Basjkortostan

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Republiek van Basjkortostan / Basjkirië
Башҡортостан Республикаһы
Die ligging van Basjkirië in Rusland.
Die ligging van Basjkirië in Rusland.
Politieke status
Land Flag of Russia.svg Russiese Federasie
Federale distrik Wolga
Ekonomiese streek Oeral
Stigting 23 Maart 1919
Regering
Hoofstad Oefa
Leier Roestem Chamitof
Amp President
Wetgewer Staatsvergadering (Koeroeltai)
Bevolking
Sensus 2010
Totaal 4 072 292
Volgorde 7de
Digtheid 28,36 /km2
Stedelik 60,4%
Plattelands 39,6%
Statistiek
Oppervlakte 143 600 km2
Volgorde 27ste
Tydsone UTC+06:00
Registrasienommer 02, 102
Amptelike tale Russies, Basjkiries
Webtuiste http://www.bashkortostan.ru
Wapen en vlag
Wapen

Flag of Bashkortostan.svg
Portaal  Portaalicoon   Rusland

Basjkortostan of Basjkirië (Russies: Башкортостан of Башкирия; Basjkirs: Башҡортостан Республикаһы) is ’n outonome republiek (’n deelgebied van Rusland).

Basjkortostan grens aan:

Geskiedenis[wysig]

Die huidige Basjkirse gebied word al baie lank bewoon. Die eerste nedersettings is gestig in die Jong Steentyd. Tydens die Bronstyd het die gebied sterk begin ontwikkel. Die eerste lede van die Abasjewo-kultuur, die eerste beskawing wat hier in die Suidelike Oeral-gebied permanente nedersettings gestig het, het geweet hoe om bronswerktuie, -wapens en –versierings te maak. Die naam "Basjkirs" is in die 9de eeu die eerste keer gebruik vir die mense wat hier woon.

In die 10de eeu het die Islam onder die Basjkirs begin versprei en in die 14de eeu het dit die dominante godsdiens geword. Tot die 16de eeu was die huidige Basjkirië verdeel tussen die kanate van Kazan, Sibir en die Nogai-horde. Toe die kanaat van Kazan hom tussen 1554 en 1555 oorgee aan Iwan die Verskriklike, het afgevaardigdes van die westelike en noordwestelike Basjkirse stamme na Moskou gereis en die tsaar gevra of hulle vrywillig by Moskowië mag aansluit.

Van die eerste helfte van die 16de eeu word die Basjkirse gebied geleidelik omvorm tot ’n bestuursgebied van die Russiese Ryk, die opvolger van Moskowië. Met die Russiese Rewolusies van 1917 het die streek hom tot onafhanklike staat verklaar onder leiding van Zeki Welidi Togan en word dit ’n onderdeel van die kortstondige Moslemstaat Idel-Oeral. In 1922 word Basjkortostan ’n OSSR onder die naam Basjkirse Outonome Sosialistiese Sowjetrepubliek. Dit word op 31 Maart 1992 ’n outonome republiek in die Russiese Federasie.

Geografie[wysig]

Basjkortostan bevat dele van die Suidelike Oeral en die aangrensende vlaktes.

Riviere[wysig]

Die Oefa-rivier met die gelyknamige stad op die agtergrond

Daar is meer as 13 000 riviere in die republiek. Baie is geskik vir die vervoer van mense en vrag en is bereikbaar vanaf die Oos- en Swartsee.

Die belangrikste riviere is: Belaja (1 430 km), Oefa (918 km), Sakmara (760 km), Ik (571 km), Djoma (556 km), Ai (549 km), Joeroezan (404 km), Bistri Tanip (345 km), Sim (239 km), Noegoesj (235 km), Tanalik (225 km), Zilim (215 km) en Sjoen (209 km).

Mere[wysig]

Daar is sowat 2 700 mere en waterreservoirs in die republiek. Die grootstes is: Asilikoel (23,5 km²), Kandrikoel (15,6 km²), Oergoen (12,0 km²), Pawlofskoje (120,0 km²) en Noegoesjkoje (25,2 km²).

Berge[wysig]

Die republiek is in die suidelike deel van die Oeral-gebergte geleë. Die hoogste berge is:

Klimaat[wysig]

  • Gemiddelde jaartemperatuur: 0,3 °C (berge) tot 2,8 °C (vlaktes)
  • Gemiddelde temperatuur Januarie: -16 °C
  • Gemiddelde temperatuur Julie: +18 °C
  • Gemiddelde jaarlikse neerslag: 430 mm

Bevolking[wysig]

Basjkortostan af.png

In 2002 het 4 104 336 mense in Basjkortostan gewoon. Hiervan was 29,8% Basjkirs, 36,3% Russe en 24,1% Tartare. Ander bevolkingsgroepe sluit in die Tsjoewasjiërs met 2,9%, Mari met 2,6% en Oekraïners met 1,3%.

Die amptelike tale is Russies en Basjkirs. Byna alle inwoners praat Russies (96,4%). Sowat 34,0% praat Tartaars en 25,8% Basjkirs.

Groot stede en dorpe[wysig]

Ekonomie[wysig]

Die ekonomie van Basjkortostan is baie afhanklik van sy verouderde olieverwerkingsnywerheid, wat nog uit die tyd van die Sowjetunie kom. Die nywerheid is ná die val van die Sowjetunie grotendeels geprivatiseer. Die grootste deel het beland in die hande van faksies wat aan Rachimof getrou is.

Basjkortostan het groot oliereserwes. Ander belangrike grondstowwe is aardgas, steenkool, yster, goud en gips.

Eksterne skakels[wysig]

Flag of Russia.svg Deelgebiede van die Russiese Federasie
             Republieke  AdigeaAltaiBasjkortostan (Basjkirië)BoerjatiëChakassiëDagestanIngoesjetiëJakoetiëKabardino-BalkariëKalmikiëKaratsjai-TsjerkessiëKareliëKomiKrimMari ElMordowiëNoord-Ossetië-AlaniëOedmoertiëTartarstanTsjetsjniëTsjoewasjiëTiwa
Krais  AltaiChabarofskKamtsjatkaKrasnodarKrasnojarskPermPrimorskiStawropolZabaikalski
Oblaste  AmoerArchangelskAstrachanBelgorodBrjanskIrkoetskIwanowoJaroslawlKaliningradKaloegaKemerowoKirofKoerganKoerskKostromaLeningradLipetskMagadanMoermanskMoskouNizjni NowgorodNowgorodNowosibirskOeljanofskOmskOrenburgOrjolPenzaPskofRjazanRostofSachalinSamaraSaratofSmolenskSwerdlofskTambofTjoemenToelaTomskTsjeljabinskTwerWladimirWologdaWoronezjWolgograd  
 Outonome oblast  Joodse
 Outonome okroegs  Chanto-MansiëJamalo-NenetsiëNenetsiëTsjoekotka
Federale stede  MoskouSewastopolSint Petersburg