Stellenbosch

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Stellenbosch
'n Uitsig oor Pleinstraat na Bothmaskop in die ooste
'n Uitsig oor Pleinstraat na Bothmaskop in die ooste
Bynaam: Eikestad, Matiestad, Matieland
Ligging van Stellenbosch op 'n kaart (Wes-Kaap)
Stellenbosch
Stellenbosch
Ligging van Stellenbosch op 'n kaart (Suid-Afrika)
Stellenbosch
Stellenbosch
Koördinate: 33°55′12″S 18°51′36″O Koördinate: 33°55′12″S 18°51′36″O
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Wes-Kaap
Distriksmunisipaliteit Kaapse Wynlande
Plaaslike Munisipaliteit Stellenbosch
Stigting 1679
Regering
 - Burgemeester Conrad Sidego (DA)
Oppervlak
 - Stad 21,5 km²  (8,3 vk m)
Hoogte 136 m (446 vt)
Bevolking (2011)
 - Stad 77 476
 - Digtheid 3 600/km² (9 324/myl2)
Tydsone SAST (UTC+2)
Poskode Busse: 7599
Strate: 7600
Skakelkode(s) 021
Commons Stellenbosch
Webwerf: stellenbosch.gov.za

Stellenbosch, ewe goed bekend as die Eikestad, is die tweede-oudste Europese nedersetting in Suid-Afrika naas Kaapstad, en is geleë in die Wes-Kaapprovinsie.

Dit is sowat 50 Kilometer vanaf Kaapstad en het 'n bevolking van 77 476, uitsluitend studente. Hierdie skatting is gebaseer op formeel-behuisde inwoners, en is dus heel moontlik ondergeskat, omdat die Stellenbosch-omgewing ook 'n aantal informele nedersettings het. Stellenbosch is besig om vinnig saam te smelt met aanliggende nedersettings.

Die dorp is ook die tuiste van die Universiteit van Stellenbosch, wat as die Stellenbosch Gymnasium in 1866 gestig is.

Geskiedenis[wysig]

Minder as drie weke nadat Simon van der Stel in 1679 as kommandeur van die nedersetting in die Kaap aangekom het, het hy en enkele amptenare 'n tog na Hottentots-Holland (vandag Somerset-Wes en omgewing) onderneem. Enkele Vryburgers het daar geboer. Op 8 November het hulle in 'n landstreek aangekom wat in die Dagregister beskryf is as 'n vlacke valeij, in sicht begrijpende attelijcke duysent morgen schoon weijlant, mede seer beguam tot den ackerbouw, versien van een seer treffelijcke afwaterende verse rivier, ter wedersijde met schoone hooge boomen versiert, beguam tot tuijnen en brandhout. Hulle het op 'n eiland in die rivier (later die Eersterivier genoem) oornag. Op die eiland was volop hoë bome en omdat geen ander kommandeur of goewerneur nog daar was nie, het Van der Stel volgens die Dagregister die eiland Stellenbosch genoem (letterlik "(Van der) Stel se Bos").

'n Skildery van Stellenbosch uit 1779.

Die ligging van hierdie eiland kan nog bespeur word tussen die Meulstroom en die Eersterivier self. Nog net die boonste deel van die Meulstroom vloei in sy oorspronklike koers. Die Eersterivier is so genoem omdat dit die eerste rivier was wat 'n mens teëgekom het soos wat jy van die Kaap af gereis het.

Die plek was uiters geskik vir landbou. Van der Stel was van plan om deur private boerdery voedselverbouing sodanig te verhoog dat die Kaapse nedersetting selfversorgend kon word en selfs kos sou kon uitvoer. Ná sy terugkeer na die Kasteel, het hy aangekondig dat daar vir mense wat hulle aan die oewers van die Eersterivier wil vestig, grond in die vorm van plase beskikbaar is. Voornemende boere kon op verskeie gunstige voorwaardes daarheen trek. Die reaksie was goed en voordat die eerste winterreën in 1680 geval het, het agt mense hulle reeds daar gevestig.[1]

Die eerste inwoners het druiwe aangeplant in die vrugbare valleie rondom die dorp, wat die wortels vir die Suid-Afrikaanse wynbedryf gevestig het.

