Guangdong

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Guangdong

广东省 (Chinees)
'n Uitsig oor Shenzhen se sentrale sakekern
'n Uitsig oor Shenzhen se sentrale sakekern
Ligging van Guangdong in die Volksrepubliek China
Ligging van Guangdong in die Volksrepubliek China
Koördinate: 23°24′0″N 113°30′0″O / 23.40000°N 113.50000°O / 23.40000; 113.50000Koördinate: 23°24′0″N 113°30′0″O / 23.40000°N 113.50000°O / 23.40000; 113.50000
LandVlag van Volksrepubliek China Volksrepubliek China
HoofstadGuangzhou
Grootste stadShenzhen
Regering
 • TipeRegering van Guangdong
 • SekretarisLi Xi
 • GoewerneurMa Xingrui
Oppervlak
 • Totaal179 800 km2 (69 400 vk. myl)
Hoogte
50 m (160 ft)
Bevolking
 • Totaal126 012 510
 • Digtheid631/km2 (1 635/vk. myl)
TydsoneUTC+08:00 (SST)
Etniese groepeHan (99%), Zhuang (0,7%), Yao (0,2%)
Webwerfwww.gd.gov.cn
Die woord "Guangdong" in Chinese karakters

Guangdong (Chinees: 广东; Pinyin: Guǎngdōng; Jyutping: Gwong-dung) is 'n provinsie van die Volksrepubliek China. In 2020 het die provinsie 'n bevolking van sowat 126 miljoen gehad.

Guangdong, alternatiewelik geromaniseer as Kantonprovinsie of Kwangtung, is 'n kusprovinsie in Suid-China aan die noordkus van die Suid-Chinese See. Die hoofstad van die provinsie is Guangzhou. Met 'n bevolking van 126,01 miljoen (in 2020[3]) oor 'n totale oppervlakte van ongeveer 179 800 km2 (69 400 vk myl), is Guangdong die mees bevolkte provinsie van China en die 15de grootste volgens gebied sowel as die tweede mees bevolkte landonderverdeling in die wêreld (na Uttar Pradesh in Indië). Sy ekonomie is groter as dié van enige ander provinsie in die land en die derde grootste sub-nasionale ekonomie in die wêreld met 'n BBP van 1,95 miljard VS$ (12,37 miljard CNY) in 2021.[3] Die Pearl River Delta Ekonomiese Sone, 'n Chinese megalopolis, is 'n kern vir hoë tegnologie, vervaardiging en buitelandse handel. Geleë in hierdie sone is twee van die vier top Chinese stede en die top twee Chinese prefektuurvlak-stede volgens BBP; Guangzhou, die hoofstad van die provinsie, en Shenzhen, die eerste spesiale ekonomiese sone in die land. Hierdie twee is van die mees bevolkte en belangrike stede in China, en het nou twee van die wêreld se mees bevolkte megastede geword.

Die provinsie Guangdong het Henan en Shandong verbygesteek om in Januarie 2005 die mees bevolkte provinsie in China te word, met 79,1 miljoen permanente inwoners en 31 miljoen migrante wat vir ten minste ses maande van die jaar in die provinsie gewoon het;[4][5] die totale bevolking was 104 303 132 in die 2010-sensus, wat 7,79 persent van China se bevolking verteenwoordig.[6] Dit maak dit die mees bevolkte eerstevlak administratiewe onderafdeling van enige land buite Suid-Asië. Sy bevolkingstoename sedert die sensus was beskeie, en die provinsie het in 2015 108 500 000 mense geregistreer.[7] Die oorgrote meerderheid van die historiese Guangdong-provinsie word deur die Volksrepubliek China geadministreer. Pratas-eiland in die Suid-Chinese See is deel van Cijin-distrik, Kaohsiung, Taiwan (ROC); die eiland was voorheen deel van die Guangdong-provinsie voor die Chinese Burgeroorlog.[8][9]

Guangdong het 'n gediversifiseerde ekonomie. Dit was bekend as die beginpunt van die Maritieme Syroete van antieke China.[10] Sedert 1989 was Guangdong bo-aan die totale BBP-ranglys onder alle afdelings op provinsiale vlak, met Jiangsu en Shandong tweede en derde in rangorde. Vanaf 2018 het Guangdong se BBP 1,47 triljoen Amerikaanse dollar (CNY 9,73 triljoen) bereik, meer as dié van Spanje met BBP van 1.43 triljoen Amerikaanse dollar, die 13de grootste ter wêreld.[11] Die provinsie dra ongeveer 12% van die totale ekonomiese uitset van die vasteland van China by, en is die tuiste van die produksiefasiliteite en kantore van 'n wye reeks Chinese en buitelandse korporasies. Guangdong het baat gevind by sy nabyheid aan die finansiële middelpunt van Hongkong, wat aan die suide grens. Guangdong huisves ook die grootste invoer- en uitvoerskou in China, die Kantonskou, wat in die provinsiale hoofstad Guangzhou aangebied word.

