Swellendam

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Spring na: navigasie, soek
Swellendam
Ligging van Swellendam op 'n kaart (Wes-Kaap)
Swellendam
Swellendam
Koördinate: 34°2′0″S 20°26′0″O Koördinate: 34°2′0″S 20°26′0″O
Land Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrika
Provinsie Wes-Kaap
Distriksmunisipaliteit Overberg
Plaaslike Munisipaliteit Swellendam
Stigting 1746
Oppervlak
 - Dorp 58,14 km²  (22,4 vk m)
Bevolking (2011)[1]
 - Dorp 17 537
 - Digtheid 300/km² (777/myl2)
Tydsone SAST (UTC+2)
Poskode 6740
Die kerkgebou van die moedergemeente van die Nederduits Gereformeerde Kerk in Swellendam
Die kerkgebou van die Nederduitsch Hervormde Kerk in Swellendam

Swellendam is 'n dorp in die provinsie Wes-Kaap (Suid-Afrika) met 13 557 inwoners (2001). Die N2 nasionale loop deur die dorp en skei die tradisionele wit en bruin woonbuurte.

Geskiedenis[wysig]

Die dorp is in 1745 gestig en is die derde oudste landdros-distrik in Suid-Afrika. Die dorp is vernoem na die Kaapse goewerneur, Hendrik Swellengrebel, die eerste goewerneur wat in die Kaap gebore was, en sy vrou Helena Ten Damme, met wie hy in 1728 getroud is. Die dorp is op die walle van die Koringlandsrivier gebou. Die eerste kerk is in 1802 gebou.

Die dorp is belangrik in die Suid-Afrikaanse geskiedenis omdat dit in 1795 kortstondig onafhanklikheid van die Kaapkolonie beleef as die Republiek van Swellendam. Plaaslike inwoners het in opstand gekom teen die Nederlandse regering aan die Kaap en gevolglik eensydig 'n Republiek uitgeroep. Van die redes wat aangevoer is was die swak pryse wat die regering vir (landbou) produkte aangebied het,beweerde korrupsie van staatsamptenare, en stygende misdaadvlakke. Hierdie republiek was gestig onder die Presidentskap van Hermanus Steyn, 'n boer van die distrik en voorouer van president M.T Steyn. Later het 'n Swellendamse kommando in die Slag van Muisenberg teen die Britte geveg as die eerste republikeinse militêre eenheid in die land.

Merinobedryf[wysig]

Die dorp word as die bakermat van Suid-Afrika se merinobedryf beskou. Die eerste twee ramme en vier ooie van die beroemde Escorial stoetery in Spanje het in 1789 in die Kaap aangekom en sommige van hulle afstammelinge is in 1803 na Swellendam gebring. Hier is hulle met sukses met die Kaapse vetstertskaap gekruis.[2]

Ou Geboue[wysig]

Baie sierlike geboue uit die ou dae het behoue gebly. Die Ou Drostdy-gebou is 'n pragtige voorbeeld van die destydse Kaaps-Hollandse argitektuur en dien vandag as 'n kultuurhistoriese museum. Die Nederduitse Gereformeerde kerk met sy vier argitekstyle is in 1910 op die perseel van die eerste kerk (1802) gebou. Die kerkie van St. Lukas dateer uit 1865. Ander belangrike historiese geboue sluit onder andere in Morgenzon, die Olyfkrans Kollege-gebou, die Residensie, Rothman-huis, en die Oefeninghuis.

Omgewing[wysig]

Die dorp is naby die Breederivier geleë, en gesetel aan die voet van die Langeberg. Die Nasionale Bontebokpark by Swellendam is in 1931 gestig. Die bontebok is die tradisionele dierembleem van die Kaapprovinsie.

Persone gebore[wysig]

Francis William Reitz, en M T Steyn, albei Staatspresidente van die Oranje-Vrystaat, is in Swellendam gebore.

Sien ook[wysig]

Verwysings[wysig]


Vlag van Suid-Afrika

Provinsie Wes-Kaap

Hoofstad:

Kaapstad

Streke:

Eden | Kaapse Skiereiland | Kaapse Wynlande | Sentraal Karoo | Overberg | Weskus

Grootste stede en dorpe:

Kaapstad | George | Mosselbaai | Knysna | Oudtshoorn | Paarl | Robertson | Stellenbosch | Swellendam | Vredenburg | Worcester

Munisipaliteite:

Beaufort-Wes | Bergrivier | Bitou | Breedevallei | Kaap Agulhas | Cederberg | Drakenstein | Eden | George | Hessequa | Kaapstad | Kannaland | Knysna | Laingsburg | Langeberg | Matzikama | Mosselbaai | Oudtshoorn | Overberg | Overstrand | Prins Albert | Saldanhabaai | Sentraal Karoo | Stellenbosch | Swartland | Swellendam | Theewaterskloof | Weskus | Witzenberg