Kameroen

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Republic of Cameroon (Engels)
République du Cameroun (Frans)
Republiek van Kameroen
Vlag van Kameroen Wapen van Kameroen
Vlag Wapen
Nasionale leuse:
Paix – Travail – Patrie (Frans)
Peace – Work – Fatherland (Engels)
(Afrikaans: "Vrede - Arbeid - Vaderland")
Volkslied:
Ô Cameroun, Berceau de nos Ancêtres (Frans)
O Cameroon, Cradle of Our Forefathers (Engels)
(Afrikaans: "O Kameroen, Wieg van ons voorvaders")
Ligging van Kameroen
Hoofstad Yaoundé

3°52′N 11°31′O

Grootste stad Douala
Amptelike tale Engels en Frans
Regering Dominante party
presidensiële republiek
Paul Biya
Philémon Yang
Onafhanklikheid
Onafhanklikheid
• Verklaar
• Anneksasie van
Brits-Kameroen

van Frankryk
1 Januarie 1960

1 Oktober 1961
Oppervlakte
 - Totaal
 
 - Water (%)
 
475 442 km2  (54ste)
183 569 myl2
0,57
Bevolking
 - 2013-skatting
 - 2005-sensus
 - Digtheid
 
22 534 532[1] (58ste)
17 463 836[2]
39,7 / km2 (167ste)
102,8 / myl2
BBP (KKP)
 - Totaal
 - Per capita
2013-skatting

$53,162 miljard[3]
$2 400[3]

BBP (nominaal)
 - Totaal
 - Per capita
2013-skatting

$27,88 miljard[3]
$1 268[3]

MOI (2013) 0,504[4] (152ste)  –  laag
Gini (2007) 38,9[5] –  medium
Geldeenheid CFA-frank (XAF)
Tydsone
 - Somertyd
WAT (UTC+1)
nie toegepas nie (UTC+1)
Internet-TLD .cm
Skakelkode +237

Die Republiek van Kameroen is 'n unitêre republiek van Sentraal-Afrika. Dit grens aan Nigerië, Tsjad, Sentraal-Afrikaanse Republiek, Republiek van die Kongo, Gaboen, Ekwatoriaal-Guinee en die Golf van Guinee. Nadat dit oorspronklik 'n Duitse Kolonie was word dit na die Eerste Wêreldoorlog tussen die Franse en Britte verdeel. In 1960 word Frans Kameroen 'n onafhanklike republiek en smelt in 1961 met die suidelike deel van die Britse Kameroene saam om die Federale Republiek van Kameroen te vorm. Dit word in 1972 herdoop tot die Verenigde Republiek van Kameroen, en die Republiek van Kameroen (Engels: Republic of Cameroon of Frans: République du Cameroun) in 1984 (die amptelike tale is Engels en Frans). Kameroen het meestal stabiliteit ervaar wat die land toegelaat het om landbou, paaie, en spoorweë, sowel as 'n petroleumindustrie te ontwikkel. Ten spyte van beweging in die rigting van politiese hervorming bly mag stewig in die hande van 'n etniese oligargie.

Geskiedenis[wysig]

Die eerste inwoners van Kameroen was pigmee Baka stamme. Die Bantoe taalgroep het in die hooglande van Kameroen ontstaan, maar baie sprekers het uitgewyk voor buitelandse invallers na die gebied gekom het.

Die eerste Europese kontak vind in die 16de eeu met die Portugese plaas, maar hulle bly nie. Die eerste permanente koloniale vestiging begin so laat as in die 1870s, met die Duitse Ryk wat die hoof Europese moondheid word. Met Duitsland se nederlaag in die Eerste Wêreldoorlog word Kameroen 'n Volkebond Mandaatgebied wat in Franse Kameroen en Britse Kameroene verdeel word in 1919. Hierdie mandate word in 1946 in Verenigde Nasies Trusteeskappe omskep.

