Kaap Verde

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
(Aangestuur vanaf Kaap Verdiese Eilande)
Spring na: navigasie, soek
República de Cabo Verde
Republiek van Kaap Verde
Vlag van Kaap Verde Embleem van Kaap Verde
Vlag Embleem
Nasionale leuse: Unidade, Trabalho, Progresso
(Portugees vir: "Eenheid, Arbeid, Vooruitgang")
Volkslied: Cântico da Liberdade
(Portugees vir: "Lied van Vryheid")
Ligging van Kaap Verde
Hoofstad Praia

14°55′N 23°31′W

Grootste stad Praia
Amptelike tale Portugees
Regering Unitêre semi-presidensiële
republiek[1]
Jorge Carlos Fonseca
José Maria Neves
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• van Portugal


5 Julie 1975
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
4 033 km2  (172ste)
1 557 myl2
feitlik niks
Bevolking
 - 2013-skatting
 - Digtheid
 
512 096 (167ste)
123,7 / km2 (89ste)
325,0 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2014-skatting

$2,305 miljard[2]
$6 311,34[2]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2014-skatting

$2,071 miljard[2]
$4 089,532[2]

MOI (2013) 0,636[3] (123ste)  –  medium
Gini (2002) 50,5[4] –  hoog
Geldeenheid Escudo (CVE)
Tydsone
 - Somertyd
KVT (UTC-1)
nie toegepas nie (UTC-1)
Internet-TLD .cv
Skakelkode +238

Die Republiek van Kaap Verde (Portugees: República de Cabo Verde) is 'n republiek geleë op 'n argipel in die Makaronesiese ekogebied van die Noord-Atlantiese Oseaan, langs die westelike kus van Afrika. Die voorheen onbewoonde eiland is in die 15de eeu deur die Portugese ontdek en gekolonialiseer; dit word vervolgens 'n handelsentrum vir slawe uit Afrika. Meeste Kaap Verdiërs stam van beide groepe af.

"Kaap Verde" is vernoem na Cap-Vert, nou in Senegal, die mees westelike punt van Afrika.

Geskiedenis[wysig]

Poskaard van Sao Vicente

Kaap Verde was onbewoon toe die Portugese in 1456 arriveer, en die eilande was dus deel van die Portugese Ryk. As gevolg van die land se ligging langs die kus van Afrika het Kaap Verde 'n belangrike hawe geword en was dit 'n belangrike sentrum vir slawehandel.

In 1975 verkry die eilande onafhanklikheid, deels as gevolg van die werk van die African Party vir die Onafhanklikheid van Guinee-Bissau en Kaap Verde (PAIGC). Na onafhanklikheid poog PAIGC om Kaap Verde en Guinee-Bissau in een land te verenig met die PAIGC wat albei lande beheer, maar 'n staatsgreep in laasgenoemde in 1980 beëindig die planne. In Kaap Verde self regeer PAICV (geaffilieer aan die PAIGC) tot verkiesings in 1991, wat tot 'n verandering in regering gelei het, gehou is. Die PAICV is herverkies in 2001.

Politiek[wysig]

Die regering van Kaap Verde is gegrond op 'n grondwet wat in 1980 daargestel is. Verkiesings word vir beide die Eerste Minister en President gehou. Beide regeer vir 5-jaar termyne. Lede van die Algemene Vergadering word ook verkies en hulle word saam met die President en Eerste Minister deur die Hoogsgeregshof aangestel.

Geografie[wysig]

Kaart wat Kaap Verde vertoon
Satellietbeeld van Kaap Verde

Kaap Verde is 'n argipel langs die kus van Afrika. Dit word gevorm deur 10 hoof eilande en omtrent 8 ander klein eilandjies. Die hoofeilande is:

Van hierdie is slegs Santa Luzia onbewoon en is tans 'n natuurreservaat. Al die eilande is vulkanies, maar 'n aktiewe vulkaan bestaan slegs op een van die eilande - Fogo.

Van die klein eilande is Branco en Razo.

Munisipaliteite[wysig]

São Vicente
Porto Grande - die hawe van Mindelo, Sao Vicente Eiland
'n Lugfoto van die hoofstad Praia

Kaap Verde word verdeel in 22 munisipaliteite:

Ekonomie[wysig]

Vissers in Kaap Verde
Seesoutmyn in Kaap Verde
Santo Antão, Kaap Verde
Sao Vicente, Kaap Verde
Agaves à Santo Antão

Kaap Verde is 'n klein nasie wat weinige hulpbronne het en erge droogtes met gepaardgaande waterskaarstes ondervind. Landbou word tot 'n groot mate beperk deur die gebrek aan reën, en is vir die grootste deel van die jaar beperk tot slegs vier eilande. Meeste van die nasie se BBP is uit die dienstesektor afkomstig. Kaap Verde se ekonomie het meestal gegroei sedert die laat 1990's, en word nou beskou as 'n land met gemiddelde menslike ontwikkeling. Kaap Verde het noemenswaardige samewerking met Portugal op elke vlak van die ekonomie wat daartoe gelei het dat die land sy geldeenheid eers aan die Portugese escudo en sedert 1999 aan die Euro gekoppel het.

Voormalige Portugese eerste minister José Manuel Durão Barroso, president van die Europese Kommissie in die tweede helfte van 2004, het belowe om Kaap Verde binne die Europese Unie se invloedsfeer te integreer deur groter samewerking met Portugal. In Maart 2005 het voormalige Portugese president Mário Soares 'n versoek van stapel gestuur wat die Europese Unie vra dat lidmaatskap samesprekings met Kaap Verde te begin.

