Altai

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Republiek van Altai
Алтайдынг Республиказы
Die ligging van Altai in Rusland.
Die ligging van Altai in Rusland.
Politieke status
Land Flag of Russia.svg Russiese Federasie
Federale distrik Siberië
Ekonomiese streek Wes-Siberië
Stigting 1 Julie 1922
Regering
Hoofstad Gorno-Altaisk
Leier Aleksander Berdnikof
Amp President
Wetgewer Staatsvergadering (El Koeroeltai)
Bevolking
Sensus 2010
Totaal 206 168
Volgorde 79ste
Digtheid 2,23 /km2
Stedelik 27,6%
Plattelands 72,4%
Statistiek
Oppervlakte 92 600 km2
Volgorde 35ste
Tydsone UTC+07:00
Registrasienommer 04
Amptelike tale Russies, Altais
Webtuiste http://www.altai-republic.ru
Wapen en vlag
Wapen

Flag of Altai Republic.svg
Portaal  Portaalicoon   Rusland

Altai (Russies: Республика Алтай; Altais: Алтайдынг Республиказы) is ’n outonome republiek (’n deelgebied van Rusland) en is genoem na die gelyknamige gebergte.

Geografie[wysig]

Die republiek grens in die noorde aan die oblast Kemerowo en die outonome republiek Chakassië, in die ooste aan die outonome republiek Tiwa en in die weste aan die krai Altai. Die suidelike bure lê almal buite Rusland. Die grenslyn met die buiteland is 880,4 km lank, waarvan 288,7 km met Mongolië (die ooste en suidooste) is, 54,1 km met die Volksrepubliek van Sjina (suide) en 517,6 km met Kazachstan (weste).[1]

Altai bestaan uit hoogland. Dit is ’n soort "Russiese Tibet" in die middel van Asië op die kruispunt van verskillende state en kulturele wêrelde. Die Siberiese taiga, die steppe van Kazachstan en die halfwoestyne van Mongolië ontmoet mekaar hier. Bosse bedek ongeveer 25% van die republiek.

Riviere, mere en gletsers[wysig]

Die Sjawlomeer in die Altai-gebergte

Die grootste riviere is die Katoen en die Bieja, wat saamvloei en een van die grootste riviere in Siberië vorm: die Ob

Die republiek het ongeveer 7 000 mere met ’n totale oppervlakte van meer as 700 km². Die grootste meer is die Teletskoje, wat 80 km lank en 5 km breed is, met ’n oppervlakte van 230,8 km². Sy diepste deel is 325 m. Nog ’n bekende bergmeer (in die ooste) is die Dzjoeloekoel, wat die Altai as heilig beskou.

Waterbronne is een van die belangrikste natuurlike bronne van die republiek. Van die minerale bronne in die berge van Altai word as heilsaam beskou. Die grootste gletsers is Bolsjoi Taldoerinski (35 km²), Mensoe (21 km²), Sofiski (17 km²) en Bolsjoi Maasjei (16 km²).

Klimaat[wysig]

Die republiek het ’n gematigde landklimaat met relatief kort en warm somers (Junie – Augustus) en lang, koue (en soms ysige) winters (November – Maart).

  • Gemiddelde jaartemperatuur: +1 °C tot -6.7 °C
  • Temperatuur Januarie: -9.2 °C tot -31 °C
  • Temperatuur Julie: +11 °C tot +19 °C
  • Gemiddelde jaarlikse neerslag: 100-1000 mm

Geskiedenis[wysig]

Op 1 Junie 1922 word die gebied die Ojrotse outonome oblast. Op 7 januarie 1948 word dit hernoem tot die Gorno-Altaise outonome oblast. In 1990 verander die gebied deur ’n herorganisasie agtereenvolgens in ’n OSSR, SSR (1991) en outonome republiek (1992) onder die naam Gorno-Altai. In 1993 kry dit sy huidige naam Altai.

Ekonomie[wysig]

Altai is eerder ’n landbou- as ’n nywerheidstreek. Die mees ontwikkelde sektore is voedsel-, metaal- en houtverwerking. Aanwesige grondstowwe is goud, silwer, yster en litium.

'n Kaart van Altai en sy bure.