20ste eeuse geskiedenis[wysig | wysig bron]

Gedurende die vroeë 1920's van die Republiek van China was Guangdong die opstelgebied vir die Kuomintang om voor te berei vir die Noordelike Ekspedisie, 'n poging om die verskillende krygshere van China terug te bring onder 'n verenigde sentrale regering. Whampoa Militêre Akademie is naby Guangzhou gebou om militêre bevelvoerders op te lei.

In onlangse jare het die provinsie uiters vinnige ekonomiese groei beleef, deels aangehelp deur sy noue handelsbande met Hongkong, wat daaraan grens. Dit is nou die provinsie met die hoogste bruto binnelandse produk in China.

In 1952 is 'n klein gedeelte van Guangdong se kuslyn (Qinzhou, Lianzhou, Fangchenggang en Beihai) aan Guangxi gegee, wat dit toegang tot die see gegee het. Dit is omgekeer in 1955, en toe herstel in 1965. Hainan-eiland was oorspronklik deel van Guangdong, maar dit is in 1988 in sy eie provinsie geskei.

Geografie[wysig | wysig bron]

Die Pêrelrivier met die Humenbrug

Guangdong kyk uit op die Suid-Chinese See in die suide en het 4 300 km se kuslyn. Die Leizhou-skiereiland is aan die suidwestelike punt van die provinsie. Daar is 'n paar onaktiewe vulkane op Leizhou-skiereiland. Die Pêrelrivierdelta is die konvergente punt van drie stroomopriviere: die Oosrivier, Noordrivier en Wesrivier. Die rivierdelta is gevul met honderde klein eilande. Die provinsie word geografies van die noorde geskei deur 'n paar bergreekse wat gesamentlik die Nanberge (Nan Ling) genoem word. Die hoogste piek in die provinsie is Shikengkong met 'n hoogte van 1 902 meter bo seespieël.

Guangdong grens aan Fujian in die noordooste, Jiangxi en Hunan in die noorde, Guangxi outonome streek in die weste, en Hongkong en Macau Spesiale Administratiewe streke in die suide. Hainan is aan die kus oorkant die Leizhou-skiereiland. Pratas-eiland, wat tradisioneel as deel van Guangdong regeer was, is tans deel van Cijin-distrik, Kaoshiung, Taiwan.[12]

Guangdong het 'n vogtige subtropiese klimaat (Köppen Cfa binnelands, Cwa langs die kus). Winters is kort, gematig en relatief droog, terwyl somers lank, warm en baie nat is. Gemiddelde daaglikse maksima in Guangzhou in Januarie en Julie is 18 °C en 33 °C, hoewel die humiditeit dit warmer laat voel in die somer. Ryp is skaars aan die kus, maar kan 'n paar dae lank elke winter voorkom.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) "Doing Business in China – Survey". Ministry Of Commerce – People's Republic Of China. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 5 Augustus 2013. Besoek op 5 Augustus 2013.
  2. (en) "National Data". National Bureau of Statistics of China. 6 Maart 2015. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 April 2016. Besoek op 17 April 2016.
  3. 3,0 3,1 "Main Data of the Seventh National Population Census". China NBS. 23 Julie 2021. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 11 Mei 2021. Besoek op 23 Julie 2021.
  4. English people.com.cn Geargiveer 10 Maart 2006 op Wayback Machine
  5. "Chinadaily.com". Chinadaily.com. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 4 Oktober 2012. Besoek op 25 April 2012.
  6. China NBS: 6th National Population Census – DATA Geargiveer 7 Julie 2013 op Wayback Machine
  7. "Archived copy". Geargiveer vanaf die oorspronklike op 2 Januarie 2016. Besoek op 19 Desember 2015.CS1 maint: archived copy as title (link)
  8. Sovereignty over the Spratly Islands
  9. "Spratly Islands".. Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2008. 
  10. Ye, Guo (2019-07-01). "Canton Kung Fu: The Culture of Guangdong Martial Arts". SAGE Open (in Engels). 9 (3): 2158244019861459. doi:10.1177/2158244019861459. ISSN 2158-2440. S2CID 198668123.
  11. the historical PPP GDP figures of Mainland China and exchange rates of Chinese yuan to Int'l. dollar are based on the World Economic Outlook Database April 2019 International Monetary Fund (9 April 2019). "Download WEO Data: April 2019 Edition". Persberig. https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2019/01/weodata/index.aspx. Besoek op 12 April 2019. 
  12. "Sovereignty over the Spratly Islands – The China Post 22 June 2009". Chinapost.com.tw. 22 Junie 2009. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 24 September 2012. Besoek op 25 April 2012.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]