Kiribati

Republiek Kiribati
Republic of Kiribati (Engels)
Ribaberiki Kiribati (Kiribaties)

Vlag Wapen
Nasionale leuse: Te Mauri, Te Raoi ao Te Tabomoa (Kiribaties vir: "Gesondheid, vrede en voorspoed")
Volkslied: Teirake Kaini Kiribati (Kiribaties vir: "Staan op, Kiribati")
Hoofstad	Suid-Tarawa 1°28′S 173°2′O
Grootste stad	Suid-Tarawa
Amptelike tale	Engels en Kiribaties
Regering • President • Adjunkpresident	Unitêre parlementêre grondwetlike republiek Taneti Mamau Teuea Toatu
Onafhanklikheid • van die Verenigde Koninkryk • Huidige grondwet	12 Julie 1979 12 Julie 1979
Oppervlakte  - Totaal    - Water (%)	811 km2  (186ste) 313 myl2 feitlik geen
Bevolking  - 2024-skatting  - 2020-sensus  - Digtheid	116 545 (189ste) 119 438 143 / km2 (73ste) 372 / myl2
BBP (KKP)  - Totaal  - Per capita	2024-skatting $459 miljoen $3 612
BBP (nominaal)  - Totaal  - Per capita	2024-skatting $312 miljoen $2 455
MOI (2022)	0,628 (137ste)  –  medium
Gini (2019)	27,8 –  laag
Geldeenheid	Kiribati-dollar en Australiese dollar (AUD)
Tydsone  - Somertyd	(UTC+12 tot +14) nie toegepas nie (UTC+12 tot +14)
Internet-TLD	.ki
Skakelkode	+686

Kiribati (Engels: [ˈkɪrɪbæs], ; Kiribaties: [kiɾibas]), amptelik die Republiek Kiribati (Engels: Republic of Kiribati, Kiribaties: Ribaberiki Kiribati), is 'n eilandstaat in die Stille Oseaan en Oseanië langs die ewenaar, wat vroeër as die Gilberteilande bekend gestaan het. Kiribati beslaan 'n oppervlakte van 811 km² en het in 2024 'n bevolking van 116 545 gehad. Kiribati is oos van Nauru en die Gefedereerde State van Mikronesië, suidoos van die Marshalleilande, suid van Hawaii, noordwes van Frans-Polinesië en noord van die Cookeilande, Tokelau en Tuvalu geleë. Kiritimati is ook deel van Kiribati. Die hoofstad en grootste stad is Suid-Tarawa.

Nasa-satellietbeeld van Kiribati se Gilberteilande

Die "Gilberteilande" is genoem na die skeepskaptein Thomas Gilbert wat in 1788 saam met die skeepskaptein John Marshall, na wie die Marshalleilande genoem is, Kiribati en die Marshalleilande vir Europa ontdek het. Op 12 Julie 1979 het Kiribati onafhanklik van die Verenigde Koninkryk geword. Kiribati is 'n parlementêre republiek binne die Britse Statebond.

Kiribati se eilande is weerskante die ewenaar en die 180ste meridiaan geleë, waarvolgens Kiribati die enigste land op aarde is wat oor al vier die hemisfere strek: die Noordelike, Suidelike, Westelike en Oostelike halfrondes. Die Internasionale datumgrens gaan rondom Kiribati en swaai ver na die ooste waar dit amper 150°W bereik. Gevolglik is Kiribati se mees oostelike eilande, die suidelike Line-eilande suid van Hawaii, in dieselfde dag as die Gilbert-eilande, waarmee dit in die mees gevorderde tydsone op aarde is, naamlik UTC+14. Daarmee is Kiribati een van die eerste bewoonde gebiede om die nuwejaar te vier.

Kiribati word ernstig deur klimaatverandering bedreig. Volgens die Wêreldbank se raming sal dié eilandstaat teen 2050 nie meer bewoonbaar wees nie en teen 2070 oorwegend oorstroom wees.

Geografie

Kaart van Kiribati

Kiribati bestaan uit 32 atolle in drie argipels en die eiland Banaba.

	Gilberteilande	16 atolle 282 km²
	Phoenixeilande	8 atolle 27,7 km²
	Line-eilande	8 van altesaam 11 atolle 495 km²

Bronnelys

Algemeen

• (en) "Kiribati". Encyclopædia Britannica. Besoek op 31 Desember 2024.
• (en) "Kiribati". Central Intelligence Agency. Besoek op 31 Desember 2024.

Eksterne skakels

• Wikimedia Commons het meer media in die kategorie Kiribati.
• (en) Toerisme-inligting oor Kiribati op Wikivoyage
• (en) Amptelike webwerf van die Kiribatiese parlement