Demografie[wysig]

Meeste inwoners van Kaap Verde is afstammelinge van die wit Portugese setlaars en swart slawe uit Afrika. Meer Kaap Verdiërs leef in die buiteland as in Kaap Verde, met noemenswaardige Kaap Verdiese immigrantegemeenskappe in die VSA (264 900 Kaap Verdiërs), Portugal (80 000) en Angola (45 000). Daar is ook 'n beduidende aantal Kaap Verdiërs in São Tomé en Principe, Senegal, Frankryk, Brasilië en Nederland.

Kultuur[wysig]

Die kultuur van Kaap Verde weerspieël die land se gemengde Portugese en Afrika wortels. Die land is bekend vir sy diverse musiekvorms soos Morna (die Kaap Verdiese Fado) en die stedelike Kaap Verdiese kizomba, en 'n wye verskeidenheid danse: die sagte dans Morna, die Funana – 'n sensuele mengsel van Portugese en Afrika danse, die uiterste sensualiteit van coladeira (letterlik "gegom"), en die Afrika Batuquedans. Dit weerspieël die diverse oorsprong van Kaap Verde se inwoners. Inheems word die term "Cabo" gebruik om na die inwoners sowel as die kultuur Kaap Verde te verwys.

Kaap Verdiese letterkunde[wysig]

Kaap Verdiese letterkunde is een van die rykste van Portugeessprekende Afrika.

Sopinha de Alfabeto

Taal[wysig]

Kaap Verde se amptelike taal is Portugees, maar Portugese Kreole (Crioulo, Criol, Krioulo, Caboverdiano), wat heelwat wissel van eiland tot eiland, word algemeen gebruik. Elk van die 9 bewoonde eilande van Kaap Verde het sy eie kreool. 'n Mens kan tussen twee hoofgroepe onderskei:

Die grootste verskil tussen die verskillende Kaap Verdiese Kreooltale is tussen die kreool van Santiago en die kreool van Santo Antão.

Daar is geen volledige vertaling van die Bybel nie. Sérgio Frusoni het egter Bartolomeo Rossetti se weergawe van die Nuwe Testament van die Romeinse dialek (ER VANGELO SECONNO NOANTRI) na die Kaap Verdiese kreool van São Vicente vertaal onder die titel: Vangêle contód d'nôs móda.

Kaap Verdiese Kreooltale is deur die volgende digters en outeurs bevorder:

  • Crioulo van Brava: Eugénio Tavares, Deirdre Meintel
  • Crioulo van Santiago: António de Paula Brito, Carlos Barbosa, Tomé Varela da Silva, Daniel Spínola
  • Crioulo van São Nicolau: Eduardo Augusto Cardoso, Baltasar Lopes da Silva
  • Crioulo van Santo Antão: Luís Romano de Madeira Melo
  • Crioulo van São Vicente: Sérgio Frusoni, Ovídio Martins
  • Sotavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Manuel Veiga, Marlyse Baptista, Nicolas Quint
  • Barlavento Creoles: Armando Napoleão Rodrigues Fernandes, Maria Dulce de Oliveira Almada

Kaap Verdiese Kreool (Crioulo) skakels[wysig]

Koerante[wysig]

Koerante:

  • A Semana (Praia, 1991-)
  • Expresso das Ilhas
  • Jornal O Cidadao (São Vicente)
  • Jornal Horizonte (Praia, 1988-)
  • Terra Nova (S.Vicente, 1975-)
  • Artiletra (S.Vicente, 1991-)

Koerante in die Internet:

Verwysings[wysig]

  1. (en) Octávio Amorim Neto; Marina Costa Lobo (2010). “Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries”. Social Science Research Network. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 (en) Kaap Verde”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  3. (en) 2014 Human Development Report Summary”. pp. 21–25 United Nations Development Programme: 2014. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  4. (en) GINI index”. Wêreldbank. URL besoek op 2 Augustus 2014.

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Kaap Verde (kategorie)

Geskiedenis[wysig]

Regering[wysig]

Nuus[wysig]

Oorsigte[wysig]

Toerisme[wysig]


 
Lande in Afrika

Algerië | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Comore-eilande | Demokratiese Republiek van die Kongo | Djiboeti | Egipte | Ekwatoriaal-Guinee | Eritrea | Ethiopië | Gaboen | Gambië | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkus | Kaap Verde | Kameroen | Kenia | Lesotho | Liberië | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mosambiek | Namibië | Niger | Nigerië | Republiek van die Kongo | Rwanda | São Tomé en Príncipe | Senegal | Sentraal-Afrikaanse Republiek | Seychelle | Sierra Leone | Soedan | Somalië | Suid-Afrika | Suid-Soedan | Swaziland | Tanzanië | Togo | Tsjad | Tunisië | Uganda | Zambië | Zimbabwe

Omstrede gebiede: Arabiese Demokratiese Republiek Sahara - Cabinda - Galmudug - Puntland - Somaliland
Afhanklike gebiede: Brits: Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha | Frans: Mayotte - Réunion | Portugees: Madeiraeilande | Spaans: Kanariese Eilande - Ceuta en Melilla

Lande van: Asië Europa Noord-Amerika Oseanië Suid-Amerika