Japannese Keiserryk

in Wikipedia, die vrye ensiklopedie
Jump to navigation Jump to search
大日本帝國
Dai Nippon Teikoku

Keiserryk Groot-Japan
1868–1947
Vlag Wapenskild
Vlag Wapen
Leuse: 1868–1912:
五箇条の御誓文 (Gokajō no Goseimon?)
("Handveseed"/"Die eed in vyf artikels")
1926–1947:
八紘一宇 (Hakkō ichiu?)
("Die wêreld onder een dak"/"Al agt hoeke van die wêreld")
Volkslied: 君が代 (Kimi ga Yo?)
(Sy keiserlike majesteit se heerskap)
Ligging of Japan
Die Japannese Keiserryk op sy hoogste
Hoofstad Kioto (1868–1869)[1]
Tokio (1869–1947)
35°41′N 139°41′O / 35.683°N 139.683°O / 35.683; 139.683Koördinate: 35°41′N 139°41′O / 35.683°N 139.683°O / 35.683; 139.683
Taal/Tale Japannees
Godsdiens De jure: geen
De facto: Sjintoïsme[2][3]
Regering Monargie
Tennō
 - 1868–1912 Meiji
 - 1912–1926 Taishō
 - 1926–1947 Shōwa
Eerste minister
 - 1885–1888 (eerste) Itō Hirobumi
 - 1946–1947 (laaste) Shigeru Yoshida
Wetgewer Keiserlike dieet
Historiese tydperk Nuwe tyd
 - Meiji-Herstelling 3 Januarie 1868
 - Meiji-grondwet 29 November 1890
 - Eerste Chinees-Japannese Oorlog 1894–1895
 - Russies-Japannese Oorlog 1904–1905
 - Eerste Wêreldoorlog 1914–1918
 - Tweede Chinees-Japannese Oorlog 1937–1945
 - Japannese oorgawe 2 September 1945
 - Nuwe grondwet 3 Mei 1947
Oppervlakte
 - 1938[4] 1 984 000 km2
766 027 sq mi
Bevolking
 - 1920[5] skatting 77 700 000 
 - 1940[5] skatting 105 200 000 
Geldeenheid Jen
Voorafgegaan deur
Opgevolg deur
Flag of the Tokugawa Shogunate.svg Tokugawa-shogunaat
Flag of China (1889–1912).svg Qing-dinastie
Flag of Russian Empire for private use (1914–1917).svg Russiese Ryk
Flag of Korea (1899).svg Koreaanse Ryk
Flag of the Netherlands.svg Nederlands-Indië
Japan Flag of Japan.svg
Republiek China Flag of the Republic of China.svg
Noord-Korea Flag of North Korea (1948–1992).svg
Suid-Korea Flag of South Korea (1945–1948).svg
Nederlands-Indië Flag of the Netherlands.svg

Die term Japannese Keiserryk of Keiserryk Japan (大日本帝國 (Dai Nippon Teikoku "Keiserryk Groot-Japan"?)[6]) verwys gewoonlik na die tydperk in die Japannese geskiedenis tussen die Meiji-Herstelling in 1868 en die Japannese oorgawe aan die einde van die Tweede Wêreldoorlog in 1945. In politieke opsig sluit dit die tyd tussen die ontbinding van die Han en die indeling van Japan in prefekture op 14 Julie 1871, Japan se uitbreiding oor die Stille en Indiese oseane tot sy formele oorgawe op 2 September 1945 in. Grondwetlik verwys die term na die tyd vanaf 30 November 1890 tot 2 Mai 1947. Die benamings Japannese Ryk en Keiserlike Japan is algemeen bekend, terwyl die letterlike vertaling van die Japannese naam Keiserryk Groot-Japan is.

Die Japannese Keiserryk en sy satellietstate tydens die Tweede Wêreldoorlog in 1942, deur Japan "Groot (Oos-)Asiatiese samelewings en welvaartgebied" genoem

Die land is Japannese Keiserryk genoem, nadat die tenoor die sjogoen vyandelik gesinde leenhere Satsuma en Chōshū in die Meiji-Herstelling die grondslag vir 'n nuwe regering gevorm het om die Ryk te verenig. Desondanks is eers in die grondwet van die Keiserryk Groot-Japan, die "Meiji-grondwet" van 1889, die titel Tennō ("Keiser van Japan") vir die eerste keer amptelik gebruik. Eers in 1936 is die amptelike naam van die land wetlik vasgelê. Voorheen is die benamings Nippon ("Japan"), Nippon koku of Nihon koku ("Land Japan"), Dai-Nippon ("Groot-Japan"), Dai-Nippon koku of Dai-Nihon koku ("Staat Groot-Japan"), Nihon Teikoku ("Keiserryk Japan") gelyktydig op 'n amptelike vlak gebruik.

