Ingrid Jonker

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Ingrid Jonker in 1956.

Ingrid Jonker was 'n Afrikaanse skryfster en digteres. Sy is gebore op 19 September 1933 op Douglas, 'n dorp naby die hoofstad van die Noord-Kaapse provinsie. Belangstelling in Ingrid Jonker se werke en veral ook in haar kort en tragiese lewe was ná haar dood veel groter as toe sy geleef het. Net drie digbundels van haar is ooit gepubliseer: Ontvlugting (1956), Rook en oker (1963), en Kantelson (1966). Dit is veral die kort en suiwer liriese gedigte van verlange en verlatenheid in Rook en oker wat aan haar roem besorg het. In haar nadoodse Kantelson was dit 'n doodsverlange wat tot lesers gespreek het en daartoe gelei het dat bekende musici haar gedigte getoonset en opgeneem het. Sy het op 19 Julie 1965 selfmoord gepleeg deur in die see te loop in Drieankerbaai, Kaapstad.

Lewe[wysig]

Ingrid is die tweede dogter van dr. Abraham Jonker, 'n skrywer en Nasionale Party-politikus, en Beatrice Cilliers. Haar vader het haar moeder nog voor Jonker se geboorte verlaat. Saam met haar moeder en haar suster, Anna, het sy by haar grootouers, wat naby Kaapstad geboer het, ingetrek. Saam met haar diep gelowige ouma het Jonker verskeie godsdienstige byeenkomste bygewoon, waar sy deur die verhale en taal van die Bybel geraak is. Toe sy ses word, het sy self gedigte begin skryf. Ná die afsterwe van haar oupa het die vier vroue deur Kaapstad sonder vaste inkomste geswerf. Haar versteurde moeder is in 1943 gestorwe, waarna Ingrid en haar suster by hul pa en sy nuwe gesin gaan woon het.

Die meisies is nouliks in hul nuwe gesin aanvaar. Ingrid kon nie 'n noue band met haar pa vorm nie en dit sou haar die res van haar lewe negatief beïnvloed. Sy het aangehou gedigte skryf en op twaalfjarige ouderdom het sy met D.J. Opperman, 'n digter en skrywer wat 'n groot invloed op haar werk sou hê, kontak gemaak. Sy het op skool presteer, maar haar pa en stiefmoeder wou nie hê sy moes verder gaan studeer nie.

In 1949 het sy 'n bundel gereed gehad, maar ondanks belangstelling van uitgewers word die bundel nie gepubliseer nie. Sy het geld met werk by drukkers, uitgewers en boekwinkels verdien. Sy het ook 'n kursus in poësie gevolg. Haar eerste publikasie, die bundel Ontvlugting, is in 1956 uitgegee. Sy het die werk aan haar vader, wat dit egter afkeur, opgedra. In dieselfde jaar het sy met die aansienlik ouer skrywer Pieter Venter getrou, saam met wie sy in Johannesburg gaan woon het. In 1957 is hul dogter, Simone, gebore. Dit was egter nie 'n gelukkige huwelik nie. Jonker het oor eensaamheid gekla en het aan depressie gely. Jonker en Venter is in 1960 geskei, waarna sy met haar dogter terug is na Kaapstad.

Ingrid Jonker het tot 'n groep kunstenaars behoort waaruit die beweging bekend as die Sestigers sou ontstaan. Hulle het hulle onder meer teen die sensuur wat die regerende Nasionale Party ingestel het – 'n beleid wat ook deur Ingrid se pa, Abraham, uitgevoer is — verset. Die politieke onenigheid het vader en dogter nog verder uiteen gedryf. Die sensuur is verskerp nadat kritiek teen die regering toegeneem het weens die paswette en veral ná die skietvoorval in 1960 in Sharpeville. Jonker het daaroor die gedig Die kind (wat doodgeskiet is deur soldate by Nyanga) geskryf. As gevolg van haar kritiese houding ten opsigte van apartheid kon sy vir jare nie 'n nuwe bundel gepubliseer kry nie.

Sielkundige probleme het tot gevolg gehad dat sy verskeie kere opgeneem is in psigiatriese inrigtings. In 1961 is sy in Valkenburg, dieselfde kliniek waar haar moeder gesterf het, opgeneem. In hierdie tyd het sy verhoudings met die skrywers André P. Brink en Jack Cope gehad. Brink was getroud en Cope was twintig jaar ouer. 'n Swangerskap het tot 'n aborsie gelei — 'n nuwe aanslag op haar reeds onstabiele geestelike gesondheid.

In 1963 het die bundel Rook en oker wat entoesiasties ontvang is, verskyn. Vir hierdie bundel het sy in 1964 'n prys van die Afrikaanse Pers-Boekhandel ontvang. Dié prys en 'n studiebeurs van die Anglo-American Corporation het haar in staat gestel om 'n lang reis na Europa te onderneem, waartydens sy onder andere in Parys die skrywer en digter Breyten Breytenbach ontmoet het. Ná 'n uitval met haar reisgenoot Brink, wat uiteindelik na sy vrou teruggekeer het, het sy ineen gestort en moes sy in Parys opgeneem word.

Terug in Suid-Afrika het sy depressief gebly. Op 19 Julie 1965 het sy die kliniek waar sy opgeneem was, verlaat. By Drieankerbaai het sy die see ingeloop en verdrink. Nadat hy van haar selfmoord verneem het, het haar pa as volg gereageer: "Sover dit my aangaan, kan hulle haar weer teruggooi in die see." [1][2][3]

Nalatenskap[wysig]

Die kind as muurgedig in Leiden

Ná haar dood verskyn die bundel Kantelson. Hierdie werk van Ingrid Jonker is in verskeie tale vertaal, onder andere in Nederlands, Engels, en Zoeloe. Die kind (wat doodgeskiet is deur soldate by Nyanga) word deur Nelson Mandela voorgedra tydens sy eerste toespraak as president in die Suid-Afrikaanse parlement, in 1994, in Afrikaans. Mandela noem haar "Afrikaner én Afrikaan".

Haar vriende stel in 1965 die Ingrid Jonker-prys in wat jaarliks toegeken word aan 'n digter wat in Afrikaans of Engels debuteer. Naas poësie skryf Jonker ook 'n kort toneelstuk (Seun na my hart) en enkele kortverhale.

In 2004 werd sy postuum vereer met die silwer Orde van Ikhamanga, die Suid-Afrikaanse staatsprys vir verdienste op die gebied van kuns, kultuur, joernalistiek en sport.

Die Suid-Afrikaanse sanger Chris Chameleon het van Ingrid Jonker se werk getoonset en in 2005 die album Ek herhaal jou uitgegee wat gemengde kritiek ontvang het. Anneli van Rooyen en Laurika Rauch het Bitterbessie Dagbreek getoonset en opgeneem.

Verwysings[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Ingrid Jonker (kategorie)

Multimedia: Video[wysig]