Kwartêre Ystydperk

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
’n Kunstenaarsvoorstelling van die hoogtepunt van die laaste ysperiode. Gebaseer op: Crowley, Thomas J. (1995). “Ice age terrestrial carbon changes revisited”. Global Biogeochemical Cycles 9 (3): 377–389. DOI:10.1029/95GB01107.

Die Kwartêre Ystydperk (ook bekend as die Kwarternêre, Pleistoseen- of Huidige Ystydperk) is die ystydperk wat die hele Kwartêr omvat (van 2,58 miljoen jaar gelede tot die hede) en gekenmerk word deur permanente ysbedekkings op Antarktika en Groenland en die periodieke voorkoms van groot ysbedekkings op Noord-Amerika en Eurasië. Aangesien daar al sedert die Oligoseen onafgebroke sprake is van ’n ysbedekking op Aarde word die Kwartêre Ystydperk ook beskou as ’n onderdeel van die Laat-Senosïkum-ystydperk.

Ysperiodes in die Kwartêre Ystydperk[wysig]

In die afgelope 2,58 miljoen jaar was daar tientalle siklusse van ysperiodes (glasiale) en tussen-ysperiodes (interglasiale). Tussen ongeveer 2,58 en 1 miljoen jaar gelede het ystydperke sowat elke 40 000 jaar plaasgevind. Vanaf ongeveer 1 miljoen jaar gelede vind ystydperke elke 100 000 jaar plaas. Die ysperiodes duur sowat 80 000 jaar en die tussen-ysperiodes sowat 20 000 jaar.

Tydens die Kwartêr was daar in die ys- sowel as die tussen-ysperiodes yskappe op die pole. In kouer periodes was die yskappe groter en in warmer periodes het hulle gekrimp. In die afgelope 2,58 miljoen jaar het die yskappe altesaam 100 keer gegroei en gekrimp. Antarktika is al sedert die begin van die Kwartêr met ys bedek en daarom word die hele Kwartêr as ’n ystydperk beskou.

Huidige periode[wysig]

Die Aarde is tans in ’n tussen-ysperiode of interglasiaal, wat tussen 10 000 en 15 000 jaar gelede begin het met die aanvang van die Holoseen-epog. Dit het veroorsaak dat die ysbedekkings van die laaste ysperiode begin verdwyn het. Oorblyfsels van hierdie ys word steeds op sowat 10% van die Aarde se oppervlak aangetref, veral Antarktika en Groenland. Aardverwarming het die verkleining van die ysbedekking sedert 1850 versnel.[1]

Verwysings[wysig]

Eksterne skakels[wysig]