1946, een jaar na die einde van die Tweede Wêreldoorlog, is Japan herstruktureer en die amptelike naam gewysig. Met die nuwe grondwet van Japan in 1946 is die amptelike naam nou "Staat Japan" (Nihon Koku).[7]

Terminologie[wysig | wysig bron]

Oorlogsvlag van die Japannese Keiserlike Leër met die opkomende son

Die historiese staat word in Afrikaans dikwels "Japannese Keiserryk" of "Keiserryk Japan" genoem. In Japannees word dit Dai Nippon Teikoku (大日本帝國?) genoem[6] wat as "Keiserryk Groot-Japan" (Dai "Groot", Nippon "Japannese", Teikoku "Keiserryk") vertaal kan word.

Hierdie betekenis is belangrik in opsig van sy geografie, wat die Japanse Argipel en sy omliggende gebiede insluit. Die nomenklatuur Japannese Keiserryk het bestaan sedert die anti-Tokugawa domeine van Satsuma en Chōshū, wat hul nuwe regering tydens die Meiji-Herstelling ten einde van 'n nuwe moderne staat wat die Westerse oorheersing sal kan weerstaan, gestig het.

Vanweë sy naam in kanji-karakters en sy vlag is die Japannese Keiserryk ook "Keiserryk van die Son" genoem.

Geskiedenis[wysig | wysig bron]

Kaart van die Japannese Keiserryk se beplande uitbreiding:

   Japan

   Eerste fase, beset Taiwan (Formosa)

   Tweede fase, beset Korea

   Derde fase, beset Mantsjoerye

   Laaste fase, beset China (misluk)

'n Kaart van die Japannese uitbreiding tussen 1937 en 1942
National Geographic kaart van Japan en Korea in 1945

Vir die militêre-industriële ontwikkelingsplan en die industriële groei is merkantilistiese teorieë gebruik. Dit het tot 'n vinnige industrialisering en militarisasie onder die leuses Fukoku Kyōhei (富國強兵, "Verryk die land, versterk die gewapende magte") en Shokusan Kōgyō (殖産興業, "Bevorder die industrie") gelei. Japan was van mening, dat vir 'n mededinging met die Europese magte hulpbronryke kolonies nodig was. Formosa (Taiwan in 1895) en Korea (in 1910) is as landbou-georiënteerde kolonies deur die Japannese Keiserryk geannekseer; die Mantsjoerye se yster en steenkool, Indo-China se rubber en China se groot rykdom aan hulpbronne was vervolgens die mikpunt van die nywerhede.

Tydens die Eerste Wêreldoorlog het Japan, wat ná sy oorwinning tydens die Russies-Japannese Oorlog 1904/05 'n groot moondheid geword het, aan die kant van die Drievoudige Entente geveg. Reeds in die herfs van 1914 kon dit 'n deel van die Duitse kolonie Nieu-Guinee beset en die Duitse Qingdao in China verower, waardeur Japan se deelname aan die militêre gevegte beperk was.

Japan het homself tydens die Paryse Vredeskonferensie in 1919 rassisties gediskrimineer gevoel en nie op dieselfde vlak van die westelike moondhede nie. Dit het tot sy geleidelike wegdraai van die weste bygedra. In 1923 is die alliansie met die Verenigde Koninkryk beëindig.

As gevolg van die Groot Depressie het Japan soos sommige ander lande 'n politiek beoefen, wat onder die term fascisme klassifiseer word. Dit was 'n unieke politieke vorm, hoewel dit ook enkele ooreenstemmings met Europa gehad het. Japan het veral op twee ekonomiese doele gemik. Die streng beheerde bewapeningbedryf het die nasionale ekonomie tydens die Groot Depressie blykbaar weer laat groei. As gevolg van die Japanse Argipel se tekort aan hulpbronne moes hulpbronne soos yster, ruolie en steenkool grotendeels ingevoer word om 'n sterk nywerheidsektor op 'n vinnige groeipad te kon hou. Die meeste van hierdie materiale is uit die Verenigde State ingevoer.

