Trans-Neptunus-voorwerp

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Vergelyking van die grootste agt TNV's: Eris, Pluto, Makemake, Haumea, Sedna, 2007 OR10, Quaoar en Orcus. Vyf van hulle het minstens een maan. Onder is die Aarde

’n Trans-Neptunus-voorwerp of TNV is ’n voorwerp in die sonnestelsel wat in ’n groter wentelbaan om die Son is as die verste planeet, Neptunus. Die eerste voorwerp anderkant Neptunus wat ontdek is, was Pluto. Die tweede, (15760) QB1, is eers in 1992 ontdek (buiten Pluto se maan, Charon, in 1978). Tans is daar meer as 1 200 trans-Neptunus-voorwerpe op die lys van die Minor Planet Center in die VSA.[1] In November 2009 is 200 van hulle se wentelbane met groot genoeg sekerheid vasgestel dat hulle permanente name gekry het.[2][3]

Die grootste bekende trans-Neptunus-voorwerpe is Eris en Pluto, gevolg deur Makemake en Haumea. Die Kuiper-gordel, verstrooide skyf en Oort-wolk is drie konvensionele groepe voorwerpe in hierdie deel van die ruimte,[4] hoewel bronne verskil en sommige voorwerpe soos Sedna nie maklik in enige van dié groepe val nie.

Geskiedenis[wysig]

Die wentelbaan van ’n planeet word effens beïnvloed deur die swaartekraginvloede van die ander planete. Verskille wat in die vroeë 1900's gevind is tussen die verwagte en werklike wentelbaan van Uranus en Neptunus het daarop gedui dat daar ander planete moet wees wat verder as Neptunus lê. Dit het gelei tot die ontdekking van Pluto in 1930. Pluto was egter te klein om dié verskille te verduidelik, en nadat Neptunus se wentelbaan in heroënskou geneem is, is gevind die vorige waarneming was vals.

Pluto was die maklikste TNV om te vind omdat dit die hoogste sigbare magnitude van al dié voorwerpe het.

Daarna is steeds gesoek na ander voorwerpe in die sonnestelsel anderkant Neptunus, maar niks is gevind nie. Die soektog is toe gestaak, want daar is geglo Pluto is die verste groot voorwerp in die sonnestelsel. Eers met die ontdekking van die tweede TNV, (15760) 1992 QB1, in 1992 is daar weer na ander voorwerpe in dié streek gesoek. ’n Breë strook van die lug om die sonnebaan is gefotografeer en digitaal deursoek vir stadig bewegende voorwerpe. Honderde TNV's is gevind met ’n deursnee van 50 tot 2 500 km.

Eris, die grootste bekende NTV, is in 2005 ontdek en het ’n hernude debat onder wetenskaplikes ontketen oor die klassifikasie van hierdie voorwerpe en of voorwerpe soos Pluto as planete beskou kan word. Pluto en Eris is eindelik as dwergplanete geklassifiseer.

Verwysings[wysig]

  1. IAU Minor Planet Center List of Transneptunian Objects
  2. List of Transneptunian objects
  3. List of Centaurs and Scattered Disc objects
  4. Remo, John L. (2007). “Classifying Solid Planetary Bodies”. AIP Conference Proceedings 886: 284–302. DOI:10.1063/1.2710063.

Eksterne skakels[wysig]

Die Sonnestelsel
Son Mercurius Venus Maan Aarde Phobos en Deimos Mars Ceres Asteroïdegordel Jupiter Jupiter se natuurlike satelliete Jupiter se ringe Saturnus Saturnus se natuurlike satelliete Saturnus se ringe Uranus Uranus se natuurlike satelliete Uranus se ringe Neptunus Neptunus se natuurlike satelliete Neptunus se ringe Pluto Charon, Nix en Hydra Haumea Haumea se natuurlike satelliete Makemake Kuiper-gordel Eris Dysnomia Verstrooide skyf Hills-wolk Oort-wolkSolar System Template Final.png
Beeldinligting
SonMercuriusVenusAardeMarsCeresJupiterSaturnusUranusNeptunusPlutoHaumeaMakemakeEris
Mane: AardeMarsAsteroïdiesJupiterSaturnusUranusNeptunusPlutoHaumeaErisRinge: JupiterSaturnusUranusNeptunus
PlaneteDwergplaneteKleinplanete
MeteoroïdesAsteroïdesAsteroïdegordelSentoureTrans-Neptunus-voorwerpeKuiper-gordelVerstrooide skyfKometeHills-wolkOort-wolk