In 1960 verkry Frans Kameroen onafhanklikheid en word Die Kameroen Republiek. Die suidelike deel van die Britse Kameroens sluit in 1961 daarby aan. Ter selfde tyd word die res van die Britse Kameroens deel van Nigerië. Die nuwe koalisie regering word gelei deur Ahmadou Ahidjo wat teslaan op rebellegroepe wat oorgebly het van voor onafhanklikheid.

Ahidjo tree in 1982 uit en word opgevolg deur die huidige president, Paul Biya. Biya wen talle verkiesings, maar die regverdigheid van die verkiesings word in twyfel getrek. Die vorige verkiesing is op 11 Oktober 2004 gehou.

Politiek[wysig]

Kameroen se president Paul Biya (regs) met Colin Powel van die VSA

Die President van Kameroen het uitvoerende mag in die Kameroenregering. Hierdie bepaling is deel van die 1996 hervorming aan die Grondwet wat aanvanklik in 1972 opgestel is. Die President word 'n breë verskeidenheid van magte gegee en kan dit uitvoer sonder om die Nasionale Vergadering te raadpleeg.

Die Nasionale Vergadering bestaan uit 180 afgevaardigdes en vergader drie keer per jaar. Die hoofverantwoordelikheid Vergaderings is om wette goed te keur, maar het selde enige wette verander of ind ei weggestaan van nuwe wetgewing.

Die regbank is ondergeskik aan die uitvoerende tak se Ministerie van Gereg. Die hooggeregshof kan die grondwetlikheid van 'n wet nagaan slegs op versoek van die president.

Provinsies[wysig]

Kaart van Kameroen se provinsies

Kameroen is opgedeel in 10 provinsies:

Geografie[wysig]

Kaart wat Kameroen vertoon
Kameroenberg craters
Tiko, Suidwes Provinsie

Ligging: Wes-Midde-Afrika, grensend aan die Baai van Biafra, tussen Ekwatoriaal-Guinee en Nigerië. Die Tsjadmeer is in die noorde van die land.

Geografiese koördinate: 6° N 12° O

Kaartverwysings: Afrika

Oppervlak: total: 475,440 km² land: 469,440 km² water: 6,000 km²

Ekonomie[wysig]

Teesakkie in Kameroen vervaardig

Vir 'n kwart eeu na onafhanklikheid was Kameroen een van die mees vooruitstrewende lande in Afrika. Die val in kommoditeitspryse vir die land se hoef uitvoerprodukte — petroleum, kakao, koffie, en katoen — in die middel-1980's, gekombineer met 'n oorwaardeerde geldeenheid en ekonomiese wanbestuur, lei tot 'n dekade-lange resessie. Reële per capita BBP val met meer as 60% van 1986 tot 1994. Die lopenderekening en fiskale tekort vergroot. Tog as gevolg van olie hulpbronne en voordelige landbou toestande het Kameroen steeds een van die bes-bedeelde primêre kommoditeitsekonomië in Afrika suid van die Sahara.

Ten spyte van snelle verstedeliking is die enkel grootste ekonomiese aktiwiteit in Kameroen bestaansboerdery waarin byna die hele landelike bevolking werksaam is.

Demografie[wysig]

Yaoundé, hoofstad van Kameroen (2003)
Foto van die noorde van Kameroen
Die paleis van die sultan van die Bamun bevolking by Foumban, Westelike Provinsie

Kameroen se demografie bestaan uit 'n geskatte 250 afsondelike etniese groepe, wat in vyf groot streekkulture verdeel kan word:

  • westelike hooglander (Semi-Bantoe of grasvelders), insluitend die Bamileke, Bamoen (of Bamoun), en baie kleiner Tikar groepe in die Noordweste (geskat op. 38% van totale bevolking);
  • kus-tropiese woudmense, insluitend die Bassa, Duala (of Douala), en baie kleiner groepe in die Suidweste (12%);
  • suidelike tropiese woudmense, insluitend die Beti-Pahuin, Bulu ('n deelgroep van Beti-Pahuin), Fang (deelgroep van Beti-Pahuin), Maka-Njem, en Baka pigmee (18%);
  • hoofsaaklik Islam mense van die noordelike semi-droë gebiede (die Sahel) en sentrale hooglande, insluitend die Fulani (of Peuhl in Frans) (14%); en
  • die "Kirdi", nie-Islam of onlangse Islammense van die noordelike woestyn en sentrale hooglande (18%).