Die Mantsjoerye is in 1931 ná die omwerp van swak weerstand verower. Die oorlog is op internasionale vlak met die redenasie van die Mantsjoes se bevryding uit die Chinese gesag geregverdig. Vervolgens is 'n satellietstaat (Mantsjoekwo) met die vroeë Keiser van China, Puyi, as staatshoof gestig. Die aangrensende provinsie Jehol is in 1933 verower.

Japan het in 1937 sy inval in China begin wat tot die Tweede Chinees-Japannese Oorlog gelei het. China was deur die Chinese Burgeroorlog tussen Mao Zedong se kommuniste en Chiang Kai-shek se nasionaliste geteister, wie nou teen die nuwe vyand saamgespan het. Japan het die grootste gedeelte van die Chinese kus en die hawestede verower, maar het noukeurig die Europese invloedsfeer vermy. Voor sy inval het Japan in 1936 'n antikommunistiese verdrag, die Anti-Kominternpakt, met Nazi-Duitsland onderteken; in 1937 het die fascistiese Italië aangesluit.[8]

Japan se gewapende magte het aanvanklik grootskaalse militêre oorwinnings tydens die Tweede Chinees-Japannese Oorlog (1937–1945) en die Oorlog in die Stille Oseaan (1941–1945) behaal. Ná baie oorwinnings deur die Geallieerdes van die Tweede Wêreldoorlog en die volgende oorlogsverklaring van die Sowjetunie teen Japan op 9 Augustus 1945, die invasie van Mantsjoerye en ander gebiede, en toe die bombarderings van beide Hirosjima en Nagasaki met kernwapen, het die Japannese Keiserryk op 15 Augustus 1945 aan die Geallieerdes oorgegee. Japan se enigste voorwaarde was die bewaring van die Tennō se pos. 'n Besettingstydperk deur die Geallieerdes het gevolg, en 'n nuwe grondwet is onder Amerikaanse invloed in 1947 goedgekeur, waarmee die Japannese Keiserryk amptelik ontbind is. Die besetting en heropbou het tot 1952 geduur, waarop die nuwe nasie onder die amptelike naam "Staat Japan", in Afrikaans onder sy kortnaam "Japan" bekend, gestig is. Japan moes van al sy kolonies en besette gebiede onttrek; die noordelike gebiede (Koerile-eilande en Noord-Korea) is deur die Sowjetunie beset, terwyl die Verenigde State en – op 'n kleiner skaal – die Verenigde Koninkryk die suidelike gebiede (die Japanse Argipel en Suid-Korea) beset het. Dit was die eerste keer in die Geskiedenis van Japan wat dié land deur 'n buitelandse mag beset is.[9] Sedert die anneksasie van die Koerile-eilande deur die voormalige Sowjetunie baklei Japan en Rusland om die vier mees suidelike eilande van dié eilandgroep.

'n Direkte gevolg van die Japannese Keiserryk se ontbinding was die Korea-oorlog (1950–1953), die eerste konflik van die opkomende Koue Oorlog tussen Noord- en Suid-Korea, maar ook tussen die Sowjetunie en die Volksrepubliek China aan die een kant en die Amerikaans-geleide Westerse koalisie aan die ander kant. Sedertdien is Korea tussen die kommunistiese Demokratiese Volksrepubliek Korea in die noorde en die demokratiese Republiek Korea in die suide verdeel, wat nog steeds in 'n amptelike status van oorlog verkeer. Japan self is sedert die onttrekking van die Amerikaanse Gewapende Magte in 1951 (saam met Suid-Korea en die Republiek China op Taiwan) 'n getroue bondgenoot van die Verenigde State.[10]

Die keisers (Tennō) gedurende hierdie tydperk, wat oor die hele bewind van Meiji en Yoshihito, asook 'n kleiner gedeelte van die Shōwa-tydperk streek, is in Japan onder hul postume name bekend, wat met dié van die tydperke ooreenstem: Keiser Meiji (Mutsuhito), Keiser Taishō (Yoshihito) en Keiser Shōwa (Hirohito).

