Samoa

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
Hierdie artikel handel oor die land in Oseanië. Vir die eilandgroep, sien Samoa-eilande, en vir die eilandgebied van die Verenigde State, sien Amerikaans-Samoa.
Independent State of Samoa (Engels)
Malo Saʻoloto Tutoʻatasi o Sāmoa (Samoaans)
Onafhanklike Staat Samoa
Vlag van Samoa Wapen van Samoa
Vlag Wapen
Nasionale leuse: Fa'avae i le Atua Sāmoa
(Samoaans vir: "Samoa is gegrond op God")
Volkslied: O le fuʻa o le saʻolotoga o Samoa
(Samoaans vir: "Die vaandel van vryheid")
Ligging van Samoa
Hoofstad Apia

13°50′S 171°45′W / 13.833°S 171.750°W / -13.833; -171.750

Grootste stad Apia
Amptelike tale Samoaans en Engels
Regering Unitêre parlementêre
grondwetlike republiek
Va'aletoa Sualauvi II
Tuilaepa Aiono Sailele Malielegaoi
Onafhanklikheid
• Huidige grondwet
• van Nieu-Seeland

28 Oktober 1960
1 Januarie 1962[1]
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
2 842 km2  (167ste)
1 097 myl2
0,3
Bevolking
 - 2016-sensus
 - Digtheid
 
195 843[2]
68 / km2 (144ste)
176,1 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$1,317 miljard[3]
$6 493[3]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2020-skatting

$960 miljoen[3]
$4 735[3]

MOI (2018) Green Arrow Up Darker.svg 0,707[4] (111ste)  –  hoog
Gini (2013) 38,7[5] –  medium
Geldeenheid Tala (WST)
Tydsone
 - Somertyd
(UTC+13)
(UTC+14)
Internet-TLD .ws
Skakelkode +685
a. Staatshoof

Samoa (Samoaans: Sāmoa, [ˌsaːˈmoa]; Engels: [səˈmoʊə]), amptelik die Onafhanklike Staat Samoa (Samoaans: Malo Sa'oloto Tuto'atasi o Sāmoa; Engels: Independent State of Samoa), tot op 4 Julie 1997 amptelik Wes-Samoa (Engels: Western Samoa), is 'n eilandnasie in die Stille Oseaan en Oseanië met 'n oppervlakte van 2 842 km² en 'n bevolking van 195 843 in 2016.

Nasa-satellietbeeld van Samoa
Kaart van Samoa

Samoa is in die ooste van Wallis en Futuna, in die suidooste van Tuvalu, in die suide van Tokelau, in die weste van Amerikaans-Samoa en in die noorde van Tonga geleë. Die hoofstad en grootste stad is Apia. Samoa vorm saam met die eilandgebied Amerikaans-Samoa die Samoa-eilande.[6]

Die westelike deel van Samoa het as gevolg van die Verdrag van Berlyn in 1889 'n Duitse kolonie geword, terwyl die oostelike deel 'n Amerikaanse kolonie geword het. Tydens die Eerste Wêreldoorlog is Duits-Samoa deur Nieu-Seeland beset en het ná die wapenstilstand van die Duitse Keiserryk 'n Volkebondmandaat van Nieu-Seeland geword. Op 1 Januarie 1962 het Wes-Samoa van Nieu-Seeland sy onafhanklikheid ontvang. Samoa is 'n unitêre parlementêre grondwetlike republiek binne die Britse Statebond met die O le Ao o le Malo ("Opperhoof van die Regering") as staatshoof.

Die Nieu-Seelanders het rugby in Samoa gevestig en dit is verreweg die gewildste sportsoort in dié land. Samoa is een van die min lande waar rugby die hoofsport is. Slegs die Cookeilande, Fidji, Nieu-Seeland, Tonga en Wallis kan soortgelyke bewerings maak.[7] Die Samoaanse nasionale rugbyspan kon sedert 1987 vir byna elke rugbywêreldbekertoernooi (behalwe vir dié van 1987) kwalifiseer en behoort tot die 12 top-rugbyspanne wêreldwyd. Hulle is veral bekend vir die tradisionele siva tau-oorlogsdans voor elke wedstryd.

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. Nieu-Seelandse Ministerium van Kultuur en Erfenis (19 Julie 2010). "Towards independence – NZ in Samoa". nzhistory.net.nz (in Engels). Geargiveer vanaf die oorspronklike op 18 Januarie 2020. Besoek op 16 Maart 2020.
  2. (en) "Population & Demography Indicator Summary". Saamoaanse Kantoor van Statistiek. Besoek op 16 Maart 2020.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en) "Samoa". Internasionale Monetêre Fonds. Oktober 2019. Besoek op 16 Maart 2020.
  4. "2019 Human Development Index Ranking" (in Engels). United Nations Development Programme. 2019. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Mei 2020. Besoek op 16 Maart 2020.
  5. "Gini Index" (in Engels). Wêreldbank. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 26 Mei 2020. Besoek op 16 Maart 2020.
  6. "Samoa country profile" (in Engels). BBC. 23 Januarie 2018. Geargiveer vanaf die oorspronklike op 19 April 2020. Besoek op 16 Maart 2020.
  7. (en) "Rugby History in Fiji". Teivovo. Besoek op 6 Oktober 2007. [dooie skakel]

Bronnelys[wysig | wysig bron]

Algemeen

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]