Mahatma Gandhi
vanuit Wikipedia, die vrye ensiklopedie.
Mohandas Karamchand Gandhi (2 Oktober 1869 — 30 Januarie 1948), मोहनदास करमचन्द गांधी in Devanagari, of Mahatma Gandhi (soos hy populêr bekend was, asook so genoem om eerbied te toon) was die teoris en charismatiese massa-bewegingsleier was die saak van Britse koloniale Indië onder die wêreld se aandag gebring het. Sy idees, veral die satyagraha-model van vreedsame protes, het vele nasionalistiese en interne bewegings dwarsdeur die wêreld beïnvloed.
Deur middel van 'n hongerstaking het Gandhi gehelp om Indië se onafhanklikheid van Britse regering teweë te bring, en het sodoende ander koloniale mense geïnspireer om te werk vir hul eie onafhanklikheid en het uiteindelik die hele Britse Ryk se ondergang en vervanging deur die Britse Statebond veroorsaak. Gandi se konsep van satyagraha ("waarheidsmag"), wat gereeld rofweg as "weg van die waarheid" of "navolging van die waarheid" vertaal word, het baie geslagte van demokratiese en anti-rassistiese aktiviste geïnspireer, insluitende Martin Luther King, Jr. en Nelson Mandela. Hy het gereeld gesê sy waardes was eenvoudig, geneem uit tradisionele Hindoe-oortuigings: waarheid (satya) en vreedsaamheid (ahimsa).
[wysig] Die eervolle titel Mahatma
Die woord "mahatma", terwyl dit wyd verkeerdelik as Gandhi se gegewe naam geneem word, is 'n Sanskritterm van eerbetoon wat letterlik "verhewe siel" beteken.
Die wye aanvaarding van die gebruik, buite Indië, mag deels die komplekse verhouding tussen Indië en Brittanje gedurende sy lewe reflekteer. Die aanvaardig is in ieder geval ooreenstemmend met die waarneming van Gandhi se diepe verbintenis tot vreedsaamheid en sy geloofsoortuigings.
[wysig] Belangrikste prestasies
Mohandas Karamchand Gandhi, ook bekend as Mahatma (Groot Siel) Gandhi, word wyd beskou as een van die mees invloedryke morele kragte van die twintigste eeu. Sy eenvoudige leefwyse, sy liefde vir armes en sy verwerping van enige vorm van geweld het hom die sentrale figuur in sy land se bevrydingstryd gemaak en hy dien steeds as voorbeeld vir alle pasifiste wat alternatiewe vir gewelddadige protes soek. Sy politieke loopbaan het in Suid-Afrika begin waar hy hom vir die regte van onderdrukte Indiërs beywer het. As gevolg van sy ervarings in Suid-Afrika het hy 'n oorspronklike politieke filosofie ontwikkel wat gebaseer was op 'n spesiale vertolking van die konsep van pasifistiese teenstand. Sy filosofie het wortels gehad in die antieke Hindoekonsep van ahimsa, wat geweldloos teenoor alle dinge, mens of dier, beteken, en die die filosofie van satyagraha, wat letterlik beteken om 'die waarheid te behou'. Gandhi het die waarheid as oorheersende beginsel van die lewe beskou wat nie deur geweld toegepas moes word nie, maar deur die krag van liefde en geestesoortuiging. Daarvandaan sy metode van passiewe teenstand. Hy het dit nie as die wapen van die swakker party of as geriefsmetode gesien nie, maar as 'n manier om die teenstander deur die krag van eie lyding, waarheid en gees te oorwin. Gandhi se filosofie was grootliks beïnvloed deur werke so uiteenlopend as die Bhagavad-Gita, die Nuwe Testament en die werke van Tolstoy wat sy vurige bepleiting vir godsdienstige verdraagsaamheid verduidelik. Met sy terugkeer na sy eie land het Gandhi homself onmiddellik beywer vir die stryd vir Indiese onafhanklikheid en herhaaldelik gebruik gemaak van satyagraha (sielkrag). Die doel van sy veldtogte vir passiewe teenstand en opeenvolgende besoeke aan klein Indiërgemeenskappe was om Britse beheer in Indië te beëindig, om Moslems en Hindoes in Indië te versoen en om 'n einde te maak aan die kastestelsel wat miljoene Indiërs tot die minderwaardige staat van 'onaanraakbaar' verlaag het. In 1947 het die Britse regering sy besluit aangekondig om Indië te verlaat. Gandhi se droom van onafhanklikheid vir Indië was bewaarheid. Toenemende haat tussen Moslems en Hindoes het hom egter verdriet veroorsaak en ook sy dood in 1948 toe hy tromp-op deur 'n Hindoe-ekstremis geskiet is wat hom blameer het vir die verlies van 'n deel van Indië (Pakistan) aan die Moslems.
[wysig] Lewensgeskiedenis
Gandhi was in 1869 in Porbandar (Kathiawar) gebore. Hy het 'n regsgraad in Engeland behaal en op die ouderdom van 24 na Suid-Afrika gekom om 'n Indiese advokaat in 'n hofgeding by te staan wat in Pretoria plaasgevind het. Op daardie stadium is 'n aantal wette wat die vryheid van beweging en die politiese en ekonomiese regte van Indiërs beperk het in Natal uitgevaardig. Op versoek van die Indiërgemeenskap het Gandhi ingestem om langer te bly sodat hy die Indiërstryd kon lei en rigting gee. Hy het die Natalse Indiërkongres in 1894 gestig, 'n florerende regspraktyk in Johannesburg opgebou en die grootste gedeelte van hierdie inkomste gebruik om die Indiërsaak te bevorder. Tussen 1906 en 1914 het Gandhi en sy volgelinge op twee geleenthede passiewe teenstand gebruik in protes teen die diskriminerende Transvaalse immigrasiewette van 1907 en 1913. Met die Immigrasiewet van 1913 het die beweging van passiewe teenstand sy toppunt bereik. Gandhi, wat op verskeie geleenthede gearresteer is, was weer in hegtenis geneem en tot nege maande gevangenskap gevonnis. Dit het groot oproering veroorsaak en gelei tot die Smuts-Gandhi-ooreenkoms van 30 Junie 1914 waarna Gandhi sy werk as afgehandel beskou het en na Indië teruggekeer het. In Indië het Gandhi ook satyagraha geïmplementeer. Die slagting by Amritsar in 1919 het hom diep geskok en hom oortuig dat die Britse bewind in Indië tot 'n einde moet kom. Hy het egter die veldtog gekanselleer omdat sy volgelinge nog nie gereed was vir satyagraha nie en weens gereelde geweld tussen protesterende Indiërs en die Britse soldate. In 1930 het hy die veldtog vir burgerlike diensweiering voortgesit. Hy is na die groot optog na die see, in protes op die regering se soutmonopolie, in hegtenis geneem, maar na twee jaar vrygelaat nadat hy 'n vas tot die dood begin het namens die onaanraakbares. Hy is weer in 1942 in hegtenis geneem nadat kongres 'n besluit aangeneem het dat Brittanje Indië moes verlaat. Hierdie keer het sy gevangenskap selfs meer gewelddadige reaksie uitgelok en Brittanje het sy voorneme om Indië te verlaat in 1947 aangekondig. Gandhi is op 30 Januarie 1948 in Nieu-Delhi oorlede. Sy vrou, Kasturbai, met wie hy op die ouderdom van dertien getroud is en wat vir hom vier seuns gebaar het, is vier jaar vroeër in gevangenskap oorlede.