Keisers[wysig | wysig bron]

Postume name1 Noemname2 Kindername3 Tydperk van bewind Tydperknaam4
Tennō Meiji
(明治天皇)
Mutsuhito
(睦仁)
Sachi-no-miya
(祐宮)
1868–1912
(1890–1912)5
Meiji
("verligte bewind")
Tennō Taishō
(大正天皇)
Yoshihito
(嘉仁)
Haru-no-miya
(明宮)
1912–26 Taishō
("groot geregtigheid")
Tennō Shōwa
(昭和天皇)
Hirohito
(裕仁)
Michi-no-miya
(迪宮)
1926–896 Shōwa
("tydperk van verligte vrede")
1 Elke postume naam word na die onderskeie era se name as Ming- en Qing-dinastieë van China gegee.
2 Die Japanese keiserlike familie beskik nie oor 'n van of dinastiese naam nie.
3 Die Meiji-keiser was vanaf sy geboorte tot op 11 November 1860 net onder die naam Sachi-no-miya bekend, toe hy deur Keiser Kōmei as erfgenaam geproklameer is en sy persoonlike naam Mutsuhito ontvang het.
4 Geen veelvuldige tydperkname is vir die regerings ná keiser Meiji gegee nie.
5 Grondwetlik
6 Grondwetlik. Die bewind van Keiser Shōwa het trouens tot in 1989 geduur, nadat hy nie ná die einde van die Tweede Wêreldoorlog abdikeer het nie. Hy het egter ná die aanvaarding van die grondwet van 1947 sy status as 'n lewende god en sy outokratiese mag verloor.

Sien ook[wysig | wysig bron]

Verwysings[wysig | wysig bron]

  1. (en) Schellinger and Salkin, red. (1996). "Kyoto". International Dictionary of Historic Places: Asia and Oceania. UK: Routledge. p. 515+. ISBN 978-1-884964-04-6.
  2. (en) Josephson, Jason Ānanda (2012). The Invention of Religion in Japan. University of Chicago Press. p. 133. ISBN 0-226-41234-2.
  3. (en) Thomas, Jolyon Baraka (2014). Japan's Preoccupation with Religious Freedom (Ph.D.). Princeton University. p. 76. Besoek op 3 September 2019.
  4. (en) Harrison, Mark (2000). The Economics of World War II: Six Great Powers in International Comparison. Cambridge University Press. p. 3. ISBN 978-0-521-78503-7. Besoek op 3 September 2019.
  5. 5,0 5,1 (en) (Januarie 1945) “The Demographic Heritage of the Japanese Empire”. Annals of the American Academy of Political and Social Science 237.
  6. 6,0 6,1 (en) Shillony, Ben-Ami (2013). Ben-Ami Shillony – Collected Writings. Routledge. p. 83. ISBN 1-134-25230-7.
  7. (en) "Chronological table 5 1 December 1946 – 23 June 1947". Nasionale Dieet Biblioteek. Besoek op 3 September 2019.
  8. (en) Townsend, Susan (17 Julie 2018). "Japan's Quest for Empire 1931–1945". BBC. Besoek op 3 September 2019.
  9. (en) The Metropolitan Museum of Art. "Heilbrunn Timeline of Art History: Japan, 1900 a.d.–present". Besoek op 1 Februarie 2009.
  10. (en) "Resurgent Japan military 'can stand toe to toe with anybody". CNN. 7 Desember 2016. Besoek op 3 September 2019.

Eksterne skakels[wysig | wysig bron]


Koloniale ryke

Vlag van Verenigde State van Amerika Amerikaans  • Vlag van Australië Australies  • Vlag van België Belgies  • Vlag van Verenigde Koninkryk Brits  • Vlag van Denemarke Deens  • Vlag van Duitse Keiserryk Duits  • Vlag van Engeland Engels  • Vlag van Frankryk Frans  • Vlag van Oostenryk-Hongarye Habsburgs  • Vlag van Italië Italiaans  • Vlag van Japannese Keiserryk Japannees  • Flag of Courland (state).svg Koers  • Vlag van Nederland Nederlands  • Vlag van Nieu-Seeland Nieu-Seelands  • Vlag van Noorweë Noors  • Vlag van Ottomaanse Ryk Ottomaans  • Vlag van Portugal Portugees  • Vlag van Rusland Russies  • Vlag van Spanje Spaans  • Vlag van Suid-Afrika Suid-Afrikaans  • Naval Ensign of Sweden.svg Sweeds