44,187° | ||||||
| Lengteligging van stygende nodus: | 35,869 6° | ||||||
| Periheliumargument: | 151,430 5° | ||||||
| Natuurlike satelliete: | Dysnomia | ||||||
| Gem. radius: | 1163 ± 6 km[7][8] | ||||||
| Oppervlakte: | 17 000 000 km² 6 560 000 myl² |
||||||
| Massa: | (1,67 ± 0,02)22 kg (0,0028 Aardes) (0,23 Mane) |
||||||
| Gem. digtheid: | 2,52 ± 0,05 g/cm3[7][9] | ||||||
| Oppervlak- aantrekkingskrag: |
0,827 m/s2 | ||||||
| Ontsnapping- snelheid: |
1,384 km/s | ||||||
| Sideriese rotasieperiode: |
25,9 ± 8 hr[3] | ||||||
| 0,9696+0,09−0,04[7] | |||||||
| Oppervlak temp.: (ongeveer) |
|
||||||
| : | B-V=0,78, V-R=0,45 | ||||||
| Skynmagnitude: | 18,7[10] | ||||||
| Absolute magnitude: | −1,19 ± 0,3[3] | ||||||
| Hoekgrootte: | 40 milli-arcsec[11] | ||||||
Eris, amptelik 136199 Eris, is die grootste dwergplaneet in die sonnestelsel. Met n deursnit van ongeveer 2500 km is dit groter as Pluto en het 27% meer massa.[12][13] Dit is egter drie keer verder van die son af as Pluto, 96,7 AE.
Eris is op 5 Januarie 2005 ontdek deur 'n span sterrekundiges onder leiding van Mike Brown, wat haar tydelik "Xena" gedoop het (na die televisiekarakter, Xena: Warrior Princess). Die ontdekking is later daardie jaar bevestig.
Dit is verby die Kuiper-gordel geleë, in 'n streek wat as die "verstrooide skyf" bekend staan. Eris het self ook 'n natuurlike satelliet, Dysnomia. Onlangse waarnemings het geen aanduidings van ander mane gevind nie. Met die uitsondering van 'n paar komete, is Eris en Dysnoma die mees afgeleë natuurlike voorwerpe in die sonnestelsel.[2]
Omdat Eris groter as Pluto is, het sy ontdekkers en NASA dit eers as die 10de planeet in die Sonnestelsel beskryf. Hierdie beskrywing, gepaard met die potensiële bestaan van ander soortgelyke hemelliggame, het die Internasionale Sterrekundige Unie genoodsaak om die term "planeet" vir die eerste keer te definieer. Eris, Pluto, Ceres, Haumea en Makemake word tans almal as "dwergplanete" geklassifiseer.
Verwysings [wysig]
- ↑ Staff (2007-05-01). “Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets”. IAU: Minor Planet Center. URL besoek op 2007-05-05.
- ↑ 2,0 2,1 Mike Brown (2006). “The discovery of 2003 UB313 Eris, the largest known dwarf planet”. URL besoek op 2007-05-03.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 “JPL Small-Body Database Browser: 136199 Eris (2003 UB313)”. 2009-11-20 last obs. URL besoek op 2009-01-21.
- ↑ “List Of Centaurs and Scattered-Disk Objects”. Minor Planet Center. URL besoek op 2008-09-10.
- ↑ Marc W. Buie (2007-11-06). “Orbit Fit and Astrometric record for 136199”. Deep Ecliptic Survey. URL besoek op 2007-12-08.
- ↑ Asteroid Observing Services
- ↑ 7,0 7,1 7,2 (2011) “Size, density, albedo and atmosphere limit of dwarf planet Eris from a stellar occultation”. European Planetary Science Congress Abstracts 6: 137. Besoek op 2011-09-14.
- ↑ Beatty, Kelly (November 2010). “Former 'tenth planet' may be smaller than Pluto”. NewScientist.com. Sky and Telescope. URL besoek op 2011-10-17.
- ↑ Beatty, Kelly (2010-11-07). “Eris Gets Dwarfed (Is Pluto Bigger?)”. Sky & Telescope (News Blog). URL besoek op 2011-10-17.
- ↑ “AstDys (136199) Eris Ephemerides”. Department of Mathematics, University of Pisa, Italy. URL besoek op 2009-03-16.
- ↑ Bertoldi F., Altenhoff W., Weiss A., Menten K. M., Thum C. (2006). “The trans-Neptunian object UB313 is larger than Pluto”. Nature 439 (7076): 563–564. DOI:10.1038/nature04494.
- ↑ Michael E. Brown and Emily L. Schaller (2007). “The Mass of Dwarf Planet Eris” (abstract page). Science 316 (5831): 1585. DOI:10.1126/science.1139415.
- ↑ “Dwarf Planet Outweighs Pluto”. space.com. 2007. URL besoek op 2007-06-14.
| Die sonnestelsel |
|---|
 |
| Son • Mercurius • Venus • Aarde • Mars • Ceres • Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus • Pluto • Haumea • Makemake • Eris |
| Mane: Aarde • Mars • Asteroïdies • Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus • Pluto • Haumea • Eris • Ringe: Jupiter • Saturnus • Uranus • Neptunus |
| Planete • Dwergplanete • Kleinplanete Meteoroïdes • Asteroïdes • Asteroïdegordel • Sentoure • Trans-Neptunus-voorwerpe • Kuiper-gordel • Verstrooide skyf • Komete • Hills-wolk • Oort-wolk |