Die dorp groei só vinnig dat dit 'n onafhanklike plaaslike owerheid in 1682 word, en word 'n magistraatsetel wat 25,000 km² beheer in 1685.

Om in die Kaapse kolonie se timmerhoutbehoeftes te voorsien, begin Simon van der Stel en sy seun Willem Adriaan duisende eike in onder meer Stellenbosch aan te plant. Die oudste eikebome in die stad is meer as 200 jaar oud en tot nasionale gedenkwaardighede verklaar.

Lys voorstede of buurte[wysig]

Voorkant van die Gotiese styl NG moedergemeente aan die punt van Kerkstraat
  • Arbeidslus
  • Brandwacht
  • Cloetesville
  • Dalsig
  • De Zalze
  • Dennesig
  • Die Boord, voorheen Rhodes Fruit Farms
  • Die Rant
  • Idasvallei
  • Jamestown
  • Karindal
  • Krigeville
  • Kayamandi
  • Welbedaght
  • La Colline
  • Mostertsdrift
  • Onderpapegaaiberg, ook bekend as Voëltjiesdorp
  • Paradyskloof
  • Plankenberg
  • Rozendal
  • Simonswyk
  • Tegnopark
  • Tennantville
  • Middedorp
  • Uniepark
  • Universiteitsoord
  • Welgevonden

Wyn[wysig]

Wingerde rondom Stellenbosch

Die valleie om Stellenbosch, Paarl en Franschhoek vorm die Kaapse Wynlande, die grootste van die twee hoof aanbougebiede van wyn in Suid-Afrika. Die Suid-Afrikaanse wynindustrie produseer sowat 10 miljoen hektoliter wyn jaarliks, en Stellenbosch is die sentrum vir navorsing in dié gebied.

Die Stellenbosch Wynroete, gestig in 1971, is wêreldbekend en 'n gereelde toeristebestemming.

Die area het 'n Middellandse Seeklimaat (of winterreënklimaat), en is geleë aan die begin van die Kaapse plooiberge, wat uiters gepaste grond vir wynverbouing bied. Druiwe word dus ook primêr verbou vir wynproduksie, en nie as tafeldruiwe nie.

Die Braak[wysig]

Die Braak is 'n dorpsplein op Stellenbosch wat van vroeg af bestem was om nie ontwikkel te word nie. Hier word van tyd tot tyd vermaaklikhede gereël, meesal tydens karnavalweek in Februarie. Geskiedkundige geboue soos die Burgerhuis is aan Die Braak geleë.

Sien ook[wysig]

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Stellenbosch (kategorie)

Verwysings[wysig]

  1. Beeld 8/11/1991
'n Panorama van Stellenbosch, soos vanaf Papegaaiberg gesien.
'n Panorama van Stellenbosch, soos vanaf Papegaaiberg gesien.


Vlag van Suid-Afrika

Provinsie Wes-Kaap

Hoofstad:

Kaapstad

Streke:

Eden | Kaapse Skiereiland | Kaapse Wynlande | Sentraal Karoo | Overberg | Weskus

Grootste stede en dorpe:

Kaapstad | George | Mosselbaai | Knysna | Oudtshoorn | Paarl | Robertson | Stellenbosch | Swellendam | Vredenburg | Worcester

Munisipaliteite:

Beaufort-Wes | Bergrivier | Bitou | Breedevallei | Kaap Agulhas | Cederberg | Drakenstein | Eden | George | Hessequa | Kaapstad | Kannaland | Knysna | Laingsburg | Langeberg | Matzikama | Mosselbaai | Oudtshoorn | Overberg | Overstrand | Prins Albert | Saldanhabaai | Sentraal Karoo | Stellenbosch | Swartland | Swellendam | Theewaterskloof | Weskus | Witzenberg