Karelies

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Karelies
karjala
Gepraat in: Vlag van Rusland Rusland
Vlag van Finland Finland 
Gebied: Vlag van Republiek van Karelië Karelië
Totale sprekers: 118 000
Taalfamilie: Oeraals
 Fins-Oegries
  Fins-Permies
   Fins-Wolgaïes
    Fins-Samies
     Oosseefins
      Karelies 
Skrifstelsel: Latynse alfabet (Finse variant) 
Amptelike status
Amptelike taal in: erken as minderheidstaal in:
Vlag van Republiek van Karelië Republiek van Karelië[1]
Gereguleer deur:
Taalkodes
ISO 639-1: geen
ISO 639-2: krl
ISO 639-3: krl

Karelies (karjala) is 'n taal wat in Karelië deur 118 000 mense gepraat word. Karelies behoort tot die Oosseefinse tak van die Fins-Oegriese tale, wat een van die twee subfamilies van die Oeraalse tale verteenwoordig. Karelies word in die Russiese deelrepubiek Karelië en deur omtrent 5000 mense in Finland gepraat.

Karelies is nou verwant aan Fins en dit word nie altyd as 'n aparte taal gesien nie. Die twee tale se grammatika is identies en dit verskil hoofsaaklik in woordeskat en uitspraak. Karelies beskik oor die klanke "z", "sh" en "zh" terwyl die klanke in Fins gereduseer is na "s". Fins is sterk deur Sweeds beïnvloed as gevolg van die lang geskiedenis wat dit as Sweedse besitting gehad terwyl Karlies reeds lank in die Russiese sfeer is en dus meer Russies leenwoorde insluit[2] en op ander maniere deur russies beïnvloed is.[3] Westelike Kareliese dialekte kan nouliks van oostelike Finse Dialekte onderskei word.[2] Karelies word dus as 'n taal apart van Fins besou eerder om geopolitiese redes as taalkundige oorweginge.[4]

Onder die Finse tale het Karelies die onderskeid dat die oudste geskrewe vorm van Fins daarin geskryf is, wat terug dateer na die 13de eeu. Dit bestaan uit 'n drie-lyn teksfragment op 'n strook boombas wat in 1957 tydens argeologiese opgrawings in Novgorod ontdek is. Ironies genoeg is daar, anders as in die geval van Fins, egter steeds geen Kareliese standaard taal en gepaardgaande ortografie nie.

Verwysings[wysig]

  1. Гюйнмндюрекэмше Юйрш
  2. 2,0 2,1 Rein Taagepera, The Finno-Ugric Republics and the Russian State, Uitgegee deur C. Hurst & Co. Publishers, 1999, ISBN 1-85065-293-7, 9781850652939, p110
  3. Östen Dahl, Past and Present, The role of language contact in the formation of Karelian past, Uitgegee deur John Benjamins Publishing Company, 2001 ISBN 90-272-3057-9, 9789027230577, p258
  4. The Peoples of the Red Book, THE KARELIANS, besoek op 4 januarie 2009