Aap

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Aap
'n Cynomolgus-aap by die Batugrotte, Maleisië
Wetenskaplike klassifikasie
Koninkryk: Animalia
Filum: Vertebrata
Klas: Mammalia
Orde: Primates
Suborde: Haplorhini
Infraorde: Simiiformes
Wêreldwye verspreiding van ape
Wêreldwye verspreiding van ape
Ape, deur Mori Sosen (1749–1821)

'n Aap (Simiiformes)[1] is enige lid van twee van die drie groeperings van die primate. Daar is altesaam 263 nie-uitgestorwe spesies bekend. Die klomp spesies het nie enige spesifieke eienskap wat uniek aan hulle, maar nie ook gedeel word deur die ander primate nie.

Eienskappe[wysig | wysig bron]

Ape wissel in grootte van die klein dwergmarmoset, 10 cm lank met stert en al ingesluit, en 120 g swaar; tot die mannetjie mandril, amper 'n meter lank en 35 kg swaar. Sommige spesies leef uitsluitlik in bome, ander in die graslande; en die diëte verskil ook wyd, alhoewel almal omnivore is.

Ape word in Ouwêreldse en Nuwe-wêreldse groepe verdeel: die meeste Nuwe-wêreldse ape se sterte is vir gryp aangepas; terwyl altwee groepe se oë voorwaarts gerig is. Die eienskappe van elke aapgroep is beter verstaanbaar deur dit as 'n afsonderlike spesie te bestudeer.

Klade[wysig | wysig bron]

Simiiformes

Platyrrhini (Nuwe wêreld)


Catarrhini

Cercopithecoidea


Hominoidea

Hominidae



Hylobatidae





In Afrika[wysig | wysig bron]

Gelada-bobbejaan

Daar is vandag talle Simiiformes-spesies in Afrika. Hulle teenwoordigheid blyk ook uit fossiele. Die oudste verteenwoordiger is Algeripitheucus uit die vroeg of midde-Eoseen wat in Glib Zegdou in Algerië gevind is. Die Fayum in Egipte het Apidium en Parapithecus uit die Oligoseen opgelewer. Marokko het dalk nog 'n ouer fossiel (Paleoseen ~57mj) Altiatlasius maar dit is nie goed bekend nie. Dit lyk of die vroeë ontwikkeling van die hoër ape veral in Afrika plaasgevind het, maar die primate wat hulle voorouers was, het dalk van die noordelike kontinent Laurasië gekom.[2]

In Suid-Afrika kom vandag drie spesies voor:

In Suid-Amerika[wysig | wysig bron]

Ateles fusciceps uit Suid-Amerika wat sy grypstert gebruik

Die groep wat in Amerika sy tuiste het, die Platyrrhini, het 100-125 spesies in ongeveer 16 genera. Hulle het vanuit Afrika Suid-Amerika bereik en het daar in afsondering van hulle Afrikaanse newe ontwikkel. Wanneer en hoe hulle die Suid-Amerikaanse kontinent bereik het is taamlik omstrede. Daar is fossiele van hulle in die midde-Mioseen in Patagonië en Chili en dalk ook van die laat Oligoseen van Bolivië. Navorsing van Ivan Perez et. al. wat genetiese gegewens met fossiele kombineer, gee 'n datum van >20 mj.[3]

Sterreteken[wysig | wysig bron]

Die aap is die negende van die twaalfjaarsiklus van die Sjinese kalender. Die aap gaan die sterreteken van die jaar wees in daardie stelsel in 2016.

Eksterne skakel[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Anthropoidea word as sinoniem ook gebruik, maar die naam Simiiformes is ouer.
  2. Elwyn Simons: A Search for Origins Developments in Primatology: Progress and Prospects Springer Science & Business Media, 2007, ISBN 0387738967, ISBN 9780387738963, bls. 102
  3. Divergence Times and the Evolutionary Radiation of New World Monkeys (Platyrrhini, Primates): An Analysis of Fossil and Molecular Data S. Ivan Perez, Marcelo F. Tejedor, Nelson M. Novo, Leandro Aristide PLOS 27 Junie 2013.
Hierdie artikel is in sy geheel of gedeeltelik vanuit die Engelse Wikipedia vertaal.