Bestuursindeling[wysig]

Die republiek bestaan uit 1 stadsdistrik, (Gorno-Altaisk), en 10 munisipale distrikte (Altais: aimatsi):

  • Kosj-Agatsjski (Кош-Агачский, suidoos)
  • Maiminski (Майминский, noordwes)
  • Oelaganski (Улаганский, oos)
  • Oest-Kanski (Усть-Канский, wes)
  • Oest-Koksinski (Усть-Коксинский, suidwes)
  • Ongoedaiski (Онгудайский, sentraal)
  • Sjebalinski (Шебалинский, wes)
  • Toerotsjakski (Турочакский, noord)
  • Tsjemalski (Чемальский, noordwes)
  • Tsjoiski (Чойский, noord).

Groot stede en dorpe[wysig]

  • Gorno-Altaisk (Горно-Алтайск) – 53 538 inwoners
  • Maima (Майма) – 15 344
  • Kosj-Agatsj (Кош-Агач) – 5 701
  • Toerotsjak (Турочак) – 5 484
  • Ongoedai (Онгудай) – 5 376

2002-volkstelling

Demografie[wysig]

Volgens die 2002-sensus het Russe 57,4% van die bevolking uitgemaak, Altais 33,4%, Kazachs 6% en ander volke 3,2%.

Godsdiens[wysig]

Die tradisionele godsdiens van die inheemse Altais is sjamanisme. Etniese Russe behoort tot die Oosters-Ortodokse Kerk. Tibettaanse Boeddhisme raak ook gewilder nadat dit die gebied binnegekom het deur die naburige Mongolië en Tiwa.

Van 1904 tot 1930 het ’n nuwe godsdiensbeweging, Boerchanisme (of Ak Jang, die "wit geloof") gewild geword onder inheemse Altais. Dit het hier ontstaan en lê klem op die "wit" aspek van sjamanisme. Boerchanisme is steeds ’n belangrike deel van die Altaise nasionale bewustheid, en beleef tans ’n herlewing in verskeie vorme saam met die inheemse Altaise kultuur in die algemeen.

Russiese New Age-aanhangers van Agni Joga gaan dikwels op pelgrimstogte na Berg Beloecha. Tekens van sjamanisme kan dikwels in die gebied gesien word; op sekere punte van die Katoen-rivier bind plaaslike volgelinge van sjamanisme wit strikke aan bome en los offerandes van muntstukke of kos vir die geeste [2]. Hoewel sjamanisme vandag nie meer so algemeen beoefen word nie, word dit nou weer gewilder vanweë die nuwe godsdiensvryheid wat ontstaan het ná die val van die Sowjetunie.

Eksterne skakels[wysig]

Verwysings[wysig]

  1. справка Горно-Алтайской таможни - Bestuur Federale Distrik Siberië
  2. Altaise kultuur
Flag of Russia.svg Deelgebiede van die Russiese Federasie
             Republieke  AdigeaAltaiBasjkortostan (Basjkirië)BoerjatiëChakassiëDagestanIngoesjetiëJakoetiëKabardino-BalkariëKalmikiëKaratsjai-TsjerkessiëKareliëKomiKrimMari ElMordowiëNoord-Ossetië-AlaniëOedmoertiëTartarstanTsjetsjniëTsjoewasjiëTiwa
Krais  AltaiChabarofskKamtsjatkaKrasnodarKrasnojarskPermPrimorskiStawropolZabaikalski
Oblaste  AmoerArchangelskAstrachanBelgorodBrjanskIrkoetskIwanowoJaroslawlKaliningradKaloegaKemerowoKirofKoerganKoerskKostromaLeningradLipetskMagadanMoermanskMoskouNizjni NowgorodNowgorodNowosibirskOeljanofskOmskOrenburgOrjolPenzaPskofRjazanRostofSachalinSamaraSaratofSmolenskSwerdlofskTambofTjoemenToelaTomskTsjeljabinskTwerWladimirWologdaWoronezjWolgograd  
 Outonome oblast  Joodse
 Outonome okroegs  Chanto-MansiëJamalo-NenetsiëNenetsiëTsjoekotka
Federale stede  MoskouSewastopolSint Petersburg