Kultuur[wysig]

Openbare Vakansiedae
Datum Afrikaanse Naam
1 Januarie Nuwejaarsdag
11 Februarie Nasionale Jeugdag
1 Mei Arbeidsdag
20 Mei Nasionale Dag
15 Augustus Hemelvaart
25 Desember Kersfees

Verder sluit Openbare Vakansiedae wat rondskuif in: Christen: Goeie Vrydag, Paas Sondag, en Easter Monday Moslem: 'Id al-Fitr en 'Id al-Adha

Kyk ook: Musiek van Kameroen, Lys van skrywers van Kameroen

Onderwys[wysig]

Kameroen is bekend daarvoor dat dit een van die beste onderwysstelsels in Afrika het. Primêre onderrig is beide gratis en verpligtend. Statistiek dui aan dat 70% van alle kinders tussen 6-12 jaar skoolgaan. 79% van Kameroen se bevolking kan lees. Daar is in die laaste paar jaar 'n neiging vir al hoe meer van die beste studente om die land te verlaat om oorsee te studeer en hulle dan daar te vestig – die sogenaamde "brain drain".

Njem huis in Kameroen
Maka Vrou wat na die lande stap
'n Tikar gesin in die Noordweste

Verwysings[wysig]

  1. (en) Cameroon”. World Factbook. Central Intelligence Agency. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  2. (fr) Rapport de présentation des résultats définitifs”. (PDF) Institut national de la statistique. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 (en) Kameroen”. Internasionale Monetêre Fonds. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  4. (en) 2014 Human Development Report Summary”. pp. 21-25 United Nations Development Programme: 2014. URL besoek op 2 Augustus 2014.
  5. (en) Distribution of family income – Gini index”. The World Factbook. Central Intelligence Agency. URL besoek op 2 Augustus 2014.

Eksterne skakels[wysig]

Commons-logo.svg
Wikimedia Commons het meer media verwant aan:
Kameroen (kategorie)
Onderwys
Regering
Nuus
Oorsigte
Etniese Groepe
Gidse
Toerisme


 
Lande in Afrika

Algerië | Angola | Benin | Botswana | Burkina Faso | Burundi | Comore-eilande | Demokratiese Republiek van die Kongo | Djiboeti | Egipte | Ekwatoriaal-Guinee | Eritrea | Ethiopië | Gaboen | Gambië | Ghana | Guinee | Guinee-Bissau | Ivoorkus | Kaap Verde | Kameroen | Kenia | Lesotho | Liberië | Libië | Madagaskar | Malawi | Mali | Marokko | Mauritanië | Mauritius | Mosambiek | Namibië | Niger | Nigerië | Republiek van die Kongo | Rwanda | São Tomé en Príncipe | Senegal | Sentraal-Afrikaanse Republiek | Seychelle | Sierra Leone | Soedan | Somalië | Suid-Afrika | Suid-Soedan | Swaziland | Tanzanië | Togo | Tsjad | Tunisië | Uganda | Zambië | Zimbabwe

Omstrede gebiede: Arabiese Demokratiese Republiek Sahara - Cabinda - Galmudug - Puntland - Somaliland
Afhanklike gebiede: Brits: Sint Helena, Ascension en Tristan da Cunha | Frans: Mayotte - Réunion | Portugees: Madeiraeilande | Spaans: Kanariese Eilande - Ceuta en Melilla

Lande van: Asië Europa Noord-Amerika Oseanië Suid-Amerika